Vì sao tuyên bố chiến thắng, ông Trump vẫn đòi đồng minh tới Hormuz?

4 giờ trướcBài gốc

Một tuần trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với Anh rằng không cần gửi tàu chiến tới Trung Đông vì ông đã thắng trong cuộc chiến với Iran.

Một tuần sau, ông kêu gọi các đồng minh “quan hệ đặc biệt” của Mỹ, NATO, và thậm chí cả Trung Quốc điều tàu tới để mở eo biển Hormuz. Ông đe dọa nếu các nước ngồi im, chiếc ô an ninh của Mỹ với châu Âu và cuộc gặp dự kiến với nhà lãnh đạo Trung Quốc sắp tới có thể gặp rủi ro.

Những tuyên bố gần đây của ông Trump là dấu hiệu mới cho thấy bất chấp nhiều lần tuyên bố chiến thắng, cuộc chiến Mỹ - Iran còn lâu mới tới hồi kết. Đối đầu với Iran không phải lần đầu tiên Mỹ sa lầy vào một cuộc chiến lâu hơn dự kiến.

Tuy nhiên, những thay đổi liên tục về lý do phát động cuộc chiến khiến cả đồng minh lẫn đối thủ khó dự đoán khi nào ông Trump dừng lại. Kể cả khi Mỹ dừng lại, Iran cũng tỏ ra không mấy sẵn lòng hợp tác. Ông Trump đã chuyển từ tuyên bố xung đột sắp kết thúc sang kêu gọi các nước hỗ trợ. Ngay cả các đồng minh cũng tỏ ra miễn cưỡng.

Đừng vội định nghĩa một cuộc chiến chỉ qua vài tuần đầu

Tình hình hiện tại thể hiện rõ qua điện đàm gần đây của Nhóm G7. Theo một số nguồn tin, ông Trump liên tục bị các đồng minh châu Âu chất vấn về mục tiêu cuối cùng. Ông nói mình không thể thảo luận về các mục tiêu trong cuộc gọi, nhưng đã có một số mục tiêu trong đầu và muốn xung đột sớm kết thúc.

Tuy nhiên, 48 giờ qua chỉ khiến những đồng minh từng rất kiên định thêm hoang mang. Dường như không ai sẵn lòng hưởng ứng lời kêu gọi điều tàu tới hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz. Trong khi đó, các kênh liên lạc bí mật với Iran đang dần hình thành, khi nhiều nước như Ấn Độ hay Thổ Nhĩ Kỳ tìm kiếm tuyến đường an toàn cho tàu thuyền đi qua eo biển.

Ngay cả Nhật Bản - quốc gia hiếm khi muốn tỏ ra thiếu nhất quán với Mỹ - cũng cho biết nỗ lực hộ tống tàu thuyền đang vấp “nhiều trở ngại”. Câu nói này không khác gì lời từ chối khéo của nhiều đồng minh bị Mỹ phớt lờ và không tham vấn ý kiến trước khi phát động cuộc chiến hôm 28/2.

Một số quan chức vùng Vịnh cho biết họ nắm rất ít thông tin về kế hoạch của Washington và thất vọng vì Mỹ khơi mào xung đột mà không tham khảo ý kiến. Họ nói xung đột cho thấy vùng Vịnh hiện có rất ít ảnh hưởng đến quyết định quân sự, bất chấp nỗ lực thu hút chính quyền Trump bằng lời hứa đầu tư.

Xung đột Mỹ - Israel và Iran đã đẩy giá dầu lên cao trên khắp thế giới. Ảnh: Reuters.

Vẫn còn quá sớm để đánh giá toàn bộ tác động của cuộc xung đột này. Khả năng cao các đợt không kích phối hợp giữa Mỹ và Israel đã gây thiệt hại khổng lồ cho lực lượng quân sự của Iran. Hơn nữa, cuộc chiến mới chỉ trôi qua hai tuần, một khoảng thời gian không hề dài. Việc giới quân sự cấp cao Mỹ khó chịu trước sự thiếu kiên nhẫn của truyền thông và giới phân tích là điều có thể cảm thông.

Thế nhưng, lịch sử hiện đại đã chứng minh rằng một cuộc chiến thường không được định đoạt trong vài tuần đầu, vốn là thời điểm lợi thế quân sự áp đảo của Mỹ phát huy tác dụng mạnh mẽ nhất. Chính vì vậy, Nhà Trắng đang đối mặt với vô vàn hoài nghi về khả năng sớm rút chân khỏi “vũng lầy” này hay không.

Nhà Trắng được cho là chưa chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi khơi mào cuộc chiến. Còn tổng thống Mỹ liên tục gieo rắc hoang mang bởi những tuyên bố mâu thuẫn. Ông Trump khăng khăng cho rằng xung đột đã kết thúc, nhưng nhấn mạnh mọi chuyện chỉ kết thúc "khi linh tính của ông mách bảo".

