'Cho thuê vỉa hè': Làm sao để không biến không gian công thành lợi ích riêng?

một giờ trướcBài gốc

Đề xuất thí điểm cho thuê một phần lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm tại Hà Nội đang thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Bên cạnh kỳ vọng tạo sinh kế, tăng nguồn thu ngân sách và thúc đẩy kinh tế đêm, nhiều ý kiến cũng đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ quá trình triển khai để tránh phát sinh cơ chế “xin - cho”, lợi ích nhóm hoặc thương mại hóa không gian công cộng.

Theo dự thảo nghị quyết đang được lấy ý kiến, Hà Nội dự kiến cho phép sử dụng tạm thời một phần lòng đường, vỉa hè tại một số tuyến phố đủ điều kiện để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm. Mức phí cao nhất được đề xuất là 45.000 đồng/m²/tháng tại khu vực trung tâm. Việc thí điểm sẽ triển khai theo từng giai đoạn, trong đó một số tuyến phố thuộc phường Hoàn Kiếm và phường Cửa Nam nằm trong nhóm đầu tiên.

Bài toán không chỉ là thu phí

Nhiều ý kiến cho rằng, điều dư luận quan tâm hiện nay không chỉ là mức phí cho thuê vỉa hè, mà là cách quản lý quyền khai thác tài sản công như thế nào để bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế, trật tự đô thị và quyền tiếp cận không gian công cộng của người dân.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa xã hội. Ảnh: TTXVN

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Việt Nga, Ủy viên Ủy ban Văn hóa xã hội nhận định, nếu làm tốt, chính sách có thể giúp minh bạch hóa một thực tế đang tồn tại, tạo sinh kế hợp pháp, phát triển kinh tế đô thị và tăng nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, nếu thiếu kiểm soát chặt chẽ, việc cho thuê vỉa hè có thể trở thành hình thức hợp thức hóa lấn chiếm, làm suy giảm quyền đi bộ và phát sinh tiêu cực trong quản lý đô thị.

Theo bà Nga, nguyên tắc quan trọng nhất là vỉa hè có thể được khai thác tạm thời, nhưng không được thương mại hóa như một mặt bằng kinh doanh thông thường. Quyền đi bộ, an toàn giao thông và lợi ích công cộng phải được đặt lên hàng đầu.

Đồng thuận và minh bạch là điều kiện tiên quyết

Trao đổi với phóng viên Báo Công lý, lãnh đạo Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam cho biết, với đặc thù là phường lõi trung tâm của Hà Nội, nơi thường xuyên diễn ra nhiều hoạt động lớn, tập trung đông người dân, khách du lịch và hoạt động kinh doanh, việc bảo đảm trật tự đô thị, trật tự an toàn giao thông luôn là nhiệm vụ trọng tâm của địa phương trong thời gian qua.

Hình ảnh ghi lại một góc phố thuộc phường Cửa Nam, Hà Nội. Ảnh: Tuấn Dũng

Theo đại diện lãnh đạo phường Cửa Nam, trong quá trình nghiên cứu triển khai thí điểm sử dụng tạm thời vỉa hè để kinh doanh, khó khăn lớn nhất được địa phương nhìn nhận là tạo sự đồng thuận và ý thức chấp hành của người dân trên các tuyến phố dự kiến thực hiện.

“Qua công tác nghiên cứu, theo đánh giá về mặt chủ quan, khó khăn lớn nhất trong việc triển khai thí điểm sử dụng tạm thời vỉa hè trong thực tế đó chính là cần phải có sự đồng thuận, nhất trí, đồng lòng và ý thức chấp hành các quy định của pháp luật của người dân, đặc biệt là các hộ dân trên các tuyến phố dự kiến thí điểm”.

Nội dung này là điều kiện tiên quyết để việc triển khai thí điểm một cách thành công cũng như đảm bảo hiệu quả, đúng như mục đích, yêu cầu của Nghị quyết thí điểm nêu ra”, đại diện lãnh đạo phường Cửa Nam nhấn mạnh.

Một điểm trông giữ xe thuộc địa bàn phường Cửa Nam, Hà Nội. Ảnh: Tuấn Dũng

Khó khăn lớn nhất trong việc triển khai thí điểm sử dụng tạm thời vỉa hè trong thực tế đó chính là cần phải có sự đồng thuận, nhất trí, đồng lòng và ý thức chấp hành các quy định của pháp luật của người dân."

-Đại diện Phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam-

Liên quan tới cơ chế triển khai thực hiện, lãnh đạo Phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam cho biết hiện UBND phường đang phối hợp với Sở Xây dựng Hà Nội trong quá trình xây dựng Nghị quyết của HĐND Thành phố về thí điểm quản lý, khai thác, sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm.

Theo đại diện Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam, sau khi được ban hành, Nghị quyết cùng các quy định pháp luật hiện hành như Luật Đường bộ năm 2024, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ năm 2024 và các văn bản liên quan sẽ là cơ sở pháp lý để địa phương tổ chức triển khai thực hiện bảo đảm hiệu quả, minh bạch trên địa bàn.

