Chuyên gia chỉ cách giảm hóa đơn tiền điện khi điều chỉnh khung giờ cao điểm

2 giờ trướcBài gốc

Sử dụng điện vào buổi tối được tính là giờ cao điểm

Ngày 22/4/2026, Bộ Công thương ban hành Quyết định số 963/QĐ-BCT quy định khung giờ cao điểm, thấp điểm và giờ bình thường của hệ thống điện quốc gia.

Khung giờ cao điểm áp dụng các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy là từ 17h30'-22h30' (5 giờ/ngày); Chủ nhật không có khung giờ cao điểm. Khung giờ bình thường áp dụng các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy là từ 6h-17h30' và từ 22h30'-24h (13 giờ/ngày); ngày Chủ nhật từ 6h-24h (18 giờ/ngày). Khung giờ thấp điểm áp dụng từ 0-6h tất cả các ngày trong tuần (6 giờ/ngày).

Như vậy, khung giờ cao điểm đã được thay đổi đáng kể. Trước đây, giờ cao điểm chia thành 2 khung, gồm cả ban ngày và ban đêm (9h30'-11h30' và 17h-20h); giờ thấp điểm từ 22h-4h sáng hôm sau, còn lại là giờ bình thường.

Điều chỉnh khung giờ cao điểm sử dụng điện, người dùng cần linh hoạt để hóa đơn tiền điện không tăng vọt.

TS Nguyễn Quy Hoạch, Tạp chí Năng lượng Việt Nam nhận định, quyết định nêu trên không chỉ là một thay đổi mang tính kỹ thuật. Đây là bước chuyển quan trọng trong cách điều tiết tiêu dùng điện theo tín hiệu thị trường, trong bối cảnh phụ tải biến động mạnh, năng lượng tái tạo gia tăng và áp lực chi phí hệ thống ngày càng lớn. Với người sử dụng điện, "giờ điện" giờ đây không còn là khái niệm hành chính, mà trở thành một biến số tài chính cần được tính toán mỗi ngày.

Nếu nhìn vào hệ thống điện Việt Nam cách đây một thập kỷ, đỉnh phụ tải thường xuất hiện vào ban ngày - gắn với hoạt động sản xuất công nghiệp. Tuy nhiên, thực tế hiện nay đã thay đổi rõ rệt. Sự phát triển nhanh của điện mặt trời, nguồn cung ban ngày trở nên dồi dào hơn, trong khi nhu cầu tiêu thụ điện sinh hoạt lại tăng mạnh vào buổi tối, đặc biệt trong các tháng nắng nóng.

Khi mặt trời tắt, hệ thống mất đi một nguồn cung quan trọng, trong khi hàng triệu hộ gia đình đồng loạt sử dụng điều hòa, thiết bị điện và các nhu cầu sinh hoạt khác. Chính thời điểm từ 17h30 đến 22h30 đã trở thành "điểm căng" mới của hệ thống điện.

Một chuyên gia vận hành hệ thống nhận định rằng: Nếu vẫn giữ khung giờ cũ, hệ thống sẽ phải gánh chi phí rất lớn mà không có công cụ điều tiết từ phía người dùng. Việc điều chỉnh khung giờ vì thế không chỉ là cần thiết, mà còn mang tính bắt buộc.

Quan sát biểu đồ phụ tải cho thấy một xu hướng rất rõ: Phần lõm vào buổi trưa ngày càng sâu hơn do điện mặt trời, trong khi đỉnh buổi tối lại nhô cao hơn. Đây chính là hình dạng "duck curve" (đường cong con vịt) mà nhiều hệ thống điện trên thế giới đã gặp phải.

Điều này lý giải vì sao giờ cao điểm phải dịch chuyển sang buổi tối, thay vì dàn trải như trước đây. Nếu không điều chỉnh, hệ thống sẽ phải huy động các nguồn điện có chi phí cao trong thời gian ngắn, làm tăng chi phí toàn hệ thống.

Theo quy định mới, giờ cao điểm được tập trung vào buổi tối - từ 17h30 đến 22h30 trong các ngày từ thứ Hai đến thứ Bảy, trong khi Chủ nhật không còn áp dụng giờ cao điểm. Giờ bình thường được mở rộng đáng kể, còn giờ thấp điểm tiếp tục duy trì từ nửa đêm đến 6 giờ sáng.

Sự điều chỉnh này dẫn đến, chi phí điện không còn phụ thuộc đơn thuần vào lượng điện tiêu thụ, mà phụ thuộc vào thời điểm sử dụng điện.

