Chọn thực phẩm ngày Tết: Biết cách để bớt lo

2 giờ trướcBài gốc

Mâm cỗ ngày Tết

Tăng “lá chắn” quản lý trong cao điểm Tết

Những ngày cận Tết, thị trường thực phẩm sôi động hơn bao giờ hết. Nhu cầu tăng cao kéo theo áp lực lớn lên công tác kiểm soát chất lượng, đặc biệt trong bối cảnh hàng giả, hàng kém chất lượng vẫn còn diễn biến phức tạp, nhất là trên môi trường điện tử.

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về tổ chức Tết Nguyên đán Bính Ngọ năm 2026 an toàn, lành mạnh, tiết kiệm, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành văn bản yêu cầu nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) hiện đang triển khai các nhiệm vụ theo quy định, đồng thời phối hợp với các bộ, ngành tham gia các đoàn kiểm tra liên ngành tại nhiều địa phương nhằm đánh giá công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trước, trong và sau Tết.

Ở góc độ quản lý dài hạn, hai luật quan trọng – Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (Luật số 70/2025/QH15) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa(Luật số 78/2025/QH15), cùng có hiệu lực từ ngày 01-01-2026, đã bổ sung nhiều công cụ quản lý mới.

Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia Trần Hậu Ngọc

Theo ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, các luật này cho phép phân loại sản phẩm, hàng hóa theo ba mức độ rủi ro; tăng cường truy xuất nguồn gốc; áp dụng nhãn điện tử và hộ chiếu số của sản phẩm; đồng thời xây dựng hệ thống giám sát chất lượng sản phẩm, hàng hóa quốc gia.

Điều đáng chú ý là công nghệ mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc, nhãn điện tử hay hộ chiếu số không chỉ phục vụ cơ quan quản lý, mà còn trao thêm “quyền kiểm chứng” cho người tiêu dùng. Khi quét mã, người mua có thể tiếp cận thông tin về nguồn gốc, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn áp dụng, qua đó giảm bớt rủi ro khi lựa chọn sản phẩm, kể cả hàng hóa bán trên mạng.

Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đã công bố 1.173 tiêu chuẩn quốc gia về thực phẩm còn hiệu lực, trong đó có 16 tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, 33 tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc và 25 tiêu chuẩn về mã số, mã vạch. Đây là nền tảng kỹ thuật quan trọng để kiểm soát chất lượng thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Bên cạnh chất lượng, yếu tố đo lường - “cân, đong, đo” - cũng có ý nghĩa thiết thực với người dân. Với thực phẩm đóng gói sẵn, sản phẩm cần ghi rõ, công bố đầy đủ thông tin về số lượng, định lượng theo quy định. Với thực phẩm không đóng gói, người tiêu dùng nên ưu tiên mua tại cơ sở sử dụng phương tiện đo đã được kiểm định và còn hiệu lực. Sự minh bạch trong từng cân thịt, ký cá chính là nền tảng của niềm tin thị trường.

Chủ động từ khâu chọn mua đến chế biến

Nếu quản lý nhà nước là “hàng rào” bên ngoài, thì kiến thức và thói quen tiêu dùng an toàn chính là “lá chắn” bên trong của mỗi gia đình.

Cơ quan chức năng kiểm tra an toàn thực phẩm ngày Tết

Theo PGS.TS. Phan Thị Sửu, nguyên Giám đốc Trung tâm Kỹ thuật An toàn vệ sinh thực phẩm, Hội Khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam, mối nguy ô nhiễm thực phẩm có thể xuất phát từ ba nhóm: Sinh học, hóa học và vật lý.

Vi khuẩn, virus, nấm mốc, ký sinh trùng có thể tồn tại trong thực phẩm, trong nước, rác thải hoặc lây nhiễm từ chính con người trong quá trình chế biến. Mối nguy hóa học có thể là độc tố tự nhiên trong nguyên liệu như: Solanin trong khoai tây mọc mầm, cyanogen glucosit trong sắn, tetrodotoxin trong cá nóc; hoặc kim loại nặng, thuốc bảo vệ thực vật, hóa chất tồn dư. Ngoài ra, độc tố còn có thể hình thành trong quá trình bảo quản, chế biến khi thực phẩm bị ôi hỏng hoặc dầu mỡ bị cháy khét. Dị vật như sạn, mảnh kim loại, mảnh thủy tinh... cũng là những mối nguy không thể xem nhẹ.

