Chiến thắng của bà Takaichi có mở ra kỷ nguyên mới cho phụ nữ trong chính trường Nhật Bản?

2 giờ trướcBài gốc

Nguồn: EAF

Chiến thắng lịch sử và dấu ấn cá nhân

LDP giành 316 ghế tại Hạ viện - mức cao nhất kể từ khi đảng này được thành lập năm 1955, vượt xa ngưỡng 233 ghế cần thiết để chiếm đa số. LDP hiện cũng nắm quyền kiểm soát toàn bộ 17 ủy ban nghị viện, trao cho chính phủ khả năng định hình chương trình lập pháp gần như tuyệt đối.

Song, người chiến thắng thực sự của kỳ bầu cử là bà Takaichi. Kể từ khi trở thành Thủ tướng vào tháng 10/2025, bà đã nhanh chóng xây dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo quyết đoán, nói năng mạch lạc và khác biệt với lớp chính khách nam cao tuổi vốn lâu nay thống trị LDP. Các cuộc thăm dò trước bầu cử, trao đổi với ứng viên LDP và dữ liệu lượt xem trên YouTube đều cho thấy mức độ yêu thích cá nhân của bà đóng vai trò then chốt trong kết quả chung cuộc.

Việc bà giải tán Quốc hội vào ngày 19/1/2026 để tìm kiếm một “ủy nhiệm mạnh mẽ hơn” cho thấy tính toán chính trị rõ ràng - và kết quả đã chứng minh canh bạc đó thành công.

Đối với nhiều cử tri, bà Takaichi đại diện cho sự thay đổi mà họ mong đợi: không xuất thân từ gia đình chính trị danh giá hay tầng lớp tinh hoa giàu có, bà tạo dựng hình ảnh một nhà lãnh đạo “đại diện” đúng nghĩa. Hình ảnh bà chơi nhạc cùng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cũng góp phần củng cố cảm nhận về một chính khách hiện đại và tự tin trên trường quốc tế.

Sự thất bại của phe đối lập

Trái ngược với sự nổi bật của bà Takaichi, liên minh đối lập mang tên Centrist Reform Alliance (CRA) lại tỏ ra thiếu sức sống. Liên minh này được hình thành vội vã khi Đảng Dân chủ Lập hiến Nhật Bản sáp nhập với Komeito - một đảng có nguồn gốc Phật giáo từng là đối tác liên minh của LDP.

Sự kết hợp này thiếu nền tảng ý thức hệ chung, chủ yếu dựa trên tính toán chiến thuật bầu cử. Hai nhà lãnh đạo đều trên 65 tuổi, khó tạo được cảm giác đổi mới. Kết quả là liên minh không thu hút được cử tri trung dung - nhóm quyết định cục diện trong bối cảnh chính sách của LDP ngày càng bao trùm nhiều đề xuất truyền thống của phe đối lập.

Từ 167 ghế trước bầu cử, liên minh này chỉ còn 49 ghế - làm suy yếu hơn nữa một phe đối lập vốn đã phân mảnh.

Nữ Thủ tướng có đồng nghĩa với chính trị nữ quyền?

Chiến thắng của bà Takaichi làm sống lại cuộc tranh luận: liệu một nữ Thủ tướng có kéo theo sự gia tăng đáng kể về đại diện nữ giới trong nghị trường hay thúc đẩy các chính sách nữ quyền?

Trong nhiều năm, tranh luận quốc tế về bình đẳng giới ở Nhật Bản xoay quanh quy định buộc vợ chồng phải dùng chung một họ - chính sách mà bà Takaichi không ủng hộ thay đổi. Tuy nhiên, bà đã có động thái đáng chú ý.

Tháng 11/2025, bà chỉ đạo Bộ Tư pháp nghiên cứu sửa đổi Luật Phòng chống mại dâm, theo hướng trừng phạt người mua dâm thay vì chỉ xử phạt người bán như hiện nay. Nếu được thông qua, cải cách này sẽ đưa Nhật Bản tiệm cận mô hình Bắc Âu, nơi hành vi mua dâm bị coi là vi phạm pháp luật.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh các tổ chức vận động như Colabo đã thúc đẩy thay đổi suốt nhiều năm, đồng thời gia tăng lo ngại về tình trạng du lịch tình dục khi Nhật Bản trở thành điểm đến giá rẻ hơn.

Nếu luật được sửa đổi, đây có thể là một bước ngoặt mang tính “nữ quyền cấp tiến” hiếm thấy trong bối cảnh chính phủ bảo thủ. Thực tế, khó có thể hình dung tiến trình này được thúc đẩy mạnh mẽ nếu không có một nữ thủ tướng tại vị.

Khoảng cách giới vẫn còn nguyên vẹn

Dẫu vậy, những thay đổi tiềm năng về mặt chính sách không đồng nghĩa với thay đổi cấu trúc quyền lực.

Tỷ lệ ứng viên nữ trong cuộc bầu cử vừa qua đạt 24,4%, tăng nhẹ 1% so với kỳ trước, mức cao nhất từ trước tới nay. Nhưng trong LDP - đảng có số lượng ứng viên lớn nhất, chỉ 13% ứng viên là phụ nữ, và trong số những người trúng cử, phụ nữ chiếm 12,3%. Chính sự chênh lệch này tiếp tục duy trì khoảng cách giới trong Quốc hội Nhật Bản.

Điều đáng chú ý là trong khảo sát trước bầu cử, LDP không đưa ra biện pháp cụ thể nào để tăng cường đại diện nữ giới. Điều này trái ngược với cam kết trong Kế hoạch cơ bản lần thứ năm về bình đẳng giới năm 2020, đặt mục tiêu đạt 35% đại diện nữ trong chính trị vào năm 2025 - dù đây chỉ là hướng dẫn không ràng buộc pháp lý.

Ngay cả kế hoạch 10 năm năm 2023 của LDP, đặt mục tiêu 30% nữ nghị sĩ, cũng cho thấy sự thừa nhận ngầm về việc chưa đạt được tiêu chuẩn do chính họ đề ra.

Biểu tượng hay bước ngoặt?

Sự xuất hiện của bà Takaichi ở vị trí cao nhất trong chính trường Nhật Bản là cột mốc mang tính lịch sử. Nhưng lịch sử không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với chuyển đổi cấu trúc.

Nhật Bản có thể đã có nữ Thủ tướng đầu tiên, song điều đó không tự động tạo ra một làn sóng nữ giới trong Quốc hội. Khi tỷ lệ ứng viên nữ trong đảng cầm quyền vẫn ở mức thấp và không có cơ chế bắt buộc thay đổi, bước đột phá cá nhân có nguy cơ trở thành một trường hợp ngoại lệ hơn là khởi đầu của một kỷ nguyên mới.

Câu hỏi vì thế vẫn còn bỏ ngỏ: liệu bà Takaichi sẽ chỉ là biểu tượng của sự thay đổi, hay là người khởi động một quá trình tái cấu trúc sâu rộng hơn trong nền chính trị Nhật Bản?

Quỳnh Vũ

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/chien-thang-cua-ba-takaichi-co-mo-ra-ky-nguyen-moi-cho-phu-nu-trong-chinh-truong-nhat-ban-10407245.html