Chùa Hương 35 năm trước: Vẻ đẹp tĩnh lặng và nguyên sơ qua ống kính khách quốc tế

2 giờ trướcBài gốc

Năm 1991, giáo viên người Đức Hans-Peter Grumpe đã thực hiện một chuyến xuyên Việt đầy ấn tượng từ Nam ra Bắc. Trong ký ức của ông, du lịch Việt Nam cách đây hơn 3 thập kỷ vẫn còn rất sơ khai, việc di chuyển giữa các địa điểm gặp nhiều trở ngại do hạ tầng và quy định hành chính. Thời điểm đó, khách quốc tế cần có giấy phép đặc biệt cho mọi điểm đến nằm ngoài lộ trình thông thường, và một số loại giấy tờ chỉ có thể xin được tại Hà Nội.

Hành trình từ bến Đục đến suối Yến vắng bóng động cơ

Sau khi tham quan Hà Nội, Hans-Peter Grumpe tìm đường đến chùa Hương, khi đó thuộc địa phận tỉnh Hà Tây (nay thuộc xã Mỹ Đức, Hà Nội), cách trung tâm thủ đô khoảng 60 km. Hành trình chiêm bái bắt đầu từ bến Đục, nơi cảnh quan hai bên bờ vẫn còn rất mộc mạc, hầu như chưa có sự hiện diện của các dịch vụ du lịch hiện đại.

Toàn cảnh bến Đục với nhà cửa và cảnh quan đơn sơ vào năm 1991.

Quần thể Hương Sơn, hay còn gọi là chùa Hương, là một cụm văn hóa - tôn giáo đồ sộ bao gồm hàng chục ngôi chùa thờ Phật, đền thờ Thần và các đình thờ tín ngưỡng nông nghiệp. Điểm trung tâm của quần thể này là chùa Trong, nằm sâu bên trong động Hương Tích ở hữu ngạn sông Đáy.

Khung cảnh từ bến Đục nhìn ra phía suối Yến.

Để tiếp cận khu vực chùa chính, du khách phải xuôi dòng suối Yến trên những chiếc thuyền nan chèo tay. Hans-Peter Grumpe đã vô cùng ấn tượng với khu vực này và ưu ái gọi suối Yến là "vịnh Hạ Long trên cạn". Chuyến đi bằng thuyền kéo dài gần hai tiếng đồng hồ trong không gian tĩnh mịch, tạo nên một trải nghiệm tâm linh sâu sắc.

Cách đây hơn 30 năm, phương tiện di chuyển chủ yếu đến chùa là thuyền nan chèo tay.

Vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên và cuộc sống dân dã

Bên cạnh mục đích tôn giáo, cảnh sắc thiên nhiên và nhịp sống của người dân địa phương cũng là yếu tố gây ấn tượng mạnh với vị du khách người Đức. Trên dòng suối Yến, ông bắt gặp những hình ảnh bình dị như người dân chăn thả vịt, tạo nên một bức tranh làng quê Việt Nam thanh bình.

Cuộc sống dân dã của người dân địa phương ven suối Yến gây ấn tượng với du khách.

Đặc biệt, sự thiếu vắng của tiếng động cơ xuồng máy giúp không gian vãn cảnh trở nên yên bình tuyệt đối. Đáng chú ý, để tìm lại giá trị nguyên bản này, ban tổ chức Lễ hội Chùa Hương năm 2026 đã đưa ra quy định cấm hoàn toàn xuồng động cơ chở khách trên suối Yến.

Không gian vãn cảnh yên tĩnh, không bị xáo trộn bởi tiếng động cơ xuồng máy.

Khám phá chùa Thiên Trù và động Hương Tích

Sau khi thuyền cập bến, điểm dừng chân đầu tiên là chùa Ngoài, hay còn gọi là chùa Thiên Trù. Đây là nơi tọa lạc của Bảo tháp Viên Công và cũng là địa điểm diễn ra lễ khai mạc hội chùa Hương hàng năm.

Tháp Chuông thuộc khu vực chùa Ngoài (chùa Thiên Trù).

Để tiến vào động Hương Tích, du khách phải chinh phục một hệ thống bậc đá có độ dốc khá cao. Đây là thử thách đòi hỏi sự kiên trì của những người hành hương trước khi được chiêm ngưỡng vẻ đẹp kỳ vĩ bên trong hang động.

Du khách chinh phục hệ thống bậc đá dốc để lên đến động Hương Tích.

Động Hương Tích nổi danh với tên gọi "Nam thiên đệ nhất động" - danh xưng do Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm khắc lên cửa động vào năm 1770. Nhìn từ xa, lối vào hang động có hình dáng như miệng một con rồng đang mở rộng, dẫn vào không gian huyền bí bên trong.

Lối vào hang động được mệnh danh là hang động đẹp nhất trời Nam.

Bên trong động là hệ thống nhũ đá và măng đá tự nhiên phong phú. Trong đó, hòn đá Đụn Gạo nằm giữa động là một trong những điểm nhấn tâm linh quan trọng. Nhiều du khách có thói quen xoa tay vào các nhũ đá với niềm tin sẽ gặp được may mắn trong cuộc sống.

Hệ thống nhũ đá tự nhiên bên trong động Hương Tích.

Kết thúc chuyến hành trình, những hình ảnh về vùng ven chùa Hương năm 1991 đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng Hans-Peter Grumpe. Sau lần đầu tiên đó, ông còn quay lại Việt Nam vào các năm 1992 và 1993, tự lái xe xuyên Việt để tiếp tục khám phá sự thay đổi của đất nước trong thời kỳ sau Đổi Mới.