Các địa phương nỗ lực gỡ thẻ vàng IUU
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thời gian qua nhiều địa phương ven biển tiếp tục triển khai đồng bộ, quyết liệt các giải pháp nhằm siết chặt quản lý tàu cá, ngư dân, tạo chuyển biến căn bản trong nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).
Năm 2026, ngành thủy sản và kiểm ngư sẽ siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật trong chống khai thác IUU. Ảnh: Cục Thủy sản và Kiểm ngư
Trong đó, UBND tỉnh Nghệ An đã có văn bản yêu cầu các sở, ngành và chính quyền các xã, phường ven biển tập trung thực hiện các nhiệm vụ cấp bách chống khai thác IUU. Trọng tâm là tổng rà soát công tác quản lý tàu cá, đối soát hằng ngày số liệu tàu ra vào giữa lực lượng biên phòng và cảng cá; kiểm soát chặt tàu không đủ điều kiện hoạt động; công khai danh sách tàu cá “ba không”, tàu đã xóa đăng ký. Tỉnh yêu cầu quản lý đến từng tàu, từng chủ tàu, xử lý nghiêm các vi phạm về thiết bị giám sát hành trình (VMS), không để tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Tại Quảng Ngãi, UBND tỉnh tiếp tục xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách, gắn với trách nhiệm người đứng đầu. Hiện, tỉnh đã hoàn thành đăng ký, cấp phép đối với tàu cá đủ điều kiện, đồng thời tăng cường kiểm tra tại các cảng cá chỉ định, giám sát sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng và không cho xuất bến đối với tàu chưa cấp phép, không đủ điều kiện hoạt động.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Ngãi được giao đôn đốc, hướng dẫn, tham mưu chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề ; cập nhật đầy đủ dữ liệu vào hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia. Bộ đội Biên phòng tỉnh kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập bến, theo dõi tàu gần ranh giới, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm.
Tương tự, tỉnh Quảng Trị cũng tiến hành tổng rà soát, kiểm tra việc thực hiện các nhiệm vụ được giao; cập nhật đầy đủ dữ liệu tàu cá, ngư dân lên các hệ thống chuyên ngành; xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm về VMS, vượt ranh giới, không vào cảng bốc dỡ thủy sản theo quy định.
UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để tàu cá không đủ điều kiện vẫn hoạt động hoặc vi phạm vùng biển nước ngoài. Các lực lượng biên phòng, công an tăng cường phối hợp kiểm tra, kiểm soát, điều tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức đến hành động trong cộng đồng ngư dân.
TP. Cần Thơ cũng tập trung truyền thông về pháp luật, chính sách chống khai thác IUU, phổ biến Luật Thủy sản 2017, các nghị định xử phạt vi phạm thủy sản và các khuyến nghị của EC. Giai đoạn 2026 - 2030, thành phố sẽ tiếp tục truyền thông sâu về chuyển đổi bền vững ngành thủy sản, giảm cường lực khai thác, duy trì các chuyên trang, chuyên mục trên báo chí, phát thanh, truyền hình, cổng thông tin điện tử và nền tảng số.
Tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm vi phạm IUU
Mới đây, tại Hội nghị tổng kết công tác tuần tra, xử lý vi phạm hành chính năm 2025, giải pháp nâng cao hiệu quả tuần tra ngăn chặn IUU năm 2026, Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, năm 2025, trước nhiều thách thức và yêu cầu gỡ thẻ vàng của EC, Cục đã tập trung chỉ đạo toàn lực lượng tăng cường tuần tra, kiểm tra và xử lý nghiêm vi phạm thủy sản.
Công tác tham mưu, xây dựng kế hoạch và tổ chức tuần tra trên biển từng bước đi vào nền nếp. Cơ chế phối hợp giữa Kiểm ngư với Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát biển, Hải quân và chính quyền địa phương ngày càng chặt chẽ, kịp thời tháo gỡ nhiều khó khăn phát sinh trong thực tiễn.
Lực lượng kiểm ngư Trung ương đã tổ chức 39 chuyến tuần tra tại các ngư trường trọng điểm như vịnh Bắc Bộ và vùng biển Tây Nam Bộ; huy động 688 cán bộ, công chức, bám biển. Qua kiểm tra 1.748 tàu cá, lực lượng chức năng phát hiện, xử lý 209 trường hợp vi phạm, với tổng số tiền trên 18 tỷ đồng; tăng nhiều lần so với năm 2024; riêng Chi cục Kiểm ngư Vùng V tăng tới 411%.
Các lỗi nghiêm trọng như ngắt thiết bị giám sát hành trình (VMS), thuyền trưởng, máy trưởng không có văn bằng, chứng chỉ… được xử lý dứt điểm, khẳng định tính nghiêm minh của pháp luật.
Đối với lực lượng kiểm ngư địa phương, với 21/21 tổ chức đã đi vào hoạt động, đã thực hiện gần 500 chuyến tuần tra, kiểm soát. Kết quả đã xử phạt gần 600 trường hợp vi phạm với tổng số tiền hơn 33 tỷ đồng.
Bên cạnh xử lý vi phạm, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật tiếp tục được đẩy mạnh với nhiều hình thức phù hợp. Ngư dân ngày càng ý thức rõ trách nhiệm tuân thủ pháp luật, phần lớn ngư dân đã nắm rõ ranh giới các vùng biển Việt Nam và khu vực chồng lấn; tình trạng tàu cá, ngư dân Việt Nam vi phạm vùng biển nước ngoài giảm rõ rệt. Đến nay, không còn tàu cá Việt Nam vi phạm vùng biển các quốc đảo Thái Bình Dương.
Tuy nhiên, công tác chống khai thác IUU vẫn gặp nhiều khó khăn, vì vậy năm 2026, Cục Thủy sản và Kiểm ngư xác định toàn lực lượng sẽ siết chặt kỷ cương, nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật trong chống khai thác IUU.
Theo đó, tiếp tục hoàn thiện thể chế, gỡ vướng mắc pháp lý. Tăng cường đầu tư hạ tầng, trang thiết bị, ứng dụng khoa học công nghệ, ưu tiên kinh phí tuần tra ngay từ đầu năm. Nâng cao năng lực của lực lượng kiểm ngư, đẩy mạnh đào tạo chuyên môn, kỹ năng, ngoại ngữ...; đồng thời phối hợp liên ngành và hợp tác quốc tế.
Cục cũng nhấn mạnh phải ngăn chặn tình trạng các tàu cá biến tướng thành tàu chở dầu để tiếp tế nhiên liệu cho tàu khai thác bất hợp pháp. Các địa phương cần tham mưu cho UBND tỉnh áp dụng Nghị định số 99/2020/NĐ-CP để xử lý nghiêm hành vi này, xem xét tịch thu phương tiện đối với các trường hợp tàu cá vận chuyển, buôn bán xăng dầu trái phép.
Đồng thời, chính quyền địa phương cần nắm chắc tình hình, không để xảy ra tình trạng ngư dân đi biển nhiều năm không về mà địa phương không nắm được thông tin, gây khó khăn cho công tác xác minh, điều tra các vụ việc vi phạm vùng biển nước ngoài.
Trúc Oanh