Hệ thống năng lượng Trung Quốc đang trong giai đoạn chuyển đổi sâu sắc. Ảnh: China Daily
Trong phát biểu được Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) phát đi, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình nêu rõ, nền kinh tế số 1 châu Á cần đẩy nhanh việc quy hoạch và xây dựng một hệ thống năng lượng mới nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh do cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran.
Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển thủy điện, đồng thời kêu gọi “mở rộng điện hạt nhân một cách an toàn và có trật tự”.
“Theo nhận định sâu sắc về xu hướng phát triển năng lượng toàn cầu, Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đưa ra các quyết sách quan trọng nhằm thúc đẩy chiến lược an ninh năng lượng mới một cách toàn diện" - Chủ tịch nước Trung Quốc nêu rõ.
Trung Quốc hiện sở hữu hệ thống năng lượng với quy mô lớn nhất thế giới. Công suất tiêu thụ điện nước này đã vượt mốc 10.000 tỷ kWh trong năm 2025 – cao nhất toàn cầu. Con số này phản ánh nhu cầu khổng lồ của nền kinh tế hàng đầu châu Á đối với nguồn điện phục vụ công nghiệp, đô thị hóa và công nghệ số.
Xét về cơ cấu tổng thể, than đá vẫn là trụ cột chính trong bức tranh năng lượng Trung Quốc, chiếm khoảng 60,9% nguồn cung năng lượng sơ cấp, tiếp theo là dầu mỏ (18,3%) và khí tự nhiên (7,9%).
Điều này khiến Trung Quốc vẫn là quốc gia tiêu thụ than lớn nhất thế giới, với nhu cầu cho phát điện duy trì ở mức gần 3 tỷ tấn mỗi năm. Tuy nhiên, xu hướng dài hạn cho thấy tỷ trọng than đang giảm dần trong cơ cấu điện, dù sản lượng tuyệt đối vẫn cao do nhu cầu tăng mạnh.
Song song với đó, Trung Quốc đang nổi lên là “siêu cường năng lượng sạch”. Năm 2025, nước này đã đạt khoảng 1.494 GW công suất điện sạch, lần đầu tiên vượt công suất điện từ nhiên liệu hóa thạch.
Đập Tam Hiệp là công trình thủy điện lớn nhất thế giới, nằm trên sông Dương Tử (Trung Quốc). Ảnh: Wikipedia
Cùng với đó, sản lượng điện sạch cũng đạt hơn 4.326 TWh, tăng 15,4% so với năm trước. Năng lượng mặt trời và gió là động lực chính. Riêng điện gió và mặt trời đã chiếm khoảng 18% sản lượng điện, trong khi tổng nguồn điện ít phát thải đạt khoảng 38% vào năm 2024.
Thủy điện vẫn là nguồn năng lượng sạch lớn nhất của Trung Quốc, chiếm khoảng 13–14% sản lượng điện, trong khi điện hạt nhân đóng góp gần 5% và tiếp tục được mở rộng.
Trong một số thời điểm năm 2025, điện gió và mặt trời đã cung cấp tới hơn 25% điện năng – mức kỷ lục cho thấy tốc độ chuyển dịch năng lượng rất nhanh tại Trung Quốc.
Một đặc điểm quan trọng của hệ thống năng lượng Trung Quốc là nhu cầu tăng trưởng cực nhanh. Nhu cầu tiêu thụ điện tăng khoảng 5%/năm, buộc nước này trước mắt vẫn phải duy trì cơ cấu điện sản xuất từ cả nguồn hóa thạch và nguồn tái tạo.
(theo Tân Hoa Xã, Global Times, China Daily)
Nguyễn Thúc Hoàng Linh