Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Bá Thước điều trị cho bệnh nhân mắc bệnh lý về hô hấp có liên quan đến thuốc lá.
Gia tăng nguy cơ từ thuốc lá thế hệ mới
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm trên toàn cầu có hơn 8 triệu người tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó khoảng 1,6 triệu ca tử vong do hút thuốc thụ động. Không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người hút, khói thuốc còn tác động nghiêm trọng tới những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ mang thai, trẻ em và người cao tuổi. WHO cho biết, khoảng 50% trẻ em trên toàn cầu đang bị phơi nhiễm với khói thuốc thụ động, dẫn tới hơn 65.000 ca tử vong trẻ em mỗi năm. Điều đáng lo ngại hiện nay là các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đang len lỏi mạnh mẽ vào đời sống giới trẻ. Với thiết kế nhỏ gọn, màu sắc bắt mắt, nhiều hương vị hấp dẫn cùng những lời quảng bá đánh vào tâm lý tò mò, thể hiện cá tính, các sản phẩm này đang trở thành “cái bẫy” đối với thanh, thiếu niên.
Nhiều người vẫn lầm tưởng thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng “ít độc hại hơn” thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, WHO khẳng định không có bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào an toàn cho sức khỏe. Các sản phẩm thuốc lá mới vẫn chứa nicotine và nhiều hóa chất độc hại gây tổn thương phổi, tim mạch và não bộ.
Xây dựng môi trường không khói thuốc
Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5/2026 được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”. Chủ đề nhấn mạnh việc phơi bày các chiến lược tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá trong việc lôi kéo thế hệ người dùng mới, đặc biệt là trẻ em và thanh, thiếu niên.
WHO cũng cảnh báo, các tập đoàn thuốc lá đang sử dụng nhiều hình thức tiếp thị gây hiểu lầm như quảng bá “công nghệ mới”, “ít hại hơn”, sử dụng bao bì bắt mắt, hương vị hấp dẫn nhằm tạo cảm giác hiện đại và an toàn giả tạo đối với giới trẻ. Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, UBND tỉnh đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai các hoạt động hưởng ứng phù hợp với điều kiện thực tế; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định cấm hút thuốc tại nơi công cộng, cơ sở y tế, trường học, nơi làm việc và các địa điểm cấm hút thuốc theo quy định.
Tiến sĩ Đỗ Thái Hòa, Phó Giám đốc Sở Y tế, cho biết: Những năm qua công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trên địa bàn tỉnh đạt nhiều kết quả tích cực; nhận thức của người dân về tác hại của thuốc lá ngày càng được nâng lên; nhiều mô hình môi trường không khói thuốc được duy trì hiệu quả tại trường học, bệnh viện, cơ quan, đơn vị và nơi công cộng. Năm 2025, toàn tỉnh có 687 trường mẫu giáo, 597 trường tiểu học, 615 trường THCS, 61 trường THPT cùng nhiều cơ sở giáo dục khác thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc trong khuôn viên trường học. 100% bệnh viện tuyến tỉnh, tuyến cơ sở xây dựng quy định thực hiện môi trường không khói thuốc trong khuôn viên đơn vị. Ngành y tế cũng phối hợp tổ chức nhiều lớp tập huấn xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, cơ sở y tế, nhà hàng, khách sạn; tổ chức truyền thông trực tiếp về tác hại của thuốc lá cho người dân, người bệnh và cán bộ y tế. Công tác truyền thông trên các phương tiện thông tin đại chúng được tăng cường nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tác hại của thuốc lá, thuốc lá điện tử và các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại thuốc lá. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc xây dựng môi trường không khói thuốc vẫn còn gặp không ít khó khăn. Một số nơi chưa thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc; việc kiểm tra, xử lý vi phạm còn hạn chế; tình trạng sử dụng thuốc lá điện tử trong giới trẻ vẫn diễn biến phức tạp.
Theo các chuyên gia, để công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt hiệu quả bền vững cần có sự chung tay của toàn xã hội. Gia đình cần tăng cường quản lý, giáo dục con em trước nguy cơ từ thuốc lá điện tử; nhà trường đẩy mạnh tuyên truyền kỹ năng phòng tránh; các cơ quan, đơn vị cần thực hiện nghiêm môi trường không khói thuốc và phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên. Mỗi người dân cũng cần nâng cao ý thức bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng bằng việc nói không với thuốc lá, chủ động từ bỏ thuốc lá nếu đang sử dụng. Bởi bỏ thuốc lá không chỉ giúp giảm nguy cơ bệnh tật mà còn góp phần xây dựng môi trường sống trong lành, văn minh hơn.
“Vì sức khỏe của bản thân và gia đình, hãy bỏ thuốc lá ngay hôm nay” không chỉ là thông điệp hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá, mà còn là lời nhắc nhở mỗi người cùng hành động để bảo vệ thế hệ trẻ trước hiểm họa nicotine và khói thuốc, hướng tới một cộng đồng khỏe mạnh, không khói thuốc lá.
Bài và ảnh: Tô Hà