Từ ngày 1/1/2026, việc đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất sẽ có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Theo Nghị quyết số 254/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025, các cơ quan chức năng sẽ không còn thực hiện việc xác nhận trực tiếp nội dung thế chấp lên Giấy chứng nhận (sổ đỏ), thay vào đó là cập nhật thông tin đồng bộ vào cơ sở dữ liệu đất đai.
Chuyển đổi phương thức quản lý từ thủ công sang số hóa
Cụ thể, tại Điểm b khoản 2 Điều 11 của Nghị quyết này quy định: Đối với các trường hợp đăng ký thế chấp quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất, việc đăng ký sẽ được thực hiện bằng cách cập nhật biến động vào hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia. Quy trình này thay thế hoàn toàn cho việc ghi và xác nhận trực tiếp lên Giấy chứng nhận đã cấp như trước đây.
Để triển khai đồng bộ, Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm và Bồi thường nhà nước (Bộ Tư pháp) đã phối hợp với Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường để hướng dẫn các Văn phòng đăng ký đất đai thực hiện đúng tinh thần nghị quyết mới. Sự thay đổi này nhằm bảo đảm tính thống nhất và kịp thời trong quá trình thi hành Luật Đất đai.
Chính thức bỏ xác nhận thế chấp trên sổ đỏ giấy. Ảnh: Internet
Quy trình xử lý đối với các trường hợp xóa hoặc thay đổi thế chấp
Mặc dù việc đăng ký mới không còn ghi lên sổ đỏ, nhưng đối với các trường hợp xóa đăng ký thế chấp hoặc rút bớt tài sản mà nội dung thế chấp trước đó đã được ghi trên Giấy chứng nhận, Văn phòng đăng ký đất đai sẽ thực hiện theo quy trình hai bước:
Cập nhật nội dung xóa đăng ký hoặc rút bớt tài sản thế chấp vào hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai.
Xác nhận nội dung xóa đăng ký tương ứng trực tiếp trên Giấy chứng nhận đã cấp để làm sạch thông tin trên phôi bằng giấy.
Hiện tại, Bộ Tư pháp đang chủ trì nghiên cứu sửa đổi Nghị định 99/2022/NĐ-CP về đăng ký biện pháp bảo đảm để phù hợp với Nghị quyết 254. Trong giai đoạn chuyển tiếp, các biểu mẫu, hồ sơ và chứng nhận nội dung trên phiếu yêu cầu vẫn được thực hiện theo quy định hiện hành cho đến khi có văn bản hướng dẫn mới.
Lợi ích đối với người dân và doanh nghiệp
Việc bỏ xác nhận thủ công trên sổ đỏ được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá trong cải cách hành chính. Cơ chế này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian, chi phí cho người dân và doanh nghiệp mà còn tăng cường tính minh bạch, hạn chế tối đa các rủi ro về sai sót hoặc chồng chéo thông tin trong quản lý đất đai.
Về lâu dài, việc cập nhật tập trung trên cơ sở dữ liệu đất đai sẽ tạo nền tảng vững chắc cho số hóa toàn diện các giao dịch bảo đảm. Điều này giúp thị trường tín dụng và bất động sản vận hành thông suốt hơn, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng vào hệ thống quản lý Nhà nước hiện đại.
Tuệ Nhân