Chính quyền địa phương 2 cấp: Từ kỳ vọng đến thách thức vận hành (Bài 2)

một giờ trướcBài gốc

BÀI 2: GẦN DÂN, SÁT THỰC TIỄN

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đang từng bước phát huy hiệu quả tại Đồng Nai khi người dân, doanh nghiệp (DN) được giải quyết công việc ngay từ cơ sở. Nhờ đó, giảm thời gian đi lại và chi phí thực hiện thủ tục. Còn chính quyền chủ động hơn trong xử lý công việc, phản ứng nhanh hơn với những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Chủ động xử lý công việc từ cơ sở

Những ngày đầu tháng 4-2026, tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phước Tân, chưa đầy một buổi mà bà Trần Thị Lý (ở phường Phước Tân) đã hoàn tất thủ tục xác nhận hồ sơ đất đai. “Trước đây, làm thủ tục này phải lên văn phòng đăng ký thành phố, đi lại, chờ đợi lâu mà chưa làm được. Nay cũng thủ tục ấy nhưng làm tại phường nhanh và thuận tiện hơn” - bà Lý chia sẻ.

Người dân bấm số làm thủ tục hành chính tại phường Phước Tân. Ảnh: Hoàng Lộc

Ông Nguyễn Quốc Vương, Phó Chủ tịch UBND phường Phước Tân cho rằng: Đất đai là lĩnh vực có nhiều thủ tục và phường đã bố trí 2 quầy để đáp ứng nhu cầu của người dân. “Tôi cho rằng, chính quyền địa phương 2 cấp rất thuận lợi cho người dân, đặc biệt ở việc đăng ký cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) lần đầu, đăng ký chuyển mục đích sử dụng đất. Không phải qua nhiều tầng nấc, nhờ vậy thời gian xử lý được rút ngắn, hạn chế tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm” - ông Vương bày tỏ.

Cùng chia sẻ về vấn đề này, ông Lê Văn Bình, Chủ tịch UBND xã Xuân Quế cho hay: Việc được phân quyền rõ ràng giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong điều hành. Những vấn đề thuộc thẩm quyền được quyết định nhanh, không phải xin ý kiến cấp trên. Tất nhiên, đi đôi với đó là trách nhiệm cũng tăng lên. Vì thế, cán bộ cơ sở buộc phải nắm chắc quy định, sát địa bàn, giải quyết công việc kịp thời và hiệu quả hơn.

Lãnh đạo xã Bình Minh trao giấy chứng nhận đăng ký kết hôn cho người dân thực hiện thủ tục hành chính trong mô hình ngày thứ 6 không hẹn. Ảnh: Hồ Thảo

Liên quan đến công tác giải phóng mặt bằng các dự án, ông Nguyễn Văn Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hưng Thịnh cho biết: Để tạo sự đồng thuận trong nhân dân, xã đã thành lập 2 tổ công tác, làm việc xuyên suốt cả ngày nghỉ. Cách làm là trực tiếp đến từng hộ dân tuyên truyền, vận động, giải đáp kịp thời các vướng mắc. Nhờ đó, quá trình kiểm kê tài sản diễn ra thuận lợi, phần lớn người dân đồng thuận, chủ động bàn giao mặt bằng Dự án đường Vành đai 4 - Thành phố Hồ Chí Minh. Các tổ công tác vận động cũng vì thế giảm áp lực, nâng cao hiệu quả công việc.