Ông Trump "có thể dừng lại bất cứ lúc nào"

Theo Bloomberg, cuộc chiến này khó kết thúc vì một lý do đơn giản: Washington và Tehran đang đánh giá chiến thắng bằng những tiêu chuẩn khác nhau.

Bất chấp Mỹ tuyên bố thành công nhắm vào các mục tiêu quân sự của Iran, Tehran vẫn có những cách đáp trả.

Việc đóng cửa eo biển Hormuz đã dẫn tới khủng hoảng năng lượng toàn cầu và giá dầu tăng vọt, cho thấy “quân bài” này của Iran có hiệu quả. Để tiêu diệt hoàn toàn các trận địa tên lửa, máy bay không người lái trên biển và thủy lôi của Iran cần rất nhiều thời gian. Do đó, Mỹ có thể cần triển khai quân đội trên bộ.

Ngoài ra, Iran vẫn còn trữ lượng uranium được làm giàu ở mức cao, thách thức cam kết sẽ không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân. Mỹ có các đơn vị đặc nhiệm được huấn luyện để chiết xuất vật liệu phóng xạ. Tuy nhiên, nhiệm vụ cần điều động hàng trăm binh sĩ tới các nhà máy hạt nhân Iran, dẫn tới rủi ro giao tranh trên bộ ác liệt với binh lính Iran.

Việc Mỹ chiếm giữ đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ của Iran - cũng là một cách phá vỡ đòn bẩy của Iran. Tuy nhiên, chiến dịch đổ bộ đảo Kharg cũng tiềm ẩn nguy cơ thương vong đáng kể cho phía Mỹ, đồng thời thiệt hại về môi trường và sụp đổ thị trường nếu Iran chọn cách phá hoại các cơ sở dầu mỏ thay vì để rơi vào tay Mỹ.

Eo biển Hormuz hiện do Iran kiểm soát và ông Trump muốn thành lập "Liên minh Hormuz", kêu gọi các nước cử tàu đến đây. Đồ họa: Reuters

Iran không cần đánh bại Mỹ về mặt quân sự để tuyên bố thành công.

“Iran tính toán đây là cuộc chiến xem ai có ngưỡng chịu đau cao hơn. Họ nghĩ Mỹ và Israel có thể chạy nhanh hơn nhiều, nhưng thực tế họ không phải là những vận động viên chạy đường dài”, Vali Nasr - chuyên gia về Iran tại Trường Nghiên cứu Quốc tế Cao cấp Johns Hopkins - chia sẻ.

Iran cũng nói rõ họ không tìm kiếm một lệnh ngừng bắn nhanh chóng. Giới lãnh đạo cấp cao coi xung đột này là cơ hội khôi phục khả năng răn đe với Mỹ và Israel, đồng thời đảm bảo Iran không thể bị tấn công một lần nữa.

Các quan chức châu Âu cho biết Iran tập trung vào hai yêu cầu ban đầu: Bồi thường thiệt hại trong chiến tranh và đảm bảo chống lại các cuộc tấn công trong tương lai. Nhà Trắng khó chấp thuận cả hai yêu cầu này.

Đồng thời, chiến trường vẫn có thể mở rộng. Israel nhắm tới Lebanon, trong khi các nhóm dân quân Iraq phát tín hiệu về giai đoạn tấn công mới nhằm vào các mục tiêu của Mỹ và nước ngoài khác, khiến mọi cơ hội ngoại giao trở nên mong manh.

Liên minh chính trị của chính ông Trump đang cho thấy những dấu hiệu rạn nứt. Phó tổng thống JD Vance, một người kiên quyết hoài nghi về can thiệp quân sự nước ngoài, không hoàn toàn ủng hộ nhưng cũng không công khai chỉ trích.

Cuộc chiến có thể kết thúc mà không cần đàm phán, nếu ông Trump quyết định đã đạt được mục tiêu, hoặc đã chịu đủ mất mát.

“Tổng thống đã phá hủy phần lớn sức mạnh quân sự và hải quân Iran, đồng thời làm chậm chương trình hạt nhân của nước này trong nhiều năm. Ông ấy có thể dừng lại bất cứ lúc nào và tuyên bố đó là một chiến thắng”, Elliott Abrams - cựu đặc phái viên của chính quyền Trump về vấn đề Iran - cho biết.

Tàu chở dầu Mỹ bốc cháy gần eo biển Hormuz Một tàu chở dầu của Mỹ đã bốc cháy sau một vụ tấn công ngoài khơi Sharjah, UAE, gần eo biển Hormuz trong ngày 14/3. Hình ảnh từ video do Press TV công bố cho thấy đám cháy lớn và cột khói đen bốc lên trên tàu.

Trí Ân

Nguồn Znews : https://znews.vn/vi-sao-tuyen-bo-chien-thang-ong-trump-van-doi-dong-minh-toi-hormuz-post1635446.html