Từ những nguy cơ đó, việc lựa chọn thực phẩm cần được thực hiện cẩn trọng hơn, nhất là trong dịp Tết, khi lượng thực phẩm mua sắm thường lớn và đa dạng.

Với nhóm chất béo, PGS.TS. Phan Thị Sửu khuyên nên sử dụng hợp lý cả dầu thực vật và mỡ động vật. Dầu khi chiên rán ở nhiệt độ cao có thể bị oxy hóa, tạo ra trans fat; vì vậy không nên sử dụng dầu mỡ chiên đi chiên lại nhiều lần. Các sản phẩm như: Mì ăn liền, bánh quy kẹp kem, bánh ngọt phủ kem, khoai tây chiên… có thể chứa trans fat, cần được tiêu thụ có kiểm soát.

Với nhóm chất đạm, khi chọn nước mắm nên đọc kỹ thành phần và độ đạm. Thịt lợn nên chọn thịt có màu hồng đậm, dẻo, đàn hồi, tránh thịt ôi hoặc quá nạc bất thường. Cá nên chọn cá còn sống; cá biển ướp urê có thể nhìn tươi nhưng thịt mềm khi ấn tay. Tôm đông lạnh nếu thẳng đơ bất thường có thể đã bị tiêm chất tăng trọng.

Rau củ quả an toàn cần có màu tự nhiên

Rau xanh cần có màu tự nhiên, không quá xanh mướt, láng bóng. Không chọn giá đỗ mập, rễ ngắn; dưa chuột nên chọn quả gầy, nhiều gai. Một số loại rau sống trong môi trường nước có nguy cơ nhiễm sán lá ruột, cần rửa sạch và chế biến phù hợp.

Với thực phẩm bao gói sẵn, người tiêu dùng nên đọc kỹ nhãn: Tên và địa chỉ cơ sở sản xuất, thành phần, hạn sử dụng, hướng dẫn bảo quản; chú ý thông tin công bố hợp chuẩn, hợp quy. Có thể sử dụng mã số, mã vạch, mã QR theo quy định để kiểm tra thông tin truy xuất nguồn gốc.

Trong chế biến, PGS.TS. Phan Thị Sửu khuyên cần nấu chín kỹ thực phẩm và lưu ý: Cà rốt, cà chua ăn khi nấu chín tốt hơn vì sẽ sản sinh ra nhiều carotenoid; ăn salát không nên trộn cà chua sống với trứng luộc sẽ gây khó tiêu; khi phi tỏi nên cho tỏi vào khi mỡ chưa sôi (giữ được hương vị của tỏi); không nên ăn quá nhiều chất xơ (đầy bụng khó tiêu, tiêu chảy, táo bón, tắc đường ruột); hạn chế ăn nhiều thịt nướng trên than củi vì có thể tạo ra các amin dị vòng và hydrocarbon thơm đa vòng. Không nên lạm dụng thực phẩm có màu sắc lòe loẹt, đặc biệt với trẻ em. Ưu tiên các hương liệu tự nhiên như: Vỏ cam, chanh, hồi, quế, thảo quả, lá nếp, rau thơm thay cho hương liệu nhân tạo.

Nước đá dùng trong ăn uống và bảo quản thực phẩm phải được sản xuất từ nguồn nước sạch, bảo quản, vận chuyển hợp vệ sinh; hệ thống cung cấp nước phải kín, không rò rỉ.

Mâm cỗ Tết truyền thống

Tết sẽ chỉ thực sự trọn vẹn khi niềm vui sum họp đi cùng sự an tâm về sức khỏe. Khi cơ quan quản lý tăng cường công cụ pháp lý và công nghệ để minh bạch thị trường, và khi mỗi người dân chủ động lựa chọn, kiểm tra, chế biến thực phẩm an toàn, thì mâm cỗ ngày xuân không chỉ đầy đủ hương vị truyền thống mà còn vững vàng trước những rủi ro tiềm ẩn.

Thu Hằng. Ảnh: PV

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/chon-thuc-pham-ngay-tet-biet-cach-de-bot-lo-733304.html