Chuyện chưa từng có ở nhạc Việt

4 giờ trướcBài gốc

Thị trường nhạc Việt đang chứng kiến hiện tượng chưa từng có - khi một loạt ca khúc do AI tạo ra thống lĩnh đường đua Vpop và viral trên nhiều nền tảng mạng xã hội. Hôn lễ của em và 50 năm về sau là hai trong số đó.

Không chỉ vậy, một loạt nghệ sĩ chạy theo để cover lại các ca khúc của những “ca sĩ không tồn tại”. Anh Tú, Hiền Hồ hay cả Quốc Thiên - những giọng ca thực lực - thậm chí còn bị chê hát không tốt bằng AI.

Theo chuyên gia, đây là một vấn đề đáng chú ý, thậm chí có phần lo ngại đối với ngành công nghiệp âm nhạc nói chung. Trước đây, để tạo ra một ca khúc có sức lan tỏa, nghệ sĩ phải đầu tư rất nhiều vào chất xám, thời gian, chi phí sản xuất cũng như chiến lược truyền thông. Nhưng với sự xuất hiện của AI, quá trình này đang dần được rút ngắn và tối ưu hóa, khiến việc "tạo hit" trở nên dễ tiếp cận hơn.

Điều này tạo ra áp lực khủng khiếp lên không ít producer/ca sĩ Việt. Họ đối diện nỗi sợ bị thay thế hoặc bỏ lại phía sau.

Áp lực chất chồng với ca sĩ Việt

Trong thời gian qua, AI đang dần có mặt nhiều hơn trong các khâu của thị trường nhạc Việt. Để sản xuất ra được tác phẩm âm nhạc, cần phải trải qua nhiều khâu bao gồm cả sáng tạo lẫn kỹ thuật như lên ý tưởng, sáng tác, hòa âm phối khí và hậu kỳ. Trước đây, AI chỉ dừng lại ở việc làm công cụ hỗ trợ kỹ thuật hậu kỳ thì bây giờ, AI đã có mặt ở tất cả khâu như viết lời, tạo beat và giả lập giọng hát dựa trên giọng hát của các ca sĩ, hay thậm chí là tạo nên giọng hát dựa theo yêu cầu.

Cũng vì có sự góp sức của AI, tốc độ sản xuất đã nhanh vượt bậc. Nghệ sĩ còn có thể tối ưu hóa việc làm nhạc bằng cách sử dụng AI để tạo nên các phiên bản thử khác nhau, nhằm phù hợp hơn với thị hiếu của khán giả.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, producer Hoaprox cho biết âm nhạc AI đã hiện diện và xâm lấn thị trường nhạc Việt vài năm qua. Trước đây, các bài nhạc AI chỉ dừng ở mức thử nghiệm để người nghe trải nghiệm, nhưng hiện nay đã có những tác phẩm có thể cạnh tranh sòng phẳng với các sản phẩm được sản xuất bởi nghệ sĩ, thậm chí tạo ra sản phẩm viral, "hit".

Quốc Thiên, Hoài Lâm và nhiều ca sĩ Việt nhảy vào cuộc đua cover nhạc AI.

Quan trọng hơn, khán giả đã dần công nhận và thực sự thưởng thức các sản phẩm từ AI. Khi người nghe đã chấp nhận nhạc AI, khó khăn lớn nhất với nghệ sĩ là sẽ xuất hiện thêm rất nhiều đối thủ có năng suất cực kỳ lớn. Trước đây chỉ có con người với nhau thì giờ đây họ sẽ phải cạnh tranh thêm với các "ca sĩ AI", trong khi quy mô thị trường không thay đổi, người nghe vẫn là người thật, không gia tăng về số lượng.

Điều này buộc các nghệ sĩ phải đầu tư nhiều hơn vào sản phẩm để tạo ra sự mới mẻ mà AI chưa kịp mang lại. Đồng thời, cũng cần đảm bảo năng suất để không bị "che phủ" bởi số lượng hàng ngàn bài hát AI có thể xuất hiện mỗi ngày.

Trong khi đó, Thạc sĩ Khanh (Vicky) Lường, giảng viên ngành Truyền thông chuyên nghiệp, Đại học RMIT Việt Nam nhận định việc những ca khúc do AI tạo ra có thể viral mạnh mẽ, thậm chí vượt qua cả các bản cover của ca sĩ thật, cho thấy gu thưởng thức của khán giả cũng đang thay đổi - họ có thể bị thu hút bởi sự mới lạ, độ "mượt" về kỹ thuật hoặc đơn giản là yếu tố tò mò.

Nhưng cũng từ đây, các ca sĩ Việt cũng đối diện với nhiều "tầng" áp lực. Một mặt, khi AI có thể tạo ra sản phẩm âm nhạc với tốc độ nhanh, nghệ sĩ cũng phải rút ngắn thời gian sản xuất và "chăm" ra bài hát, MV hơn để đủ sức cạnh tranh. Về góc độ kỹ thuật, khi AI đóng góp trong quá trình sản xuất như hậu kỳ, tạo ra sản phẩm âm nhạc có chất lượng gần như hoàn hảo, kỳ vọng của khán giả cũng cao hơn. Điều này nên áp lực cho nghệ sĩ khi trình diễn trực tiếp. Vì vậy, họ càng phải đầu tư mạnh vào sản xuất nội dung và hình ảnh.

