Chủ động ứng phó nắng hạn Kỳ 2: Mối lo mạch nước, rừng trồng

một giờ trướcBài gốc

Nắng hạn không chỉ vắt kiệt nước trên đồng ruộng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự an toàn của những cánh rừng, việc đảm bảo nguồn nước phục vụ sinh hoạt của người dân và sản xuất công nghiệp.

Báo động đỏ trên những cánh rừng

7 giờ, nắng đã lên gay gắt, những vạt rừng căm xe ở xã Tây Ninh Hòa như muốn quắt lại dưới cái nắng như đổ lửa. Ông Trần Đức Duy - Phó Trạm trưởng Trạm Bảo vệ rừng Ninh Tây (Ban Quản lý Rừng phòng hộ Ninh Hòa - Vạn Ninh) thúc giục anh em trong trạm khẩn trương chia nhau đi canh lửa rừng ở các khu vực: Nước Nóng, Cỏ Chát, Km24… Hành trang của những người giữ rừng là cơm nắm, bình chữa cháy đeo vai, chiếc võng, chai nước. Nơi họ đến là những khoảnh rừng có lớp thực bì khô khốc, nằm cạnh các rẫy mía của người dân và những con đường dân sinh. “Trạm được giao quản lý gần 5.000ha rừng và đất rừng, chủ yếu ở xã Tây Ninh Hòa; trong đó diện tích rừng trọng điểm có nguy cơ cháy cao nhất là hơn 702ha rừng, đất rừng căm xe tại 2 tiểu khu 70, 72 (xã Tây Ninh Hòa). Hiện nay, toàn bộ lâm phận của đơn vị nằm trong cảnh báo cháy rừng cấp V (cấp cao nhất) nên anh em chia nhau ở trong rừng 24/24 giờ để trực phòng cháy, chữa cháy. Chúng tôi phải hết sức cảnh giác với nguy cơ người dân đốt dọn rẫy mía, lấy tổ ong, sử dụng lửa bất cẩn ven rừng… để kịp thời xử lý khi lửa mới phát sinh, chứ một khi cháy lan rất khó khống chế”, ông Duy cho biết.

Nhiều khu vực rừng trên địa bàn tỉnh đã nâng nguy cơ cháy lên mức V.

Tại khu vực phía nam tỉnh, thời điểm này, hơn 40.906ha rừng và đất lâm nghiệp trong lâm phận của Ban Quản lý Rừng phòng hộ Tân Giang - Thuận Nam trên 47 tiểu khu thuộc địa bàn 6 xã: Phước Dinh, Thuận Nam, Cà Ná, Phước Hà, Phước Hữu, Phước Hậu nằm trong vùng khô hạn nhất cả nước đều có cấp dự báo cháy rừng cấp V. Qua rà soát của đơn vị, các điểm có nguy cơ cháy cao tập trung tại các tiểu khu: 202b, 199, 188, 187 (xã Phước Hà); 179, 177, 174 (xã Phước Hữu)... Đây là những khu vực gần khu dân cư, có lớp thực bì dưới tán rừng dày, dễ bắt lửa. Ban Quản lý Rừng phòng hộ Tân Giang - Thuận Nam đã chủ động triển khai công tác phòng cháy, chữa cháy rừng từ sớm, từ xa theo phương châm “4 tại chỗ”.

Cán bộ kiểm lâm gia cố biển cấm chặt và đốt rừng.

Ông Nguyễn Danh - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm nhận định: “Nguy cơ cháy rừng trên địa bàn tỉnh trong thời gian tới rất lớn. Ngoài yếu tố về thời tiết, nguyên nhân dẫn đến nguy cơ cháy rừng cao còn do có rất nhiều diện tích đất canh tác nương rẫy của người dân nằm xen trong quy hoạch 3 loại rừng. Trong quá trình canh tác, người dân đốt nương, làm rẫy. Trong khi đó, công tác phòng cháy, chữa cháy rừng tại một số nơi chưa thật sự quyết liệt, còn lúng túng; việc kiểm tra, đôn đốc chưa thường xuyên; nguồn lực đầu tư cho công tác phòng cháy, chữa cháy rừng còn hạn chế; công tác phối hợp, chia sẻ thông tin giữa một số đơn vị chưa kịp thời; trách nhiệm của một số chủ rừng, chính quyền cơ sở chưa phát huy đầy đủ… Do đó, nếu không chủ động phòng ngừa, kiểm soát chặt chẽ từ sớm, từ xa thì rất dễ phát sinh cháy, cháy lan, cháy lớn, gây hậu quả nghiêm trọng”.

Khánh Hòa hiện có diện tích rừng và đất lâm nghiệp lớn trong khu vực, với tổng diện tích hơn 529.488ha, trong đó diện tích có rừng 403.709ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 47,19%. Diện tích rừng và đất lâm nghiệp chủ yếu do các ban quản lý rừng phòng hộ, đặc dụng, công ty lâm nghiệp, UBND cấp xã, hộ gia đình, cá nhân quản lý. Trong 8 tháng cao điểm mùa khô năm nay, tổng diện tích rừng có nguy cơ cháy hơn 109.209ha, trong đó hơn 30.676ha rừng trồng và hơn 78.533ha rừng tự nhiên thuộc địa bàn 45 xã, phường.

