Chủ động ứng phó, bảo đảm bình ổn giá xăng dầu

2 giờ trướcBài gốc

(Ảnh minh họa)

Trung Đông hiện chiếm khoảng một phần ba nguồn dầu xuất khẩu của thế giới. Phần lớn lượng dầu này được vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược. Ngay sau đó Iran tuyên bố chặn tàu chở hàng qua eo biển này, nơi 20% dầu mỏ và khí đốt của toàn thế giới đi qua.

Cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran đã tạo ra một phản ứng dây chuyền. Một số cơ sở khai thác và lọc dầu trong khu vực buộc phải giảm công suất, chi phí bảo hiểm tàu chở dầu tăng mạnh, cước vận tải leo thang, trong khi nhiều quốc gia lại tăng cường tích trữ nhiên liệu để phòng ngừa rủi ro. Sự kết hợp của những yếu tố này khiến chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu bị “thắt cổ chai”. Khi nguồn cung bị thu hẹp trong khi nhu cầu vẫn ở mức cao, giá dầu tất yếu tăng mạnh. Chỉ trong một kỳ điều hành đầu tháng 3, giá xăng thành phẩm trên thị trường quốc tế đã tăng hơn 20%, còn một số sản phẩm dầu tăng tới hơn 30%.

Trong bối cảnh đó, việc giá xăng dầu tại Việt Nam tăng theo là điều khó tránh khỏi. Mặc dù đã nâng cao đáng kể năng lực lọc hóa dầu nhưng chúng ta vẫn phải nhập khẩu một phần xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. Khi giá dầu thế giới tăng mạnh, chi phí nhập khẩu và sản xuất trong nước cũng tăng theo. Đó là quy luật vận hành của thị trường năng lượng trong nền kinh tế mở. Tuy nhiên, điều quan trọng không phải là cố gắng “đứng ngoài” biến động toàn cầu, một điều gần như không thể, mà là chủ động ứng phó để giảm thiểu tác động tiêu cực đối với nền kinh tế và đời sống người dân.

Trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng, Chính phủ đã phản ứng kịp thời. Nghị quyết số 36/NQ-CP ban hành ngày 6/3/2026 đưa ra hàng loạt giải pháp cấp bách nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu và ổn định thị trường. Một trong những điểm đáng chú ý là việc trao thêm quyền chủ động cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) cùng các đơn vị thành viên trong việc mua bán, xuất nhập khẩu dầu thô và nguyên liệu sản xuất xăng dầu. Cơ chế này giúp doanh nghiệp năng lượng trong nước có thể linh hoạt tiếp cận nguồn cung trên thị trường quốc tế khi cần thiết, tránh phụ thuộc vào một số nguồn cung cố định.

Song song với đó, Chính phủ cũng áp dụng quy định của Luật Dầu khí năm 2022, yêu cầu các chủ dầu ưu tiên bán phần dầu thô thuộc sở hữu của mình tại thị trường Việt Nam nếu phù hợp với nhu cầu và công nghệ chế biến của các nhà máy lọc dầu trong nước. Biện pháp này giúp bảo đảm nguồn nguyên liệu cho các nhà máy lọc dầu như Dung Quất và Nghi Sơn, vốn là hai trụ cột quan trọng trong hệ thống cung ứng xăng dầu quốc gia. Khi các nhà máy này duy trì sản lượng ổn định, thị trường nội địa sẽ có thêm “tấm đệm” quan trọng trước những biến động từ bên ngoài.

Bộ Công Thương được giao rà soát cung - cầu xăng dầu, chủ động điều tiết nguồn cung, trong khi Bộ Tài chính khẩn trương xây dựng nghị định điều chỉnh thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu, trong đó có đề xuất đưa thuế nhập khẩu MFN về 0% trong thời gian nhất định. Chính sách này giúp các doanh nghiệp đầu mối có thể mở rộng nguồn nhập khẩu từ nhiều thị trường khác nhau, qua đó giảm nguy cơ thiếu hụt nguồn cung.

Bên cạnh việc bảo đảm nguồn cung, cơ chế điều hành giá xăng dầu cũng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn. Theo quy định mới, giá xăng dầu có thể được điều chỉnh ngay khi giá cơ sở tăng từ 7% trở lên so với kỳ điều hành trước. Cơ chế này giúp rút ngắn độ trễ giữa biến động giá thế giới và giá bán trong nước. Nếu ví thị trường năng lượng như một hệ thống thủy lực, thì cơ chế điều hành linh hoạt chính là “van xả áp” giúp tránh những cú tăng giá quá mạnh sau thời gian dài dồn nén. Nhờ đó, biến động giá được phân bổ thành những nhịp nhỏ hơn, giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng có thời gian thích ứng, đồng thời hạn chế tâm lý tích trữ hoặc đầu cơ.

