Cho thuê vỉa hè: Người dân e ngại chuyện 'khách anh khách tôi'

một giờ trướcBài gốc

Đề xuất được xem là nỗ lực hợp thức hóa hoạt động khai thác không gian công cộng nhằm phát triển kinh tế đêm và tạo thêm nguồn thu ngân sách. Tuy nhiên, với nhiều người dân sống tại khu phố cổ, câu chuyện không chỉ nằm ở mức phí thuê vài chục nghìn đồng mỗi mét vuông, mà còn là nỗi lo về trật tự, quyền lợi và xung đột kinh doanh ngay trước cửa nhà mình.

Cuộc “cạnh tranh” mới trên từng mét vỉa hè

Theo dự thảo đang được Sở Xây dựng Hà Nội lấy ý kiến, một số khu vực trung tâm sẽ được thí điểm cho thuê vỉa hè, lòng đường phục vụ kinh doanh và các hoạt động kinh tế đô thị. Hà Nội dự kiến lựa chọn khu vực Hoàn Kiếm là một trong những địa bàn triển khai đầu tiên.

Người dân lo ngại phát sinh xung đột lợi ích khi vỉa hè được khai thác kinh doanh.

Với mức phí dự kiến không quá cao, nhiều người nhìn thấy cơ hội kinh doanh trên những tuyến phố vốn có lưu lượng khách lớn. Tuy nhiên, càng ở khu vực “đất vàng”, áp lực lợi ích lại càng dễ phát sinh.

Tại các tuyến phố đông đúc, phần vỉa hè trước cửa hàng từ lâu gần như đã hình thành những “quy ước ngầm” giữa các hộ kinh doanh. Người bán hàng thường tự quản lý khu vực trước mặt bằng của mình, từ chỗ để xe đến khoảng không gian đón khách.

Nếu chính sách cho thuê được triển khai đại trà, các quy ước phi chính thức ấy có thể bị phá vỡ. Không ít chủ nhà lo ngại họ sẽ mất quyền kiểm soát đối với hoạt động diễn ra ngay trước cửa nhà.

Một số hộ kinh doanh tại khu vực phố cổ bày tỏ băn khoăn về việc ai sẽ được thuê và được phép kinh doanh loại hình gì. Với các cửa hàng lưu niệm, thời trang hay dịch vụ du lịch, nguy cơ xuất hiện hàng quán ăn uống ngay sát bên bị xem là rủi ro ảnh hưởng trực tiếp đến hình ảnh kinh doanh.

Nỗi lo này không chỉ liên quan đến cạnh tranh khách hàng. Hoạt động ẩm thực vỉa hè thường kéo theo nấu nướng, rửa dọn và xả thải. Nếu quản lý thiếu chặt chẽ, khu vực trung tâm có thể đối mặt nguy cơ nhếch nhác và mất mỹ quan.

Ngoài vỉa hè, đề xuất cho thuê cả một phần lòng đường để phục vụ đỗ xe và kinh doanh cũng làm dấy lên khả năng phát sinh tranh chấp mới. Tại các tuyến phố thương mại, chỗ đỗ xe vốn được xem là “tài nguyên hiếm”. Khi quyền sử dụng được hợp thức hóa bằng hợp đồng thuê, xung đột giữa chủ cửa hàng và người thuê có thể trở nên phức tạp hơn.

Nhiều chủ nhà mặt phố cho biết họ đang tính tới phương án tự đứng ra thuê phần vỉa hè trước cửa nhà nhằm giữ quyền chủ động kiểm soát không gian kinh doanh. Điều này cho thấy vỉa hè không còn đơn thuần là không gian công cộng mà đang dần mang giá trị như một loại “tài sản thương mại mềm” giữa trung tâm đô thị.

Làm sao để vỉa hè không thành cuộc chiến lợi ích?

Ở góc độ kinh tế đô thị, việc khai thác vỉa hè không phải xu hướng mới. Nhiều thành phố trên thế giới cho phép sử dụng có kiểm soát nhằm thúc đẩy kinh tế đêm, tạo thêm việc làm và gia tăng sức sống cho khu vực trung tâm.

Tuy nhiên, khác biệt lớn nhất nằm ở năng lực quản lý. Với Hà Nội, bài toán không chỉ là cho thuê hay không cho thuê, mà là làm thế nào để giữ được trật tự đô thị sau khi hợp thức hóa hoạt động kinh doanh trên vỉa hè.

Theo nhiều chuyên gia đô thị, tâm lý e ngại của người dân xuất phát từ thực tế các chiến dịch lập lại trật tự vỉa hè trước đây thường chỉ hiệu quả trong ngắn hạn. Sau mỗi đợt ra quân, tình trạng lấn chiếm lại nhanh chóng tái diễn.

Điều người dân lo ngại không phải là sự sôi động của kinh tế đường phố, mà là nguy cơ mất kiểm soát dẫn tới nhếch nhác, ô nhiễm và cản trở người đi bộ.

Trong dự thảo, một trong những điều kiện được đưa ra là việc cho thuê chỉ thực hiện khi tối thiểu một nửa số hộ dân và hộ kinh doanh liên quan đồng thuận. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng tỷ lệ này khó đạt trong thực tế bởi lợi ích giữa các nhóm không giống nhau.

Người muốn mở rộng kinh doanh sẽ ủng hộ. Trong khi đó, những hộ chú trọng hình ảnh cửa hàng hoặc ưu tiên không gian thông thoáng lại có xu hướng phản đối. Khi quyền lợi khác biệt xuất hiện trên cùng một đoạn phố, việc đạt đồng thuận sẽ không đơn giản.

Các chuyên gia cũng cảnh báo nguy cơ phát sinh cơ chế “xin cho” nếu quá trình cấp quyền thuê thiếu minh bạch. Bởi tại khu vực trung tâm, giá trị thương mại của vài mét vỉa hè có thể rất lớn, đặc biệt trên các tuyến phố du lịch.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng thành phố cần xây dựng bộ tiêu chí rõ ràng về ngành nghề được phép kinh doanh, thời gian hoạt động, trách nhiệm vệ sinh môi trường và mức độ ưu tiên giữa các nhóm đối tượng.

Một số đề xuất cho rằng nên ưu tiên hộ dân sinh sống trực tiếp tại khu vực hoặc lao động tự do đã mưu sinh lâu năm thay vì để xuất hiện tình trạng đầu cơ, sang nhượng quyền thuê không gian công cộng.

Bên cạnh đó, yếu tố dành cho người đi bộ được xem là “ranh giới cứng” không thể bị đánh đổi. Nếu phần diện tích còn lại trên vỉa hè không đủ an toàn cho người dân di chuyển, mục tiêu xây dựng đô thị văn minh sẽ khó đạt được.

Về dài hạn, tranh luận quanh đề xuất cho thuê vỉa hè cho thấy không gian công cộng tại đô thị lớn đang ngày càng mang giá trị kinh tế cao. Khi mật độ dân cư tăng mạnh và nhu cầu kinh doanh bùng nổ, từng mét vỉa hè cũng trở thành nguồn lực cạnh tranh.

Tuy nhiên, bài toán khó nhất với Hà Nội không nằm ở chuyện thu được bao nhiêu tiền từ vỉa hè. Điều quan trọng hơn là thành phố có thể biến không gian này thành một phần của kinh tế đô thị hiện đại mà vẫn giữ được trật tự, mỹ quan và sinh hoạt của người dân.

Tiểu Vy

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/cho-thue-via-he-nguoi-dan-e-ngai-chuyen-khach-anh-khach-toi.html