Hiệu ứng lan truyền từ tiền số và áp lực nguồn cung trên thị trường chứng khoán
Báo cáo mới nhất của SGI Capital chỉ ra rằng tâm lý FOMO thời gian qua đã khiến dòng tiền cá nhân chi phối mạnh tại các thị trường Mỹ, Hàn Quốc và Đài Loan. Hoạt động giao dịch sản phẩm đòn bẩy cao và quyền chọn mua đạt mức kỷ lục, kéo định giá chứng khoán lên vùng rất cao. Thị trường chứng khoán Mỹ hiện được đánh giá đắt đỏ chỉ sau thời kỳ bong bóng Dotcom. Mặt bằng định giá cao này kích thích nguồn cung cổ phiếu tăng mạnh qua các đợt IPO và phát hành thêm, trong khi lực cầu từ việc mua cổ phiếu quỹ được dự báo sẽ giảm sút do doanh nghiệp ưu tiên vốn cho đầu tư.
Đối với thị trường tiền số, Bitcoin và các tài sản kỹ thuật số tiếp tục được xem là chỉ báo sớm phản ánh dòng tiền đầu cơ. Kể từ đỉnh thiết lập vào tháng 10/2025, mức giá các đồng tiền số đã sụt giảm hơn 50%, khiến hơn 2.100 tỷ USD vốn hóa bốc hơi. Mức giảm sâu này đẩy nhiều tài khoản sử dụng đòn bẩy lớn, bao gồm cả MicroStrategy, tiến sát ngưỡng call margin. Với tỷ lệ sở hữu tiền số ở mức cao, Việt Nam cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ đợt lao dốc này, tạo ra rủi ro lan truyền sang các kênh tài sản khác như vàng, trái phiếu và chứng khoán.
Trên thị trường chứng khoán trong nước, áp lực bán ròng của nhà đầu tư nước ngoài chưa có dấu hiệu dừng lại mặc dù Việt Nam đã được FTSE nâng hạng từ đầu tháng 4. Tổng giá trị bán ròng từ đầu năm đến nay ước tính lên tới khoảng 70.000 tỷ đồng. Kèm theo đó, nguồn cung mới từ các đợt phát hành và IPO đạt 15.000 đến 30.000 tỷ đồng mỗi tháng, buộc các quỹ đầu tư phải cơ cấu lại danh mục khi dòng tiền mới chưa xuất hiện. Thanh khoản thị trường đã giảm về mức thấp nhất hai năm, trong khi dư nợ margin duy trì ở mức cao, minh chứng cho sự suy yếu trong khả năng hấp thụ nguồn cung của dòng tiền nội.
Khép lại kỷ nguyên tiền dễ dãi, tiền mặt dần lấy lại vị thế
Sự suy giảm thanh khoản trên các thị trường tài sản lớn xuất phát từ việc thay đổi cán cân cung cầu. Giai đoạn 2020 đến 2025 chứng kiến hai chu kỳ nới lỏng tiền tệ với mặt bằng lãi suất duy trì ở mức rất thấp, tạo ra lượng tiền rẻ dư thừa. Điều này đẩy giá bất động sản và chứng khoán lên mức đắt đỏ. Chính định giá hấp dẫn đó lại kích thích nguồn cung tăng vọt thông qua các đợt IPO, hoạt động thoái vốn kỷ lục của khối ngoại và sự bùng nổ nguồn cung bất động sản với quy mô chưa từng có. Hiện nay, nguồn cung tài sản đang tăng nhanh hơn khả năng hấp thụ của dòng tiền và tín dụng.
Với lượng dư nợ tín dụng, trái phiếu và vay margin để đầu tư tăng nóng, việc lãi suất tăng là diễn biến tất yếu làm đảo ngược cán cân cung cầu và kích hoạt chu kỳ giảm giá tài sản. Tăng trưởng lợi nhuận của các doanh nghiệp niêm yết trong quý I vẫn tích cực, song được dự báo sẽ chậm lại trong thời gian tới dưới tác động của lãi suất và lạm phát, đặc biệt tại các nhóm ngành ngân hàng, chứng khoán và bất động sản. Việc doanh nghiệp báo lãi vượt kỳ vọng nhưng giá cổ phiếu không tăng, thậm chí giảm, cho thấy dòng tiền hiện không đủ sức phản ánh thông tin tích cực.
SGI Capital nhấn mạnh chu kỳ tiền rẻ đã kết thúc, các kênh tài sản lớn từ chứng khoán, bất động sản đến vàng đều đối mặt với khó khăn khi giá và thanh khoản cùng suy giảm. Tiền mặt được dự báo sẽ trở nên khan hiếm và lấy lại vị thế, đảo ngược tâm lý e ngại giữ tiền mặt từng lên đến đỉnh điểm vào năm ngoái. Dù thị trường đã xuất hiện các cơ hội đơn lẻ với định giá hấp dẫn, những cơ hội thực sự lớn vẫn chưa lộ diện khi quá trình hạ đòn bẩy chưa diễn ra triệt để. Trong giai đoạn ưu tiên bảo toàn vốn, lãi suất tiền gửi đang tăng trở lại được đánh giá là lựa chọn phù hợp nhất cho các nhà đầu tư.
Khánh Linh