Đối với vấn đề lựa chọn đối tượng được sử dụng vỉa hè tại các vị trí có lợi thế thương mại, đại diện phường Cửa Nam cho biết dự thảo Nghị quyết hiện đã quy định khá cụ thể các nguyên tắc áp dụng, tiêu chí tuyến phố thí điểm, tiêu chí đối với tổ chức, cá nhân, hộ kinh doanh cũng như đơn vị cấp phép.

“Trên cơ sở các tiêu chí đã được Nghị quyết của HĐND phê duyệt, UBND phường sẽ tổ chức triển khai thực hiện đảm bảo theo đúng các nguyên tắc áp dụng theo quy định nêu trên nhằm đảm bảo công bằng và minh bạch trong quá trình triển khai thực hiện”.

Cũng theo nhìn nhận của đại diện Phòng Kinh tế Hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam, yêu cầu công khai, minh bạch là một trong những yếu tố quan trọng tiên quyết trong quá trình triển khai thực hiện thí điểm.

UBND phường Cửa Nam đang phối hợp với Sở Xây dựng Hà Nội trong quá trình xây dựng Nghị quyết của HĐND Thành phố về thí điểm quản lý, khai thác, sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè để kinh doanh, phát triển kinh tế đô thị, kinh tế đêm. Ảnh: Tuấn Dũng

“Từ góc độ quản lý của phường, việc công khai minh bạch trong quá trình triển khai thực hiện sẽ là một trong các nội dung cực kỳ quan trọng nhằm triển khai Nghị quyết thí điểm một cách hiệu quả, đảm bảo theo đúng mục đích, yêu cầu đề ra của Nghị quyết”.

-Đại diện Phòng Kinh tế hạ tầng và Đô thị phường Cửa Nam-

Người dân mong minh bạch, ổn định

Ở góc độ người kinh doanh, nhiều hộ dân cho rằng nếu được tổ chức bài bản, việc cho thuê vỉa hè có thể giúp hoạt động buôn bán ổn định và hạn chế tình trạng lấn chiếm tự phát.

Chị Nguyễn Thu H. (35 tuổi), bán đồ uống tại khu vực trung tâm Hà Nội, cho biết điều người kinh doanh nhỏ mong muốn nhất là có quy định rõ ràng, ổn định để yên tâm hoạt động.

“Nếu thành phố cho thuê hợp pháp, có quy định rõ ràng, đóng phí đầy đủ thì người bán hàng cũng yên tâm hơn. Quan trọng nhất là công khai để ai cũng biết điều kiện thế nào, đăng ký ra sao”.

Trong khi đó, một hộ kinh doanh đồ ăn tối tại khu vực phố cổ cho rằng nếu thiếu minh bạch trong lựa chọn vị trí cho thuê sẽ rất dễ phát sinh so bì, khiếu nại.

“Điều người dân lo nhất là không biết tiêu chí lựa chọn cụ thể ra sao. Nếu công khai ngay từ đầu thì mọi người sẽ dễ đồng thuận hơn”.

Ở chiều ngược lại, ông Trần Văn M. (47 tuổi, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), người thường xuyên đi bộ qua khu vực trung tâm vào buổi tối, cho rằng việc khai thác vỉa hè cần đi kèm kiểm soát chặt để không ảnh hưởng tới người đi bộ.

Phường Cửa Nam với đặc thù là phường lõi trung tâm của Hà Nội. Ảnh: Tuấn Dũng

“Kinh doanh là nhu cầu thực tế, nhưng nếu để bàn ghế, xe máy chiếm hết lối đi thì cuối cùng người đi bộ vẫn phải xuống lòng đường”.

-Anh Trần Văn M. (37 tuổi, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội)-

Cần cơ chế giám sát chặt chẽ

Theo nhiều ý kiến, thách thức lớn nhất của chính sách không nằm ở việc có cho thuê vỉa hè hay không, mà ở cách tổ chức thực hiện trên thực tế.

Bởi khi vỉa hè trở thành không gian có khả năng sinh lợi trực tiếp, việc quản lý nếu thiếu công khai rất dễ phát sinh tiêu cực, tạo bất bình đẳng trong tiếp cận tài sản công hoặc hình thành các khoản thu ngoài quy định.

Nhiều chuyên gia cho rằng Hà Nội cần công khai toàn bộ danh mục vị trí cho thuê, mức phí, thời hạn sử dụng, tiêu chí lựa chọn; đồng thời đẩy mạnh số hóa dữ liệu, thanh toán điện tử và tăng cường giám sát trong quá trình thực hiện.

Điều người dân chờ đợi lúc này không chỉ là việc Hà Nội có cho thuê vỉa hè hay không, mà là thành phố sẽ quản lý, khai thác không gian công cộng theo cách nào để vừa bảo đảm trật tự đô thị, vừa bảo đảm sự công bằng, minh bạch trong tiếp cận tài sản công.

Thanh Trà-Tuấn Dũng

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/cho-thue-via-he-lam-sao-de-khong-bien-khong-gian-cong-thanh-loi-ich-rieng-522821.html