Còn tại phường Lộc Ninh, năm 2025, địa phương giải ngân đạt 99% kế hoạch vốn đầu tư công được giao. Cách làm của địa phương là xác định trách nhiệm người đứng đầu là yếu tố then chốt. Chủ tịch UBND phường trực tiếp chỉ đạo phân bổ kế hoạch vốn theo hướng tập trung, có trọng tâm, không dàn trải và phù hợp với khả năng thực hiện. Địa phương chỉ xem xét bố trí vốn cho các dự án đã hoàn thành trên 80% công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị đầy đủ thủ tục đầu tư, bảo đảm có thể triển khai ngay khi được giao vốn. Đối với từng công trình, UBND phường thực hiện phân công “rõ người, rõ việc, rõ tiến độ”, giao công chức theo dõi xuyên suốt từ chuẩn bị đầu tư đến thanh quyết toán. Đồng thời, lãnh đạo phường thường xuyên kiểm tra thực địa, kịp thời tháo gỡ khó khăn ngay tại công trình, góp phần đẩy nhanh tiến độ thi công và giải ngân vốn.

Người dân, doanh nghiệp hưởng lợi

Lợi ích dễ nhận thấy nhất khi phân cấp, ủy quyền về cơ sở là người dân và DN giảm đáng kể thời gian, chi phí thực hiện thủ tục hành chính (TTHC). Nhiều hồ sơ trước đây phải lên cấp huyện, cấp tỉnh, nay được giải quyết ngay tại địa phương. Kết hợp giữa “đưa việc về cơ sở” với đẩy mạnh giải quyết TTHC bằng hình thức điện tử đặc biệt có ý nghĩa với người dân ở các khu vực xa trung tâm.

Chị Nguyễn Kim Thu, ngụ phường Tam Phước chia sẻ: Thời gian qua, chị làm hồ sơ mua nhà ở xã hội. Theo quy định, trước đây, chị phải ra xã làm giấy xác minh điều kiện nhà ở, sau đó đến Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh xác nhận. Nay cũng thủ tục này nhưng có thể ngồi tại nhà làm hồ sơ trực tuyến và chờ ít ngày là có, không phải đi lại nhiều, không mất thời gian chờ đợi.

Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Đồng Nai Hồ Văn Hà trao quyết định giao chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội cho các doanh nghiệp. Ảnh: Hoàng Lộc

Đối với DN, việc rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ cũng góp phần giảm chi phí, tạo điều kiện thuận lợi triển khai dự án. Ông Vũ Hồng Minh, Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Lắp máy điện nước và Xây dựng, chủ đầu tư dự án bất động sản trên địa bàn xã Phước An đánh giá: TTHC được cải thiện theo hướng nhanh gọn, minh bạch hơn, nhất là ở các khâu liên quan đến mặt bằng, cấp chủ trương đầu tư. Nhờ đó, dự án đã được khởi công xây dựng vào đầu năm 2026 và dự kiến hoàn thành vào quý I-2028.

Ông Dương Văn Bắc, Tổng Giám đốc Tập đoàn Novaland, một nhà đầu tư lớn tại Đồng Nai chia sẻ: Năm 2025, dự án Aqua City tại phường Long Hưng đã hoàn tất tháo gỡ pháp lý sau thời gian dài vướng mắc là minh chứng rõ nét cho tinh thần “lắng nghe - tháo gỡ - hành động - kết quả” của Đồng Nai. Sự đồng hành, kiên trì của chính quyền thành phố và các sở, ban, ngành đã giúp nhà đầu tư vượt qua khó khăn, đồng thời củng cố niềm tin, tạo động lực để DN tiếp tục gắn bó lâu dài và góp phần hình thành đô thị sinh thái, hiện đại.

Không chỉ dừng lại ở cải cách TTHC, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp còn nâng cao khả năng phản ứng nhanh trước các vấn đề phát sinh. Khi đội ngũ trực tiếp giải quyết công việc ở gần dân, các tranh chấp về đất đai, xây dựng trái phép, ô nhiễm môi trường… được nắm bắt kịp thời, xử lý ngay từ cơ sở, qua đó hạn chế hình thành các điểm nóng. Nhờ đó, niềm tin của người dân đối với chính quyền từng bước được củng cố.

