Lễ hội truyền thống du lịch chùa Hương gắn với mùa lễ hội xuân hằng năm và là điểm du lịch tâm linh hàng đầu cả nước nhiều năm qua. Năm 2026, lễ hội diễn ra từ ngày 18/2 đến 11/5 (mùng 2 Tết đến 25/3 năm Bính Ngọ).
Trước thềm khai hội xuân, Chùa Hương khoác lên mình diện mạo khác lạ. Những dãy hàng quán từng san sát dọc lối lên chùa Thiên Trù, động Hương Tích nay đã được tháo dỡ, trả lại không gian thoáng rộng cho cảnh quan non nước.
Theo thống kê, tại quần thể khu di tích có 115 trường hợp thuộc diện phải chỉnh trang, giải tỏa, trong đó nhiều hộ tự giác tháo dỡ, các trường hợp còn lại được vận động đảm bảo đồng thuận, an ninh trật tự. Đồng thời 140 hộ kinh doanh trong khu vực nội tự đã hoàn tất tháo dỡ, bàn giao mặt bằng để Ban Quản lý trồng cây, sắp xếp lại dịch vụ, mở ra không gian thông thoáng giúp du khách thuận tiện ngắm cảnh, chụp ảnh và tận hưởng vẻ đẹp nguyên sơ của vùng non nước.
Lối lên chùa Thiên Trù được công nhân lát lại nền, chỉnh trang bồn hoa, trồng thêm cây xanh. Hệ thống thoát nước, nhà vệ sinh công cộng, khu vực cầu Yến Vỹ, trạm công an Thiên Trù… được cải tạo, nâng cấp đồng bộ. (Ảnh: Ban quản lý Lễ hội chùa Hương)
Không chỉ khu vực nội tự, tuyến đường dẫn vào Chùa Hương cũng được chỉnh trang, sơn kẻ lại vạch phân làn, biển báo nhằm tạo thuận lợi cho phương tiện và du khách di chuyển. Dọc hai bên đường, cờ, hoa được treo trang trọng, góp phần tạo diện mạo khang trang ngay từ cổng vào khu di tích.
Hiện xã Hương Sơn quản lý hơn 1.000 thuyền, đò và gần 3.000 xuồng hoạt động trên suối Yến. Tất cả phương tiện đều được trang bị áo phao, thùng rác, gắn mã QR để tiếp nhận phản ánh của du khách.
Những ngày này, tại khu vực đóng thuyền ở xã Hương Sơn, các cơ sở hoạt động liên tục từ sáng đến tối để kịp hoàn thiện phương tiện phục vụ lễ hội. Nhiều lao động tăng ca, đẩy nhanh tiến độ bàn giao thuyền cho người dân trước ngày khai hội.
Trên bến đò, bà Nguyễn Thị Thuận, người có hơn 50 năm chèo đò tại Chùa Hương, cho biết đây là năm thứ ba công tác quản lý được siết chặt. Theo đó, mỗi đò chỉ chở tối đa 6 người và hoạt động theo số thứ tự do Ban Quản lý sắp xếp. Tháng Giêng mỗi ngày một lượt, các tháng sau 4–5 ngày mới đến lượt, thu nhập trung bình khoảng 5–7 triệu đồng/tháng. Bà cho rằng việc điều hành theo lượt đã khắc phục tình trạng chèo kéo khách như trước đây, đảm bảo công bằng giữa các lái đò.
Không chỉ hoạt động vận chuyển, công tác quản lý kinh doanh dịch vụ cũng được tăng cường. Toàn bộ 218 gian hàng trong khu vực lễ hội được quy hoạch, sắp xếp lại hợp lý; 100% hộ kinh doanh ký cam kết niêm yết giá, bán đúng giá và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm.
Đồng thời, địa phương kiên quyết chấm dứt tình trạng bán hàng rong, xóa bỏ các điểm bán tạm, nhếch nhác gây mất mỹ quan, trả lại không gian gọn gàng, văn minh cho khu di tích.
Đường từ bến thuyền lên chùa Thiên Trù được chỉnh trang, mở rộng sạch sẽ, gọn gàng.
6 camera AI mới được lắp đặt nhằm hỗ trợ theo dõi, phát hiện và xử lý kịp thời các tình huống phát sinh trong mùa lễ hội. Hơn 110 cán bộ, chiến sĩ được bố trí trực 24/24h tại các điểm trọng yếu như bến Yến, Thiên Trù, động Hương Tích. Công tác phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn, phân luồng giao thông được chuẩn bị kỹ lưỡng.
Trước ngày khai hội, khi dòng người còn chưa đông đúc, Chùa Hương hiện lên với sự tĩnh lặng hiếm có. Sự thay đổi thể hiện ở việc hạ tầng được chỉnh trang, hoạt động kinh doanh và dịch vụ được đưa vào khuôn khổ, cùng với sự phối hợp của người dân địa phương trong thực hiện các quy định mới, hướng tới mục tiêu xây dựng quần thể di tích trở thành điểm đến ổn định, văn minh và khai thác hiệu quả quanh năm.
Minh Quang