WHO ủng hộ định hướng xây dựng 'thế hệ không thuốc lá' tại Việt Nam

2 giờ trướcBài gốc

Các xe đạp tuyên truyền lưu động lan tỏa thông điệp “Môi trường du lịch văn minh, không khói thuốc” đến cộng đồng và du khách. (Ảnh: Mai Trang/TTXVN)

Thuốc lá không chỉ là vấn đề của riêng người hút mà đang trở thành gánh nặng sức khỏe quốc gia. Các bệnh lý do hút thuốc và hít phải khói thuốc gây ra vô cùng nặng nề như đột quỵ não, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen phế quản, bệnh tim thiếu máu cục bộ, nhiều loại ung thư…

Xu hướng trẻ hóa đối tượng nghiện nicotine

Thông tin từ Quỹ phòng chống tác hại của thuốc lá cho biết, tại Việt Nam, báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cho thấy nhờ có nhiều nỗ lực trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điếu thông thường trong nam giới trưởng thành giảm, đồng thời tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động cũng giảm đáng kể cả ở các hộ gia đình, nơi công cộng và nơi làm việc.

Đây là những kết quả rất đáng khích lệ trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá. Tuy nhiên, những thành tựu này có nguy cơ bị phá bỏ bởi việc gia tăng nhanh chóng tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới, chủ yếu là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, đặc biệt là trong giới trẻ.

Hiện nay, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở học sinh đang gia tăng một cách đáng báo động. Nếu như năm 2019 tỷ lệ này ở nhóm 13-17 tuổi chỉ là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh thành cho thấy con số này là 8,1%. Ngay cả ở nữ giới độ tuổi 11-18, tỷ lệ sử dụng cũng đã chạm mức 4,3% vào năm 2023.

Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở người trưởng thành tại Việt Nam cũng ghi nhận sự gia tăng từ 0,2% năm 2015 lên 3,6% vào năm 2020, trong đó nhóm tuổi 15-24 chiếm tỷ lệ cao nhất với 7,3%.

Những con số này cho thấy xu hướng trẻ hóa đối tượng nghiện nicotine đang diễn ra mạnh mẽ, khi ngành công nghiệp thuốc lá liên tục tìm cách tiếp cận và lôi kéo nhóm khách hàng trẻ tuổi thông qua các sản phẩm mới đầy tính kích thích.

Phó giáo sư Phan Thu Phương - Viện trưởng Viện Hô hấp Bạch Mai (Bệnh viện Bạch Mai) cho rằng đây là tín hiệu rất đáng lo ngại.

Trước quan điểm cho rằng thuốc lá điện tử "ít hại hơn" hay có thể hỗ trợ cai thuốc, Phó giáo sư Phan Thu Phương khẳng định đây là nhận thức sai lầm. Dù xuất hiện chưa lâu, thuốc lá điện tử đã được ghi nhận gây nhiều tác động nguy hiểm lên tim mạch, hô hấp, thần kinh, miễn dịch và sức khỏe tâm thần. Nhiều dạng tổn thương mới thậm chí chưa từng xuất hiện ở thuốc lá truyền thống.

Tiến sỹ Nguyễn Trung Nguyên - Giám đốc Trung tâm Chống độc (Bệnh viện Bạch Mai) cho hay, Việt Nam đang đi rất đúng hướng khi Luật phòng chống tác hại thuốc lá sửa đổi năm nay bao gồm hai giải pháp: Không tạo ra người hút thuốc lá mới (cấm người sinh từ năm 2010 trở đi hút thuốc lá và cấm bán cho đối tượng này); Quyết liệt các biện pháp để giúp người đang hút thuốc lá bỏ hoặc giảm càng nhiều càng tốt.

Bác sỹ Nguyên phân tích, trong khi cả đất nước, cả dân tộc luôn nêu cao tinh thần và phấn đấu bằng mọi cách để "Trẻ em hôm nay - thế giới ngày mai" các tập đoàn thuốc lá trên thế giới lại đã và đang làm điều ngược lại. Việt Nam cấm các thế hệ trẻ, thế hệ tương lai hút thuốc lá và cấm bán thuốc lá cho các đối tượng thuộc các thế hệ trẻ và tương lai lại càng đúng đắn.

Theo các chuyên gia, nghiện thuốc lá không đơn thuần là một thói quen mà là một bệnh lý rối loạn hành vi - tâm lý có mã bệnh chính thức, mang tính mạn tính, cần được điều trị và theo dõi lâu dài.

Không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn

Tổ chức Y tế Thế giới khẳng định, không có bất kỳ sản phẩm chứa nicotine nào là an toàn cho sức khỏe, từ thuốc lá điếu, thuốc lào đến thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá ngậm, túi ngậm nicotine. Nicotine là chất gây nghiện rất mạnh và đặc biệt nguy hiểm đối với sự phát triển não bộ của thanh thiếu niên.

Việc tiếp xúc với nicotine trong giai đoạn này gây ra những hậu quả nghiêm trọng cả ngắn hạn và dài hạn như rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, rối loạn cảm xúc và các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Việc càng bắt đầu sớm càng làm gia tăng nguy cơ sử dụng đồng thời nhiều sản phẩm khác nhau thay vì là chuyển đổi sang một loại duy nhất như tuyên bố của ngành công nghiệp thuốc lá.

Tiến sỹ Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam. (Ảnh: Ánh Tuyết/TTXVN)

Tiến sỹ Angela Pratt - Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam cho rằng chủ đề Ngày Thế giới Không Thuốc lá năm nay "Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo" đã phản ánh đúng bản chất của ngành công nghiệp thuốc lá hiện đại. Thuốc lá và các sản phẩm chứa nicotine đang được thiết kế để hấp dẫn người trẻ, khiến họ thử sử dụng, rồi nghiện và lệ thuộc lâu dài.

Theo bà Angela Pratt, nhiều quốc gia đang chuyển từ tư duy "kiểm soát thuốc lá" sang mục tiêu "chấm dứt đại dịch thuốc lá" (tobacco endgame). WHO đánh giá cao những bước đi mạnh mẽ của Việt Nam trong việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 và cải cách chính sách thuế thuốc lá.

Tiến sỹ Angela Pratt dẫn số liệu dự báo, nếu lộ trình tăng thuế thuốc lá được thực hiện hiệu quả, đến năm 2031 Việt Nam có thể giảm khoảng 2,1 triệu người hút thuốc và cứu sống hơn 700.000 người trong những thập kỷ tới. Bà cũng đặc biệt ủng hộ định hướng xây dựng "thế hệ không thuốc lá" tại Việt Nam.

Theo Bộ Y tế, hưởng ứng Ngày Thế giới không thuốc lá 31/5, Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá 25-31/5/2026 và tăng cường thực thi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, các nước trên thế giới cũng như Việt Nam đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải duy trì và tăng cường các biện pháp kiểm soát thuốc lá, đặc biệt trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng tiếp tục gia tăng, có nguy cơ làm suy yếu các thành tựu trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá trong hơn một thập kỷ qua./.

(Vietnam+)

Nguồn VietnamPlus : https://www.vietnamplus.vn/who-ung-ho-dinh-huong-xay-dung-the-he-khong-thuoc-la-tai-viet-nam-post1113600.vnp