Trong kỳ điều hành ngày 7/3, giá xăng trong nước tăng khá mạnh: xăng E5 RON92 lên mức hơn 25.000 đồng/lít, còn xăng RON95 lên khoảng 27.000 đồng/lít. Đây là mức tăng đáng kể nhưng vẫn nằm trong phạm vi phản ánh biến động của thị trường thế giới.

Một tín hiệu khá tích cực, sáng 10/3, thị trường dầu mỏ bất ngờ hạ nhiệt khi giá dầu Brent giảm xuống dưới 100 USD/thùng, còn dầu WTI xuống dưới 90 USD/thùng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ thông tin cho thấy khả năng Mỹ sẽ sớm kết thúc chiến dịch quân sự chống Iran.

Diễn biến này giúp thị trường tạm thời “hạ nhiệt”, song nhiều chuyên gia cho rằng xu hướng giảm chưa hẳn đã bền vững. Bởi những yếu tố rủi ro vẫn còn hiện hữu. Căng thẳng địa chính trị chưa hoàn toàn chấm dứt, một số nước sản xuất lớn có thể điều chỉnh sản lượng, trong khi nhu cầu năng lượng toàn cầu vẫn duy trì ở mức cao. Thị trường dầu mỏ hiện nay giống như mặt biển sau cơn bão, tuy sóng lớn đã giảm nhưng vẫn còn nhiều dòng chảy ngầm có thể khiến giá dầu biến động trở lại.

Vấn đề là ở chỗ không được để “khan hiếm giả” làm rối loạn thị trường. Trong những ngày giá xăng dầu tăng mạnh, tại một số địa phương đã xuất hiện hiện tượng găm hàng hoặc bán xăng trong chai nhựa với giá cao. Những hình ảnh này không chỉ gây bức xúc xã hội mà còn tạo ra tín hiệu sai lệch về nguồn cung thị trường. Vì vậy, việc các địa phương như Hà Nội và TP Hồ Chí Minh nhanh chóng kiểm tra, xử lý hoạt động bán xăng trái phép, đồng thời yêu cầu các cửa hàng xăng dầu hoạt động bình thường là biện pháp cần thiết để giữ kỷ cương thị trường.

Những biến động của thị trường dầu mỏ thế giới một lần nữa nhắc lại bài học quen thuộc, rằng an ninh năng lượng không chỉ là câu chuyện nguồn cung trước mắt mà còn là năng lực tự chủ của nền kinh tế. Trong dài hạn, chúng ta cần tiếp tục củng cố ba trụ cột quan trọng. Thứ nhất, nâng cao năng lực lọc hóa dầu trong nước để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu xăng dầu thành phẩm. Thứ hai, đa dạng hóa nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ nhiều khu vực khác nhau, tránh phụ thuộc vào một thị trường duy nhất. Thứ ba, đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sinh học và các dạng năng lượng sạch, qua đó giảm dần tỷ trọng xăng dầu khoáng trong cơ cấu năng lượng.

Khi những trụ cột này được củng cố, các cú sốc từ bên ngoài, dù là chiến tranh hay biến động địa chính trị, sẽ khó có thể làm chao đảo thị trường năng lượng trong nước.

Thị trường dầu mỏ thế giới luôn biến động. Nhưng với sự điều hành chủ động của Chính phủ, sự tham gia tích cực của các doanh nghiệp năng lượng và kỷ cương thị trường được giữ vững, nước ta hoàn toàn có thể giữ cho “con thuyền kinh tế” đi qua những con sóng năng lượng toàn cầu một cách vững vàng.

Bình ổn thị trường xăng dầu vì thế không chỉ là câu chuyện giá cả, mà còn là thước đo của năng lực quản trị kinh tế trong một thế giới đầy biến động. Khi chính sách đúng hướng, thông tin minh bạch và thị trường vận hành kỷ cương, niềm tin của người dân và doanh nghiệp sẽ được củng cố. Và đó chính là “nguồn năng lượng” quan trọng nhất giúp nền kinh tế đứng vững trước mọi biến động ./.

Hải Đường

Nguồn PetroTimes : https://petrotimes.vn/chu-dong-ung-pho-bao-dam-binh-on-gia-xang-dau-738555.html