Chương trình bảo hiểm tàu qua eo biển Hormuz của Mỹ vẫn 'giậm chân tại chỗ'

2 giờ trướcBài gốc

Tàu di chuyển qua eo biển Hormuz sau khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực, ngày 8/4/2026. Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN

Theo Financial Times, vào tháng 3, ông Trump cho biết Mỹ sẽ cung cấp bảo hiểm “với mức giá rất hợp lý” cho các tàu qua khu vực này, sau khi Tehran phong tỏa eo biển Hormuz trong bối cảnh xung đột leo thang. Động thái được kỳ vọng nhằm hỗ trợ khôi phục hoạt động vận tải qua tuyến hàng hải chiến lược, nơi vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô toàn cầu.

Kể từ đó, chính phủ Mỹ đã tuyển dụng các công ty bảo hiểm Chubb và AIG để tham gia triển khai cơ chế bảo hiểm, với mục tiêu góp phần giữ ổn định giá dầu bằng cách khôi phục lưu thông hàng hải qua khu vực.

Tuy nhiên, theo hai nguồn tin am hiểu hoạt động chương trình, gói bảo hiểm trị giá tới 40 tỷ USD này vẫn chưa được sử dụng, trong khi phí bảo hiểm trên thị trường vẫn duy trì ở mức cao hơn nhiều lần so với trước khi xảy ra xung đột.

Các nhà môi giới bảo hiểm cho biết chương trình chưa thể vận hành do chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện triển khai đối với tàu thuyền đi qua eo biển, đồng thời gắn với yêu cầu hộ tống của hải quân Mỹ - yếu tố hiện chưa được thực hiện.

Đầu tháng 5, Mỹ từng hộ tống hai tàu qua eo biển Hormuz trong khuôn khổ sáng kiến ngắn hạn mang tên “Dự án Tự do” nhằm bảo đảm lưu thông hàng hải. Tuy nhiên, chương trình này sau đó đã được thông báo tạm dừng.

Chương trình bảo hiểm do Tập đoàn Tài chính Phát triển Mỹ (DFC) vận hành, được thành lập sau khi ông Trump đăng tải trên mạng xã hội chỉ đạo DFC cung cấp “bảo hiểm rủi ro chính trị và bảo đảm an ninh tài chính với mức giá hợp lý cho toàn bộ hoạt động thương mại hàng hải, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng, qua vịnh Ba Tư”.

Người phát ngôn của Chubb cho biết mục đích của chương trình DFC là cung cấp bảo hiểm cho các tàu khi hoạt động dưới sự hộ tống của hải quân, nhưng tính đến hiện tại chưa có hoạt động hộ tống nào diễn ra.

Trên thị trường bảo hiểm hàng hải toàn cầu, phần lớn hợp đồng được bảo lãnh thông qua Lloyd’s of London, khiến một số ý kiến cho rằng các sáng kiến do chính phủ Mỹ hậu thuẫn có thể tác động đến vị thế của thị trường bảo hiểm truyền thống của Anh.

Theo ông Marcus Baker, người đứng đầu mảng bảo hiểm hàng hải của công ty môi giới Marsh, việc khôi phục thương mại qua eo biển phụ thuộc chủ yếu vào đánh giá an toàn của các chủ tàu đối với tài sản và thủy thủ đoàn, hơn là yếu tố bảo hiểm.

Ông Ellis Morley, nhà môi giới hàng hải tại Howden, cũng cho rằng việc cung cấp bảo hiểm không phải rào cản chính đối với hoạt động vận tải qua khu vực, mà yếu tố quyết định là mức độ rủi ro thực tế đối với tàu, hàng hóa và thủy thủ đoàn.

Hiện phí bảo hiểm hàng hải tại khu vực Vịnh vẫn ở mức cao gấp nhiều lần so với thời điểm trước xung đột. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, ít nhất 38 tàu đã bị tấn công hoặc va chạm kể từ khi xung đột bắt đầu, khiến 11 thủy thủ thiệt mạng.

Tỷ lệ phí bảo hiểm hiện dao động từ 3-8% giá trị tàu, trong khi trước đây chỉ ở mức dưới 1%. Một số hợp đồng còn kèm theo điều khoản thưởng “không yêu cầu bồi thường”, theo ông Baker. Ông Baker chỉ ra một chương trình bảo hiểm hàng hải tương tự do Ấn Độ triển khai có thể hiệu quả hơn, do tập trung vào cơ chế tài chính thay vì gắn với hỗ trợ quân sự.

Một số công ty bảo hiểm phương Tây, trong đó có các đơn vị cung cấp dịch vụ cho tuyến hàng hải này, đang áp dụng nguyên tắc “không hỏi, không nói” nhằm giảm thiểu rủi ro liên quan đến các lệnh trừng phạt, trong bối cảnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) kiểm soát khu vực eo biển và đang bị Mỹ, Anh và Liên minh châu Âu trừng phạt.

Thông thường, các tàu qua eo biển Hormuz phải dựa trên thỏa thuận ngoại giao với Tehran hoặc trả phí theo yêu cầu của IRGC. Đồng thời, Mỹ vẫn duy trì lệnh hạn chế đối với các tàu liên quan đến Iran hoặc từng cập cảng Iran.

Trong một tuyên bố, DFC cho biết cơ quan này đang phối hợp với Nhà Trắng và các đối tác liên ngành, đồng thời khẳng định nếu cần thiết, cơ chế tái bảo hiểm hàng hải trị giá 40 tỷ USD sẽ được kích hoạt nhằm thực hiện chỉ đạo của Tổng thống Mỹ về khôi phục thương mại qua eo biển Hormuz.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/chuong-trinh-bao-hiem-tau-qua-eo-bien-hormuz-cua-my-van-giam-chan-tai-cho-20260516153017575.htm