63 năm trôi qua, âm vang của Chiến thắng Ấp Bắc vẫn vẹn nguyên giá trị, tiếp tục soi sáng, hun đúc tinh thần yêu nước và niềm tự hào dân tộc cho các thế hệ học tập và noi theo.
TRẬN ĐÁNH BÁO HIỆU SỰ THẤT BẠI CHIẾN LƯỢC “CHIẾN TRANH ĐẶC BIỆT”
Thắng lợi của phong trào Đồng Khởi giai đoạn 1959 - 1960 ở miền Nam đã khiến đế quốc Mỹ và chính quyền Sài Gòn hết sức lo ngại, coi đây là một mối đe dọa nghiêm trọng và tìm mọi cách để loại bỏ.
Chủ tịch Hồ Chí Minh xem sơ đồ trận Ấp Bắc. Ảnh: Tư liệu.
Trước tình hình đó, năm 1961, đế quốc Mỹ quyết định triển khai chiến lược “chiến tranh đặc biệt”, áp dụng chiến thuật quân sự mới “trực thăng vận”, “thiết xa vận” để tiến hành nhiều cuộc hành quân quy mô lớn; tăng cường cố vấn quân sự, phương tiện chiến tranh hiện đại, đẩy mạnh chương trình “bình định” nông thôn, xây dựng “ấp chiến lược” với mục tiêu đàn áp, dập tắt phong trào đấu tranh giải phóng của Nhân dân miền Nam…
Trước các hoạt động càn quét, đàn áp liên tiếp của đế quốc Mỹ và tay sai, ngày 7-9-1962, Đoàn cán bộ Ban Thường vụ Trung ương Cục miền Nam do Phó Bí thư Võ Chí Công làm Trưởng đoàn đã làm việc với Khu ủy Khu 8 và Tỉnh ủy Mỹ Tho tại căn cứ Hưng Thạnh (thuộc huyện Châu Thành lúc bấy giờ).
Phó Bí thư Võ Chí Công nhận định: “Quy luật chiến tranh của địch là càn quét, ta phải chống càn quét; và chống càn quét phải theo đường lối chiến tranh nhân dân, phải kết hợp 3 mũi giáp công (chính trị, vũ trang và binh vận), phải kết hợp 3 thứ quân (bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương và du kích) trên thế xã chiến đấu để đánh địch…”.
Về phía ta, công tác chuẩn bị được tiến hành chu đáo với việc tổ chức phổ biến và huấn luyện các chiến thuật chống càn quét, cách bố trí trận địa phòng ngự, cùng những kỹ thuật cần thiết trong chiến đấu như: Bắn máy bay, tiêu diệt xe bọc thép của địch… chuẩn bị sẵn sàng cho trận đánh Ấp Bắc diễn ra.
Nhờ sự chủ động, sáng tạo trong công tác lãnh đạo của Đảng, cùng sự chỉ đạo trực tiếp, kịp thời của Khu ủy Khu 8 và Tỉnh ủy Mỹ Tho, lực lượng vũ trang của Đại đội 1 thuộc Tiểu đoàn 261 của Quân khu 8, Đại đội 1 thuộc Tiểu đoàn 514 của tỉnh Mỹ Tho đã phối hợp chặt chẽ với lực lượng du kích và Nhân dân địa phương kiên cường bám trụ trận địa, anh dũng chiến đấu chống càn, làm thất bại nhiều đợt tiến công ác liệt của địch.
Đánh giá về thắng lợi ở Ấp Bắc, đồng chí Lê Duẩn, Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III, khẳng định: “Kể từ trận Ấp Bắc, Mỹ thấy không thể thắng ta được”.
Ngày 2-1-1963, quân địch huy động lực lượng lớn, tiến công Ấp Bắc từ nhiều hướng bằng đường bộ, đường thủy và đường không, mở cuộc càn quét quy mô lớn.
Trước sức mạnh và sự uy hiếp của đối phương, với tinh thần dũng cảm, gan dạ và mưu trí, lực lượng vũ trang cùng Nhân dân Ấp Bắc vẫn kiên quyết bám trụ, tổ chức đánh địch, chống càn quyết liệt, lần lượt đập tan mọi đợt tiến công của địch.
Sau một ngày chiến đấu kiên cường, ta đã làm thất bại hoàn toàn trận càn lớn của quân ngụy do cố vấn Mỹ trực tiếp chỉ huy với hơn 450 tên địch bị loại khỏi vòng chiến đấu; trong đó có nhiều cố vấn Mỹ và nhân viên kỹ thuật Mỹ; bắn rơi 5 máy bay trực thăng, bắn hỏng nhiều chiếc khác; phá hủy 3 xe bọc thép M-113, đánh chìm 1 tàu chiến…
Có thể thấy, chiến thắng Ấp Bắc không chỉ đánh dấu bước phát triển quan trọng về thế và lực của cuộc chiến tranh cách mạng, mà còn cổ vũ mạnh mẽ phong trào “Thi đua Ấp Bắc, giết giặc lập công” trên toàn miền Nam.
Đồng thời, trận Ấp Bắc mở đầu cho sự khủng hoảng chiến thuật và trở thành dấu hiệu về sự phá sản chiến lược “chiến tranh đặc biệt” của Mỹ và quân đội Sài Gòn.
