Chuột hamster giữa trung tâm thương mại, hiểm họa vô hình

2 giờ trướcBài gốc

Thế nhưng hồi đầu tuần, Bộ Y tế cảnh báo về virus Hanta lây từ chuột sang người, có thể gây suy hô hấp, suy thận và tử vong, sau khi xuất hiện chùm ca bệnh nghiêm trọng trên tàu du lịch quốc tế (1).

Một trung tâm thương mại quảng cáo thú nuôi nhốt, trong đó có chuột hamster, như một trải nghiệm cho trẻ em. Ảnh chụp trang web

Đặt hai câu chuyện cạnh nhau mới thấy đáng lo ngại. Trong khi ngành y tế cảnh báo nguy cơ lây bệnh từ loài gặm nhấm thì không ít trung tâm thương mại hiện nay lại sáng tạo ra mô hình giải trí độc lạ, đưa các loài thú đến gần trẻ em hơn dưới dưới vỏ bọc “trải nghiệm vui nhộn”, giúp trẻ gần gủi thiên nhiên, yêu động vật.

Về mặt khoa học, theo thông tin trên báo đài thì hamster không như chuột cống, chuột nhắt ngoài cống rãnh, nhưng chúng vẫn thuộc nhóm gặm nhấm. Theo Bộ Y tế, bệnh do virus Hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người. Đường lây truyền chủ yếu qua nước tiểu, phân, nước bọt của chuột nhiễm bệnh và tại nơi chuột nhiễm bệnh làm tổ hay trú ẩn, bị chuột cắn hoặc tiếp xúc trực tiếp, sau đó đưa lên mắt, mũi, miệng.

Hamster trở thành thú nuôi nhờ đặc tính cơ thể nhỏ, dễ thương của chúng từ hai chục năm qua ở Việt Nam và hiện nay, không ít trung tâm thương mại dùng nó làm thú nuôi tiêu khiển cho trẻ em. Cho tới nay, không ai dám khẳng định 100% là hamster không mang các loại bệnh vốn có của chuột cống, chuột nhắt như người “anh em” của nó. Trong không gian kín, máy điều hòa, lại có đông người như trung tâm thương mại, nguy cơ phát tán mầm bệnh, nếu có sự cố thì sẽ cao hơn môi trường bên ngoài rất nhiều.

Điều đáng nói là nhiều mô hình “vườn thú mini” trong trung tâm thương mại như nuôi nhốt dê, chuồng gà kiểng, nay tới “máy gắp thú sống” hay “khu tương tác động vật” hiện nay gần như không có chuẩn an toàn sinh học rõ ràng. Không ai biết động vật mang vào trung tâm có được kiểm dịch hay không, theo dõi sức khỏe thế nào, có xét nghiệm định kỳ hay không. Người chơi, nhất là trẻ em, chỉ thấy một con vật nhỏ bé đáng yêu, mà quên rằng sinh vật sống luôn đi kèm rủi ro an toàn sinh học.

Thế giới đã nhiều lần cảnh báo về nguy cơ dịch bệnh từ các mô hình tiếp xúc động vật. Không ít ca nhiễm bệnh lây từ động vật sang người từng xuất phát từ khu nuôi nhốt, sở thú mini hoặc cửa hàng thú cưng. Đồng thời trẻ em là nhóm dễ tổn thương nhất vì hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, lại có thói quen chạm tay lên động vật, lên mặt sau khi tiếp xúc.

Câu chuyện hamster không chỉ dừng ở y tế, mà nó còn phản ánh một kiểu kinh doanh đang phát triển rất nhanh: thương mại hóa động vật bằng mọi giá. Từ cột dê trong trung tâm thương mại, nhốt gà trong lồng kính, đến biến hamster thành “phần thưởng” trong máy gắp thú, tất cả đều có điểm chung: càng lạ, càng dễ hút khách, càng kiếm tiền nhanh.

Vấn đề là mô hình này đang đi trước pháp luật. Việt Nam gần như chưa có bộ tiêu chuẩn đầy đủ cho hoạt động giải trí có tiếp xúc động vật trong trung tâm thương mại. Không có quy định rõ về diện tích nuôi nhốt, kiểm soát tiếng ồn, mật độ tiếp xúc hay quy trình vệ sinh bắt buộc. Điều đáng lo hơn là tác động âm thầm lên nhận thức xã hội, trẻ em lớn lên với cảm giác động vật là công cụ để chơi, để vuốt ve, để gắp trúng hay bắt được, sinh vật sống bị biến thành món đồ tương tác.

Khi Bộ Y tế đã phải phát cảnh báo về virus lây từ chuột, thì việc tiếp tục để các loài gặm nhấm xuất hiện trong mô hình giải trí tương tác ở các trung tâm thương mại là điều cần được xem xét nghiêm túc cả khía cạnh lây lan dịch bệnh lẫn cách trải nghiệm vô cảm cho trẻ em. Có thể vô cảm hay không vô cảm tùy vào góc nhìn của từng người đến trung tâm thương mại nhưng dịch bệnh thì không thể tùy từng người suy nghĩ.

(1) https://thesaigontimes.vn/bo-y-te-canh-bao-virus-hanta-lay-truyen-tu-chuot

Hồng Văn

Nguồn Saigon Times : https://thesaigontimes.vn/chuot-hamster-giua-trung-tam-thuong-mai-hiem-hoa-vo-hinh/