Lựa chọn ngành học đại học ngày càng được xem là yếu tố quan trọng trong thời đại AI
Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động toàn cầu, đồng thời mở ra nhóm nghề nghiệp có tốc độ tăng trưởng và mức lương hấp dẫn hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ.
Theo Investopedia, kể từ khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022, những công việc chịu tác động trực tiếp của trí tuệ nhân tạo (AI) đã ghi nhận mức tăng lương mạnh nhất. Nghiên cứu của Đại học Stanford và Ngân hàng Thế giới cho thấy các vị trí liên quan đến xây dựng, vận hành và phát triển hệ thống AI hiện nằm trong nhóm nghề tăng trưởng nhanh nhất nền kinh tế, với mức lương trung vị vượt 135.000 USD/năm.
Điều này khiến ngày càng nhiều học sinh, sinh viên và cả những người muốn chuyển hướng nghề nghiệp tìm kiếm các ngành học có thể mở đường vào lĩnh vực AI. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, không tồn tại một “tấm bằng AI hoàn hảo” có thể bảo đảm thành công tuyệt đối.
Ông Eugene Vinitsky, Giáo sư và nhà nghiên cứu AI tại Trường Kỹ thuật Tandon thuộc Đại học New York cho rằng, nền tảng toán học và khoa học máy tính vẫn là yếu tố cốt lõi.
“Trong tương lai, sự kết hợp mạnh mẽ nhất sẽ là vừa hiểu AI đủ sâu để tránh các sai lầm cơ bản, vừa có chuyên môn thực sự trong một lĩnh vực khác”, ông nhận định.
Không có “tấm bằng AI hoàn hảo”
Theo các chuyên gia, sinh viên không nên kỳ vọng có một chương trình đào tạo AI duy nhất đáp ứng toàn bộ nhu cầu nghề nghiệp. Thay vào đó, điều quan trọng là xây dựng nền tảng kỹ thuật vững về AI song song với chuyên môn ở lĩnh vực mình quan tâm như robot, thiết kế, kinh tế hay triết học.
Trong thời đại AI, một số chuyên ngành sẽ có tỷ lệ sinh viên tìm được những công việc có mức lương cao hơn. Ảnh: ATHVisions
Hiện nay, thị trường xuất hiện ngày càng nhiều chương trình đào tạo AI, từ ngành học chính quy tới chứng chỉ ngắn hạn, khiến học sinh phổ thông, phụ huynh và cả những người muốn chuyển nghề dễ rơi vào “ma trận” lựa chọn. Dù vậy, theo các nhà giáo dục, hiện các doanh nghiệp tuyển dụng vẫn ưu tiên một số nhóm ngành nền tảng gồm:
• Khoa học máy tính
• Khoa học dữ liệu
• Toán học và thống kê
• Kỹ thuật phần mềm
• Khoa học nhận thức
• Ngôn ngữ học
• Thiết kế
• Triết học
Sự xuất hiện của những ngành như ngôn ngữ học, thiết kế hay triết học cho thấy AI là lĩnh vực mang tính liên ngành rất cao, không chỉ dành riêng cho giới kỹ sư lập trình.
Theo ông Vinitsky, điều quan trọng không nằm ở tên gọi của tấm bằng mà ở tập hợp kỹ năng mà sinh viên tích lũy được. Hầu hết con đường dẫn tới thành công trong lĩnh vực AI đều dựa trên ba nền tảng chính:
• Kiến thức vững về toán học, thống kê và lập trình
• Kinh nghiệm thực tế thông qua nghiên cứu hoặc thực tập
• Sự quan tâm tới tác động của công nghệ đối với con người và xã hội
Khả năng thích nghi sẽ quyết định lợi thế dài hạn
Một trong những đặc điểm lớn nhất của AI là tốc độ thay đổi rất nhanh. Những công cụ và kỹ năng “nóng” hôm nay có thể nhanh chóng trở nên lỗi thời chỉ sau vài năm.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia cho rằng khả năng tự học và thích nghi liên tục mới là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của người lao động.
Sinh viên được khuyến khích tập trung vào các nền tảng cốt lõi như toán học, xác suất, tư duy logic và lập trình thay vì chạy theo những khóa học mang tính xu hướng ngắn hạn.
khả năng tự học và thích nghi liên tục mới là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn của người lao động
Ngoài kỹ năng kỹ thuật, thị trường lao động AI trong tương lai cũng được dự báo sẽ cần nhiều hơn những năng lực liên quan đến thiết kế, truyền thông, quản trị và hoạch định chính sách.
Những người có thể giải thích cách vận hành của mô hình AI, kết nối giữa kỹ sư với nhà quản lý hoặc nhận diện sớm các rủi ro đạo đức và xã hội sẽ có lợi thế lớn trong môi trường làm việc mới.
Thận trọng với các chương trình AI “ăn theo xu hướng”
Sự quan tâm ngày càng lớn đối với AI cũng kéo theo làn sóng mở ngành và quảng bá các chương trình đào tạo liên quan công nghệ này tại nhiều trường đại học và trung tâm đào tạo.
Tuy nhiên, giới chuyên gia khuyến cáo người học cần đánh giá kỹ chất lượng chương trình thay vì chỉ bị thu hút bởi các tên gọi thời thượng như “AI tạo sinh ứng dụng” hay “chuyên gia prompt”.
Theo các nhà nghiên cứu, khi lựa chọn trường học, sinh viên nên quan tâm nhiều hơn tới cơ hội nghiên cứu, thực tập, chất lượng đội ngũ giảng viên và tỷ lệ việc làm sau tốt nghiệp thay vì chỉ nhìn vào bảng xếp hạng hoặc chiến dịch quảng bá tuyển sinh.
Trong nền kinh tế đang được định hình bởi AI, tấm bằng đại học vẫn giữ vai trò quan trọng, nhưng giá trị thực sự sẽ nằm ở khả năng kết hợp kiến thức công nghệ với chuyên môn thực tiễn và năng lực thích ứng lâu dài của mỗi người học.
Hồng Nhung