Sự kiện phong tỏa eo biển Hormuz sau các diễn biến quân sự ngày 28/2 đã tạo ra một cú sốc lớn cho thị trường năng lượng và tài chính toàn cầu. Trong bối cảnh giá dầu thô tăng vọt và chuỗi cung ứng bị gián đoạn, chiến lược phát triển xe năng lượng mới (NEV) dài hạn của Trung Quốc đang chứng minh được giá trị về mặt an ninh năng lượng và ổn định kinh tế.
Cú sốc năng lượng từ điểm nghẽn chiến lược Hormuz
Sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, giá dầu Brent đã tăng mạnh từ mức 70 USD (~1.750.000 VNĐ) lên gần 93 USD (~2.325.000 VNĐ) chỉ trong vòng một tuần, tương đương mức tăng gần 30%. Eo biển này là tuyến đường vận chuyển khoảng 20% lượng dầu thô và một lượng lớn khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới mỗi ngày.
Việc phong tỏa đã đẩy chi phí vận chuyển từ Trung Đông sang châu Á tăng thêm từ 6–10 USD/thùng (~150.000–250.000 VNĐ). Đáng chú ý, giá cước tàu VLCC (tàu chở dầu thô cực lớn) trên tuyến Trung Đông – Trung Quốc đã tăng gấp 4–5 lần chỉ trong một tháng. Tình trạng này gây áp lực nặng nề lên các quốc gia phụ thuộc lớn vào nhập khẩu năng lượng như Nhật Bản (96%) và Hàn Quốc (70%).
Lợi thế của hệ sinh thái xe điện trong khủng hoảng
Trong khi người dùng xe xăng tại nhiều quốc gia đối mặt với tình trạng chi phí nhiên liệu leo thang và khan hiếm nguồn cung, đời sống tại Trung Quốc ghi nhận sự ổn định đáng kinh ngạc. Phần lớn phương tiện tại đây là xe điện, vận hành dựa trên hệ thống lưới điện quốc gia thay vì phụ thuộc trực tiếp vào xăng dầu nhập khẩu.
Sự chuyển dịch này không phải là ngẫu nhiên. Từ năm 1992, Qian Xuesen đã đề xuất Trung Quốc nên đi tắt đón đầu, chuyển thẳng sang năng lượng mới thay vì đi theo con đường xe động cơ đốt trong truyền thống. Đến năm 2000, xe điện chính thức trở thành chiến lược quốc gia với hàng loạt chính sách hỗ trợ về thuế, biển số và hạ tầng trạm sạc.
Nội địa hóa chuỗi cung ứng: Bài học từ Tesla và BYD
Một bước ngoặt quan trọng trong chiến lược của Trung Quốc là việc cấp phép cho nhà máy Tesla tại Thượng Hải vào năm 2019 với yêu cầu nội địa hóa nhanh chóng. Điều này không chỉ giúp Tesla tăng sản lượng mà còn thúc đẩy việc nâng cấp toàn bộ chuỗi cung ứng nội địa. Hiện nay, các thành phần cốt lõi như pin, động cơ và bộ điều khiển chủ yếu do doanh nghiệp trong nước cung cấp.
Tận dụng hệ sinh thái này, các hãng xe nội địa như BYD đã bứt phá mạnh mẽ, vượt qua Tesla về doanh số trong nước và mở rộng thị phần toàn cầu. Việc kiểm soát tốt chi phí và công nghệ lõi giúp xe điện Trung Quốc duy trì sản xuất ổn định ngay cả khi chuỗi cung ứng toàn cầu bị gián đoạn do xung đột.
So sánh tác động năng lượng tại khu vực Đông Á
Nhìn chung, cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz là phép thử thực tế nhất cho tầm nhìn chiến lược về năng lượng. Việc Trung Quốc kiên trì theo đuổi lộ trình xe điện trong hơn ba thập kỷ qua đã tạo ra một hệ thống phòng thủ kinh tế vững chắc trước những biến động địa chính trị không lường trước.
PHỐ HỘI