Người dùng điện - Từ thụ động, sang "tính toán từng giờ":

TS Nguyễn Quy Hoạch phân tích, trong nhiều năm, phần lớn người tiêu dùng điện gần như không quan tâm đến khung giờ. Điện được sử dụng theo nhu cầu sinh hoạt, hoặc sản xuất, còn chi phí được xem là một khoản cố định. Tuy nhiên, với quy định mới, cách tiếp cận này không còn phù hợp. Một hộ gia đình vẫn dùng cùng một lượng điện, nhưng nếu dồn vào giờ cao điểm buổi tối, chi phí thực tế có thể cao hơn đáng kể so với việc phân bổ lại sang các khung giờ khác.

Các hoạt động quen thuộc như nấu ăn, tắm nước nóng, sử dụng điều hòa, hay giặt giũ - vốn diễn ra vào buổi tối - lại trùng với giờ cao điểm mới. Điều này khiến hộ gia đình trở thành nhóm chịu tác động trực tiếp nhất, nhưng nhiều người chưa nhận ra.

Với khối sản xuất, tác động của quy định mới còn rõ ràng hơn. Điện không chỉ là chi phí đầu vào, mà trở thành yếu tố cần được tối ưu theo thời gian. Một doanh nghiệp vận hành dây chuyền sản xuất vào giờ cao điểm sẽ phải trả chi phí cao hơn đáng kể so với doanh nghiệp tổ chức lại ca sản xuất sang ban đêm. Sự chênh lệch này, nếu tích lũy theo tháng và theo năm, có thể tạo ra khác biệt lớn về hiệu quả tài chính.

Không ít doanh nghiệp đã bắt đầu điều chỉnh - từ việc phân ca sản xuất, đến đầu tư hệ thống điện mặt trời và lưu trữ năng lượng, nhằm giảm phụ thuộc vào giờ cao điểm.

Khác với sản xuất, nhiều ngành dịch vụ (nhà hàng, khách sạn, hay trung tâm thương mại) không thể dễ dàng dịch chuyển thời gian hoạt động. Buổi tối chính là "giờ vàng" kinh doanh; đồng thời cũng là giờ cao điểm điện. Tuy nhiên, giải pháp không nằm ở việc cắt giảm hoạt động, mà ở việc tối ưu vận hành. Các hệ thống điều hòa trung tâm, chiếu sáng, thang máy, hay bếp điện hoàn toàn có thể được điều chỉnh thông minh hơn để giảm công suất đỉnh, qua đó giảm chi phí.

Làm thế nào để giảm hóa đơn tiền điện, TS Nguyễn Quy Hoạch cho biết, câu trả lời không nằm ở việc cắt giảm triệt để nhu cầu sử dụng điện, mà nằm ở việc phân bổ lại thời điểm sử dụng. Một số thay đổi nhỏ trong sinh hoạt hàng ngày có thể tạo ra khác biệt đáng kể về chi phí.

TS Nguyễn Quy Hoạch khuyên, việc giặt giũ, hoặc sấy đồ có thể chuyển sang trước giờ cao điểm, hoặc muộn hơn vào buổi tối. Bình nước nóng có thể được cài đặt hẹn giờ. Các thiết bị công suất lớn không nên vận hành đồng thời trong khung giờ cao điểm. Điều hòa, thay vì đặt nhiệt độ quá thấp, có thể được điều chỉnh hợp lý để giảm tải cho hệ thống.

Với doanh nghiệp, việc tối ưu hóa cần mang tính hệ thống hơn - từ quản lý năng lượng, đến đầu tư công nghệ. Trong dài hạn, các giải pháp (như lưu trữ điện năng, hoặc điều khiển phụ tải) sẽ trở thành xu hướng tất yếu.

Việc điều chỉnh khung giờ cao điểm, thấp điểm lần này phản ánh một thực tế: Hệ thống điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới - nơi các yếu tố (như năng lượng tái tạo, biến động phụ tải và chi phí vận hành) buộc phải được xử lý theo cách linh hoạt hơn. Đây cũng là bước đi tiệm cận với thị trường điện cạnh tranh - nơi giá điện không còn cố định mà phản ánh cung - cầu theo thời gian.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/chuyen-gia-chi-cach-giam-hoa-don-tien-dien-khi-dieu-chinh-khung-gio-cao-diem-169260508101211785.htm