Chuyên gia: Iran mới là bên nắm giữ 'chìa khóa' để mở lại thị trường năng lượng toàn cầu

3 giờ trướcBài gốc

Khi công ty sản xuất dầu mỏ Saudi Aramco gửi thư cho người mua dầu của mình trong tuần này, nói rõ rằng họ không biết rõ sẽ sử dụng cảng nào cho hàng xuất khẩu tháng 4, qua đó đã phơi bày một thực tế mới trần trụi: Iran, chứ không phải Mỹ mới là quốc gia nắm giữ chìa khóa để mở lại thị trường năng lượng toàn cầu.

"Tôi thà gọi cho Iran để hỏi khi nào cuộc chiến này kết thúc để tôi có thể nhận được dầu của mình" - một người mua dầu thường xuyên của Ả Rập Xê Út nói với hãng tin Reuters khi nhận được bức thư của công ty này trong bối cảnh chiến tranh đang diễn ra ác liệt trên khắp vùng Vịnh và khi Iran phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu trên Thế giới.

Bình luận này phản ánh niềm tin ngày càng tăng cả trong lẫn ngoài khu vực Trung Đông rằng trong khi Mỹ và Israel có thể tuyên bố chiến tranh kết thúc bất cứ lúc nào thì Iran mới là bên có tiếng nói cuối cùng về thời gian kéo dài của cái mà Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) mô tả là sự gián đoạn nguồn cung dầu khí nghiêm trọng nhất từ trước đến nay.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố Mỹ sắp giành chiến thắng trong cuộc chiến đang leo thang nhanh chóng với Iran, nhưng khung thời gian ông đưa ra dao động từ vài ngày đến vài tuần.

Iran đã đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ và Israel bằng cách phóng máy bay không người lái và tên lửa vào các tàu đi qua eo biển Hormuz, làm gián đoạn một cách hiệu quả dòng chảy của khoảng 20% nguồn cung dầu và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) toàn cầu đi qua eo biển chiến lược này để đến các nhà máy lọc dầu, hóa dầu, nhà máy điện và các ngành công nghiệp tiêu thụ nhiều năng lượng trên khắp thế giới.

Một tàu chở nhiên liệu phải neo chờ ở cảng Sultan Qaboos khi tuyến đường vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn vì chiến sự ở Iran - Ảnh: Reuters

Các giám đốc điều hành tại các công ty Trung Đông và các đối tác phương Tây của họ cảnh báo rằng sẽ cần nhiều hơn chỉ sự đảm bảo an toàn từ phía Mỹ để khởi động lại hoạt động vận tải biển và sản xuất ngay cả khi giao tranh chấm dứt ngay lập tức.

Khả năng sản xuất và triển khai máy bay không người lái giá rẻ của Tehran đồng nghĩa với việc Iran có khả năng làm gián đoạn hoặc làm tê liệt hoạt động vận tải biển, điều này có thể kéo dài rất lâu sau khi họ tuyên bố các hoạt động chiến đấu đã kết thúc.

Ông Trump đã nói rằng Mỹ có thể gửi tàu hộ tống quân sự để giúp khôi phục giao thông qua eo Hormuz và kêu gọi các đồng minh gửi tàu chiến đến để bảo đảm an ninh cho eo biển này. Tuy nhiên, các tàu hộ tống hải quân sẽ không thể bình thường hóa hoạt động giao thông trừ khi Mỹ và Israel đạt được thỏa thuận với Tehran, trong đó bao gồm việc Iran ngừng các cuộc tấn công hoặc đe dọa đối với tàu dầu đi qua – theo nhận định của một quan chức cấp cao trong ngành năng lượng ở vùng Vịnh nói với Reuters. Người này đồng thời nói thêm rằng các tàu chở dầu của ông sẽ ở yên tại chỗ cho đến khi Iran đảm bảo an toàn cho việc đi lại.

Nếu Mỹ và Israel tuyên bố chiến thắng với các điều khoản mà Iran không chấp nhận, thì Tehran sẽ muốn chứng tỏ rằng họ chưa bị đánh bại bằng cách gây thêm gián đoạn bằng thủy lôi và máy bay không người lái - Neil Quilliam đến từ viện nghiên cứu Chatham House nhận định.

Máy bay không người lái cũng nhắm mục tiêu vào trung tâm bốc dỡ dầu của Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) ở Fujairah vào ngày 14/3, chỉ vài giờ sau khi Mỹ tấn công các mục tiêu quân sự trên đảo Kharg – hòn đảo tiền tiêu, nơi đặt cảng xuất khẩu dầu chính của Iran.

Vị trí eo biển Hormuz chiến lược - Ảnh: CNN

Iran đang gửi đi một thông điệp rằng không có bến đỗ an toàn nào trong cuộc xung đột này và Washington sẽ không kiểm soát được các điều khoản leo thang - như nhận định của Helima Croft - một cựu chuyên gia phân tích của Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) chỉ ra. Croft chỉ ra khả năng các cuộc tấn công ủy nhiệm từ Yemen, Iraq và những nơi khác của Lực lượng Houthi ở Yemen - đồng minh của Iran, có thể làm gia tăng thêm rủi ro cho ngành năng lượng và vận tải biển, và rộng hơn là nền kinh tế toàn cầu, bằng cách tấn công cảng Yanbu trên Biển Đỏ của Ả Rập Xê Út - tuyến đường xuất khẩu dầu mỏ thay thế duy nhất hiện tại cho eo Hormuz của vương quốc này.

Anh Duy

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/quoc-te/thoi-su-quoc-te/chuyen-gia-iran-moi-la-ben-nam-giu-chia-khoa-de-mo-lai-thi-truong-nang-luong-toan-cau_190250.html