'Ca sĩ phải có tính độc bản và dấu ấn cá nhân'

Về câu hỏi ca sĩ Việt liệu có bị thay thế bởi AI, chuyên gia khẳng định kịch bản này khó có thể xảy đến. Bởi âm nhạc không chỉ là sản phẩm của công nghệ, mà còn là kết tinh của cảm xúc, trải nghiệm cá nhân và bản sắc riêng.

Những nghệ sĩ sở hữu chất riêng rõ rệt, cá tính âm nhạc độc đáo và khả năng kết nối cảm xúc với khán giả sẽ có lợi thế lớn trong bối cảnh này. Chính "chất người" - điều mà AI chưa thể tái tạo một cách trọn vẹn - sẽ là yếu tố giúp họ đứng vững và khác biệt. Vì vậy, thay vì chỉ xem AI như một mối đe dọa, đây cũng có thể là cơ hội để nghệ sĩ nhìn lại, tái định vị bản thân và đầu tư sâu hơn vào giá trị cốt lõi của mình.

Theo chuyên gia, để không bị thay thế hoặc bỏ lại, ca sĩ cần nâng cao chuyên môn, khám phá, bồi đắp thêm cá tính âm nhạc của bản thân và ra mắt các sản phẩm âm nhạc chất lượng nhằm khẳng định dấu ấn riêng.

Hoaprox chỉ ra giọng hát của AI, về mặt kỹ thuật lập trình, được tái tạo đã xử lý qua các bước để loại bỏ lỗi kỹ thuật cơ bản, nhất là về cao độ, hơi thở, nhịp điệu... Vì vậy, giọng của AI thường tạo cảm giác thuận tai, dễ cảm thụ cho người nghe. Giọng hát của một ca sĩ thật không thể nào đạt được 100% độ hoàn hảo mà không hề mắc một lỗi kỹ thuật nào. Nhưng chính từ những điều không hoàn hảo đó, những sự phá cách đó lại tạo nên tính con người trong giọng hát, tạo ra giọng ca khác biệt. Khán giả hiện tại đang có xu hướng “tiêu thụ” âm nhạc rất nhanh, họ luôn chọn những gì bắt tai, dễ cảm thụ, dễ thưởng thức. Vì thế khó có thể tránh khỏi sự so sánh giữa giọng hát AI và giọng hát thật sự.

"Khi công nghệ chưa phát triển, các nhạc cụ đều là dạng vật lý như piano, violin, guitar... Khi nhạc cụ điện tử xuất hiện, máy tính có thể giả lập các nhạc cụ cổ điển gần như hoàn hảo. Nhưng liệu các nhạc cụ truyền thống có bị thay thế hoàn toàn không? Câu trả lời là không. Thậm chí, giá trị của chúng còn được nâng lên. Vì vậy, sự trỗi dậy của các 'ca sĩ AI' vừa là thách thức, vừa là cơ hội để các nghệ sĩ khẳng định rõ hơn khả năng của mình. Để làm được điều này, tôi nghĩ lợi thế lớn nhất của nghệ sĩ so với AI là tính độc bản và dấu ấn cá nhân. Càng mạnh mẽ, càng khác biệt, càng nổi trội, thì AI càng khó thay thế. Ngược lại, AI hoàn toàn có thể trở thành một công cụ hỗ trợ để giúp nghệ sĩ tạo nên sự khác biệt đó", theo chủ nhân hit Ngẫu hứng.

Chung quan điểm, ông Tào Minh Hùng, Giám đốc Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế (IFPI) tại Việt Nam chia sẻ nhiệm vụ của ca sĩ vẫn luôn là nâng cao kỹ năng chuyên môn, khám phá, bồi đắp thêm cá tính âm nhạc của bản thân và ra mắt các sản phẩm âm nhạc chất lượng để khẳng định dấu ấn riêng trên thị trường. Điều đó sẽ không thay đổi bất kể tồn tại hay không tồn tại AI.

Tuy nhiên, AI đặt ra một mối đe dọa đặc thù cho nghệ sĩ trong thời đại ngày nay: mọi sự sáng tạo và dấu ấn riêng của họ có thể nhanh chóng bị sao chép để phục vụ huấn luyện cho các mô hình AI. Ngoài ra, các sản phẩm đầu ra của các mô hình AI đó lại có khả năng cạnh tranh hoặc thay thế chính những sản phẩm sáng tạo của nghệ sĩ, làm lu mờ các dấu ấn nghệ thuật của họ.

"Nghệ sĩ không nên phải đối mặt với những thách thức này một cách đơn độc: pháp luật phải tạo ra được cơ chế để bảo vệ thành quả sáng tạo của nghệ sĩ khỏi việc bị tự ý sử dụng cho hoạt động huấn luyện AI mà không kèm theo bất kỳ khoản bồi thường về vật chất tương xứng nào", Giám đốc Liên đoàn Công nghiệp Ghi âm Quốc tế tại Việt Nam nhấn mạnh.

An Anh

Ảnh: FBNV

Nguồn Znews : https://znews.vn/chuyen-chua-tung-co-o-nhac-viet-post1639782.html