Nỗi lo thiếu nước sinh hoạt, sản xuất

Thời tiết nắng hạn, những con suối vốn là nguồn cung cấp nước tự nhiên cho người dân vùng cao giờ chỉ còn trơ đá cuội. Tại một số địa phương, suối khô, giếng cạn, nhiều hộ dân phải phụ thuộc vào những giếng nước đào chung cũng đang thiếu nước. Ông Nguyễn Hoàng Tiến - Phó Chủ tịch UBND xã Lâm Sơn cho biết, hiện nay, còn hơn 300 hộ dân tại 2 thôn của xã chưa được tiếp cận nguồn nước sạch. Nhiều năm qua, người dân, chủ yếu là đồng bào dân tộc Raglai và K’Ho phải phụ thuộc vào nguồn nước suối cách khu dân cư 2 - 3km hoặc các giếng tự đào, chưa qua xử lý. Vào mùa khô, những mạch nước ngầm cạn kiệt, khiến đời sống sinh hoạt của người dân đảo lộn. Nước ở đây phải chắt chiu từng can nhỏ. Từ sáng sớm, người dân đã phải tranh thủ tích trữ nước, nếu chậm thì cả ngày không có nước để dùng.

Hồ chứa nước Bầu Zôn (xã Ninh Phước) đã gần cạn nước.

Bên cạnh nỗi lo thiếu nước sinh hoạt còn là nỗi lo về đàn gia súc, tài sản lớn nhất của người dân vùng cao thiếu thức ăn, nước uống. Cỏ tự nhiên trên các triền đồi chết khô vì nắng hạn, đàn bò, đàn cừu thiếu cỏ và nước uống. Ông Pi Năng Xuân (xã Bác Ái Tây) buồn rầu cho biết: “Hằng ngày, tôi phải lùa đàn bò đi xa mấy cây số để tìm nguồn thức ăn nhưng cũng không có cỏ. Tôi phải đi mua cỏ ở nơi khác về cho bò ăn. Cứ nắng nóng kiểu này, không biết mấy con bò có chịu nổi không”.

Giếng nước thôn Tầm Ngân 1 (xã Lâm Sơn) cạn đến đáy.

Một bể nước của người dân xã Lâm Sơn đã hết nước.

Không chỉ ảnh hưởng đến vùng thượng nguồn, nắng hạn cũng ảnh hưởng cả vùng hạ lưu. Những doanh nghiệp trong các khu công nghiệp (KCN) vốn cần một lượng nước lớn để vận hành dây chuyền sản xuất, làm mát máy móc và đảm bảo vệ sinh công nghiệp có nguy cơ thiếu nước. KCN Du Long (xã Thuận Bắc) đang sử dụng nguồn nước của Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn với công suất 2.000m3/ngày đêm. Năm 2026, nguồn cung cấp nước này chỉ tạm đủ đáp ứng nhu cầu sử dụng của KCN. Đến đầu năm 2027, khi tỷ lệ lấp đầy đạt hơn 70%, nhu cầu nước sẽ tăng lên khoảng 7.500m³/ngày đêm và khi lấp đầy hoàn toàn, con số này có thể lên tới 15.000m³/ngày đêm. Nếu tình trạng nắng hạn kéo dài sẽ xảy ra nguy cơ thiếu nước phục vụ sản xuất của KCN. Bà Hà Thị Hòa - Giám đốc Công ty Cổ phần Đầu tư KCN Hoàng Thành Du Long cho biết, doanh nghiệp đã nhiều lần kiến nghị các cơ quan chức năng sớm đầu tư nhà máy nước, song đến nay chưa có chuyển biến. Thậm chí, doanh nghiệp đã làm đơn xin tự đầu tư hệ thống cấp nước thô nhưng cũng chưa được giải quyết.

Khu Công nghiệp Du Long.

Các doanh nghiệp hoạt động chế biến thủy sản tại các KCN cũng có nguy cơ không đủ nước cho sản xuất vì lượng nước sử dụng tại các doanh nghiệp này rất lớn. “Nước là yếu tố sống còn của dây chuyền sản xuất. Nếu tình trạng thiếu nước kéo dài thêm vài tuần nữa, chúng tôi buộc phải cắt giảm công suất, thậm chí là tạm dừng sản xuất. Điều này không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn làm đứt gãy chuỗi cung ứng với các đối tác nước ngoài”, một chủ doanh nghiệp chuyên xuất khẩu thủy sản lo lắng.

Ông NGUYỄN DUY QUANG - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường: Do ảnh hưởng của ENSO hoạt động mạnh nên khu vực tỉnh Khánh Hòa có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn và cháy rừng trong các tháng mùa khô năm nay, đặc biệt từ tháng 6 đến tháng 8. Dự kiến trong vụ hè thu năm 2026, toàn tỉnh có khoảng 1.400ha diện tích sản xuất phải dừng cấp nước để ưu tiên phục vụ sinh hoạt và chăn nuôi, tập trung tại các khu vực phụ thuộc nước trời hoặc lấy nước từ các hồ chứa nhỏ và đập dâng (như các xã: Tây Ninh Hòa, Diên Tân, Thuận Nam, Bác Ái, Anh Dũng…). Sở Nông nghiệp và Môi trường đã tham mưu UBND tỉnh ban hành các văn bản yêu cầu các địa phương và đơn vị chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống, ứng phó hạn hán, xâm nhập mặn; sử dụng nguồn nước hợp lý, bảo đảm phục vụ dân sinh và sản xuất. Đồng thời, chỉ đạo các đơn vị thuộc sở khẩn trương triển khai xây dựng phương án ứng phó trong các lĩnh vực do sở quản lý.

ĐÌNH LÂM - CÔNG ĐỊNH - HẢI LĂNG

Kỳ cuối: Thích ứng với khô hạn

Nguồn Khánh Hòa : http://www.baokhanhhoa.vn/phong-su/202605/chu-dong-ung-pho-nang-han-ky2-moilo-mach-nuoc-rung-trong-f8b416e/