Cải cách hành chính gắn với nâng chất lượng phục vụ

Một điểm đáng chú ý là cải cách hành chính (CCHC) trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp không chỉ dừng ở việc “làm nhanh hơn”, mà hướng đến “phục vụ tốt hơn”. Tại nhiều địa phương, thái độ, tác phong của đội ngũ cán bộ, công chức có chuyển biến tích cực, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả công việc.

Ông Lê Ngọc Tiên, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Trảng Bom cho biết: Địa phương xác định CCHC gắn với nâng cao chất lượng phục vụ người dân và DN là nhiệm vụ trọng tâm. Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, hướng tới xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, phục vụ.

Cùng với đó, phường cam kết cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh; công khai quy hoạch, quỹ đất và danh mục dự án ưu tiên; chủ động tạo quỹ đất sạch, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật để thu hút đầu tư vào các lĩnh vực thương mại - dịch vụ, hạ tầng đô thị, nhà ở, giáo dục, y tế và các dự án thân thiện môi trường. Đồng thời, phát huy vai trò của người dân trong tham gia quản lý đô thị, giữ gìn trật tự, mỹ quan và nâng cao chất lượng môi trường sống.

Giám đốc Văn phòng Đăng ký đất đai thành phố Lê Thanh Tuấn cho hay: Vừa qua, có 10 xã lên phường và Đồng Nai trở thành thành phố, số lượng hồ sơ đất đai có sự biến động đáng kể. Văn phòng đã chủ động triển khai biên tập bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính để cập nhật thông tin về đơn vị hành chính, về loại đất… theo đúng quy định.

Đồng thời, đơn vị bố trí các quầy tiếp nhận, trả kết quả tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường, xã và Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố; ứng dụng công nghệ thông tin hoàn toàn trong công tác tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, chuyển thông tin thuế và trả kết quả; thực hiện mô hình phi địa giới trên toàn thành phố… nên đáp ứng tốt công việc. Khi có số lượng hồ sơ tăng, đơn vị sẽ làm việc với các địa phương để tăng thêm quầy tiếp nhận, trả kết quả, đồng thời bố trí thêm viên chức có kinh nghiệm hướng dẫn, hỗ trợ người dân trong giai đoạn cao điểm, nhằm hạn chế sai sót, giảm thời gian đi lại, bổ sung hồ sơ của người dân, đảm bảo công tác tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ đất đai kịp thời, không gây ách tắc.

Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra công tác tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ lĩnh vực đất đai tại cơ sở. Ảnh: Hoàng Lộc

Mặc dù có những kết quả nhất định, thuận lợi hơn cho người dân và DN, nhưng thực tế cũng cho thấy, một số địa phương còn lúng túng trong tổ chức thực hiện, nhất là một số nhiệm vụ như đất đai; thiếu cán bộ chuyên môn hoặc năng lực đội ngũ cán bộ chưa đồng đều. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đào tạo, bồi dưỡng, chuẩn hóa cán bộ cơ sở; có sự điều chỉnh hợp lý về số lượng cán bộ ở các địa bàn đông dân cư, trọng điểm phát triển; hoàn thiện cơ chế kiểm soát, bảo đảm phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát. Làm được điều này, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sẽ mang lại kết quả tích cực hơn, tạo nền tảng để xây dựng nền hành chính hiện đại, linh hoạt, đáp ứng yêu cầu phát triển thành phố Đồng Nai trong giai đoạn mới.

Từ thời điểm vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp (ngày 1-7-2025), hàng trăm TTHC được phân, ủy quyền về cấp xã, tập trung nhiều ở lĩnh vực đất đai, tư pháp, xây dựng, dân cư. Việc phân cấp này đã tạo thuận lợi, giảm thời gian và chi phí đi lại cho người dân, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước tại cơ sở.

Hoàng Lộc

Nguồn Đồng Nai : https://baodongnai.com.vn/chinh-tri/202605/chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-tu-ky-vong-den-thach-thuc-van-hanhbai-2-6310228/