Chiến địa khốc liệt đến biểu tượng lịch sử
Cảng Cửa Việt, xã Triệu An, huyện Triệu Phong (cũ) nay là xã Nam Cửa Việt từng giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây là đầu mối giao thông đường thủy, tuyến chi viện quan trọng từ hậu phương ra tiền tuyến, đồng thời là cửa ngõ giao lưu quốc tế bằng đường biển của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam.
Tượng đài Chiến thắng Cửa Việt- “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống yêu nước - Ảnh: N.V
Cuối tháng 1/1973, khi Hiệp định Paris sắp có hiệu lực, Mỹ-Ngụy vẫn ngoan cố đẩy mạnh các hoạt động quân sự nhằm lấn chiếm vùng giải phóng. Tại khu vực Cửa Việt, địch tập trung lực lượng lớn mở cuộc hành quân “Tăng-gô-xi-ty” đánh chiếm cảng với mục tiêu cắt đứt tuyến chi viện chiến lược, khống chế cửa ngõ giao lưu quốc tế và tạo bàn đạp tiến sâu vào vùng giải phóng của ta.
Trước tình thế đó, quân và dân ta đã bước vào trận chiến với ý chí và quyết tâm cao độ. Trong 4 ngày đêm liên tục (từ 27- 31/1/1973), các lực lượng chủ lực như Sư đoàn 320B (nay là Sư đoàn 390), phối hợp với lực lượng vũ trang địa phương và dân quân du kích đã chiến đấu anh dũng trên khắp các trận địa từ Thạnh Hội, Gia Đẳng đến Long Quang, Chợ Sãi…
Trong điều kiện chiến đấu vô cùng khốc liệt, bộ đội ta “hết ngày sang đêm, hết đêm sang ngày”, “đánh không kịp ăn, đánh không kịp ngủ”, nhưng vẫn kiên cường bám trụ, giữ vững trận địa, đánh bật từng đợt tiến công của địch. Kết quả, ta đã đập tan hoàn toàn cuộc hành quân lấn chiếm, bảo vệ vững chắc cảng Cửa Việt và vùng giải phóng.
Chiến thắng Cửa Việt là “cú đấm thép” đập tan âm mưu lấn chiếm vùng giải phóng, góp phần buộc đối phương phải thực hiện Hiệp định Paris. Đồng thời, chiến thắng này còn làm rung chuyển hệ thống phòng ngự của địch, tạo thêm thế và lực cho cách mạng miền Nam, tiếp thêm niềm tin để quân và dân cả nước tiến tới thắng lợi cuối cùng.
Bí thư Đảng ủy xã Nam Cửa Việt Vũ Thành Công cho biết, để ghi dấu chiến công oanh liệt này, Tượng đài Chiến thắng Cửa Việt được xây dựng tại thôn Phú Hội, xã Triệu An (cũ) nay là xã Nam Cửa Việt, khởi công năm 2012 và khánh thành ngày 17/7/2015. Công trình có diện tích 8.100m², tượng đài chính cao 17m, cùng các hạng mục phụ trợ như khuôn viên, nhà văn hóa cộng đồng, hệ thống cây xanh tạo nên không gian trang nghiêm, hài hòa. Tổng mức đầu tư công trình là 30 tỉ đồng do Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng, Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam tài trợ.
Không chỉ là công trình kiến trúc, nơi đây đã trở thành “địa chỉ đỏ” trong giáo dục truyền thống cách mạng. Hằng năm, nhiều đoàn cán bộ, học sinh, cựu chiến binh và du khách đến tham quan, dâng hương, tìm hiểu lịch sử, góp phần lan tỏa giá trị của chiến thắng Cửa Việt trong đời sống hôm nay.
Giữ gìn giá trị lịch sử
Sau hơn 10 năm đưa vào sử dụng, dưới tác động của khí hậu khắc nghiệt vùng biển, một số hạng mục của Tượng đài Chiến thắng Cửa Việt đã xuất hiện dấu hiệu xuống cấp. Bề mặt tượng, khuôn viên sân nền, hệ thống cây xanh có nơi bị hư hỏng, ảnh hưởng đến mỹ quan và giá trị tổng thể của công trình.
Chủ tịch Hội Cựu chiến binh xã Nam Cửa Việt Trương Minh Cảnh nhấn mạnh, Tượng đài Chiến thắng Cửa Việt là biểu tượng của sự hy sinh và tinh thần bất khuất, đồng thời là nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ. Việc tu bổ, tôn tạo không chỉ để giữ gìn công trình mà còn để những giá trị lịch sử tiếp tục được lan tỏa bền vững. Cùng với công tác bảo tồn, Hội Cựu chiến binh xã chuẩn bị triển khai kế hoạch số hóa tư liệu lịch sử, gắn “mã QR” tại khu di tích. Đây là giải pháp thiết thực, giúp người dân và du khách dễ dàng tiếp cận thông tin, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục trong thời đại số.
Việc gìn giữ và phát huy giá trị Tượng đài Chiến thắng Cửa Việt không chỉ là trách nhiệm của chính quyền và Nhân dân địa phương mà còn cần sự chung tay của các cấp, ngành, tổ chức và toàn xã hội. Đây là hành động thiết thực nhằm tri ân những hy sinh to lớn của các thế hệ đi trước, đồng thời bồi đắp lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm cho thế hệ hôm nay.
Cảng cá Cửa Việt hôm nay - Ảnh: N.V
Phát huy truyền thống anh hùng cách mạng, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Nam Cửa Việt đã đoàn kết, nỗ lực vượt qua khó khăn, từng bước xây dựng quê hương ngày càng phát triển. Từ vùng đất bị chiến tranh tàn phá nặng nề, Nam Cửa Việt đã có bước chuyển mình rõ nét.
Đến năm 2025, tổng giá trị sản phẩm các ngành của xã đạt 1.581,82 tỉ đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 48,7 triệu đồng/năm; tỉ lệ hộ nghèo giảm còn 2,87%. Xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 2 thôn đạt chuẩn nông thôn mới kiểu mẫu; 11/11 trường đạt chuẩn quốc gia, có 2 trường đạt chuẩn mức độ 2.
Những kết quả đó không chỉ phản ánh sự phát triển kinh tế-xã hội mà còn là minh chứng sinh động cho ý chí vươn lên, tinh thần đoàn kết của người dân trên mảnh đất anh hùng.
Nguyễn Vinh