“ĐỊA CHỈ ĐỎ” GIÁO DỤC TRUYỀN THỐNG YÊU NƯỚC
Chiến thắng Ấp Bắc là một trong những mốc son chói lọi của lịch sử cách mạng Việt Nam được ca ngợi qua những câu ca dao lưu truyền mãi muôn đời: “Bom rơi thì mặc bom rơi/Chị em Ấp Bắc vẫn khơi bếp hồng/ Thổi nồi cơm dẻo thơm nồng/ Giúp anh bộ đội no lòng đánh hăng” trở thành biểu tượng sống động về lòng yêu nước và ý chí chiến đấu kiên cường của quân và dân Tiền Giang trước đây, quân và dân xã Tân Phú trong trận đánh lịch sử.
Tại Lễ kỷ niệm 60 năm Ngày Chiến thắng Ấp Bắc, khu di tích Chiến thắng Ấp Bắc được Thủ tướng Chính phủ ký quyết định công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt, trở thành “Địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước, lòng dũng cảm và ý chí chiến đấu kiên cường cho các thế hệ hôm nay và mai sau.
Lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp dâng hoa, dâng hương tại Tượng đài Tiểu đội Gang Thép, Khu di tích quốc gia đặc biệt Chiến thắng Ấp Bắc. Ảnh: VĂN THẢO.
Khu di tích Chiến thắng Ấp Bắc được xây dựng gồm 3 khu: Khu 1 nổi bật với tượng đài hoành tráng “Tiểu đội Gang thép” bằng đồng, nặng 18 tấn (do nhà điêu khắc Nguyễn Hải phác thảo và thi công); nhà mộ 3 Chiến sĩ Gang thép; khu trưng bày các hiện vật cùng thời (khẩu pháo 105 mm, xe lội nước M.113, máy bay trực thăng); nhà khách; hồ cảnh, thảm cỏ, cây xanh và đường nội bộ.
Đặc biệt, khu di tích còn bảo tồn ngôi mộ tháp, nơi Tiểu đội Gang thép từng dùng làm điểm tựa để tiêu diệt xe M.113, trở thành vật chứng “sống”, dấu tích còn sót lại của trận chiến Ấp Bắc.
Khu 2 là nơi phục dựng căn cứ kháng chiến chống Mỹ ở Tiền Giang giai đoạn 1954 - 1975, gồm có mô hình phục dựng nhà họp Ban Chỉ huy, nhà ở bộ đội đóng quân, nhà Hội trường, nhà Công binh xưởng, nhà bếp, trảng xê, hầm chữ A, L, Z, công sự, thảm cỏ, cây xanh, đường nội bộ.
Khu 3 là Nhà trưng bày Chiến thắng Ấp Bắc với trên 140 ảnh, 200 hiện vật, mô hình, sa bàn diễn tả trận đánh và quảng trường, thảm cỏ, cây xanh. Bên cạnh đó, ngoài cánh đồng Ấp Bắc cũng như trên địa bàn xã Tân Phú còn có một số mô hình xe M.113 và máy bay bị bộ đội ta bắn cháy.
Đặc biệt, mộ phần của 3 Chiến sĩ Gang thép - những liệt sĩ đã được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang nhân dân được đặt trang trọng trong gian nhà thờ là liệt sĩ Lê Văn Toản (Hùng), quê tỉnh Long An trước đây; liệt sĩ Đỗ Văn Trạch (Công), quê tỉnh Bến Tre trước đây và liệt sĩ Nguyễn Văn Còng (Nguyễn Văn Đừng) quê tỉnh Đồng Tháp, đã anh dũng hy sinh trong trận đánh Ấp Bắc, lập nên chiến công vang dội, ghi dấu một trang sử hào hùng của cách mạng Việt Nam.
Để tiếp nối truyền thống vẻ vang, với nhiều hình thức triển khai hiệu quả, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức và lối sống cho thế hệ trẻ đã tạo được sức lan tỏa rộng khắp.
Bí thư Đoàn Thanh niên xã, anh Nguyễn Văn Thống cho biết: “Trên cơ sở phối hợp cùng Hội Cựu chiến binh và Liên đội trường tiểu học; trung học cơ sở… trên địa bàn xã, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh xã thường xuyên tổ chức các buổi sinh hoạt, kể chuyện về trận chiến Ấp Bắc, nghe các cựu chiến binh chia sẻ về những năm tháng chiến đấu oanh liệt vì độc lập, thống nhất đất nước.
Đồng thời, đoàn viên và các em học sinh còn tham gia các hoạt động thực tiễn như: quét dọn, thắp hương tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ, giúp giáo dục tinh thần yêu nước một cách sinh động, gần gũi…”.
Những bài học từ trận chiến lịch sử, từ hình ảnh hiên ngang của 3 Chiến sĩ Gang thép hay từng hiện vật, mô hình trong khu di tích, không chỉ giúp các em hiểu đúng, tự hào và trân trọng truyền thống cách mạng, rèn luyện bản lĩnh chính trị và hình thành lý tưởng sống, mà còn tạo động lực để các em phấn đấu, sống tốt đẹp và trở thành những công dân có ích, yêu thương và trân trọng từng tấc đất quê hương”.
LÊ NGUYÊN