Chuyến thị sát ở rốn lũ và quyết sách trị thủy 'thuận thiên' ven sông Hồng

8 giờ trướcBài gốc

Lời tòa soạn:

Việc sáp nhập hai tỉnh Lào Cai và Yên Bái xuất phát từ tầm nhìn chiến lược của Trung ương nhằm mở rộng không gian, kiến tạo dư địa phát triển mới. Quyết sách này khai sinh một thực thể kinh tế rộng 13.256,92km², giữ vị trí địa chính trị trọng yếu với 181,951km đường biên giới quốc tế.

Ngay trong giai đoạn chuyển giao, địa phương lập tức đối diện thử thách lớn từ tự nhiên. Dư chấn thiệt hại gần 13.000 tỷ đồng từ siêu bão Yagi (2024) ở hai không gian kinh tế cũ chưa khắc phục xong, bão Bualoi (2025) tiếp tục đẩy tổng thiệt hại lũy kế lên hơn 15.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, chính quy mô kinh tế mở rộng sau sáp nhập đã tạo ra bệ đỡ vững chắc. Thay vì suy thoái, thực thể kinh tế mới vẫn bứt phá với mức tăng trưởng GRDP 8,14%, thu ngân sách đạt 21.000 tỷ đồng.

Chuyển hóa thách thức thành động lực, bộ máy quản trị xác định việc trị thủy là ưu tiên cốt lõi để kiến tạo môi trường đầu tư an toàn. Bắt đầu từ dự án chỉnh trị sông Hồng, Lào Cai đang thiết lập khung pháp lý vĩ mô tầm nhìn 2050, huy động dòng vốn 600.000 tỷ đồng nhằm hiện thực hóa vị thế cực tăng trưởng phía Bắc. VietNamNet trân trọng giới thiệu tuyến bài "Lào Cai và quyết sách thuận thiên, tầm nhìn ra biển lớn".

Quyết sách "thuận thiên"

20 giờ ngày 29/9/2025. Đôi mắt lo âu, ở tuổi ngoài lục tuần, ông Nguyễn Thanh Miền (trú phường Yên Bái, tỉnh Lào Cai) nhìn chằm chằm dòng nước đục ngầu, chảy xiết trước thềm nhà. Nước dâng nhanh, dồn dập. Chỉ trong chốc lát, mặt đường đã ngập sâu. Chiếc thuyền nhỏ được gia đình chuẩn bị sẵn sàng. Không riêng ông Miền, hàng nghìn hộ dân sống ven sông Hồng chung một cảnh ngộ chới với, phấp phỏng trong đêm. Nỗi lo hiểm nguy rình rập, bủa vây toàn bộ dải đô thị ven sông.

Ngày 29/9/2025, bão Bualoi càn quét, gây ngập cho hàng nghìn hộ dân khu vực TP Yên Bái cũ. Đúng thời khắc khốc liệt đó, ông Trịnh Việt Hùng (hiện là Thứ trưởng Thường trực Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chính thức nhận nhiệm vụ Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai. Trong 48 giờ đầu nhậm chức, ông tiến thẳng về vùng rốn lũ phường Yên Bái, xã Việt Hồng. Cuộc lội bùn thực địa giúp người đứng đầu Tỉnh ủy lúc bấy giờ trực tiếp lắng nghe, thấu hiểu nỗi lo của người dân khi con nước dâng cao.

Kinh tế Lào Cai sau hợp nhất đối mặt khủng hoảng hạ tầng. Bão Yagi và Bualoi làm hơn 210 người chết trong hai năm 2024 và 2025. Thiệt hại tài sản tại hai không gian kinh tế cũ lên tới 15.500 tỷ đồng. Khoản thâm hụt lũy kế đặt ra bài toán cốt lõi cho bộ máy quản trị. Địa phương phải bảo vệ mạng sống người dân và khắc phục triệt để rủi ro thiên tai. Đây là điều kiện kiến tạo môi trường đầu tư dài hạn, bền vững.

Kết quả khảo sát thực địa tại suối Tuần Quán, đê Việt Thành nhanh chóng chuyển hóa thành quyết sách. Lãnh đạo tỉnh Lào Cai nhận diện rõ mâu thuẫn giữa quy hoạch lấn chiếm hành lang thoát lũ và quy luật tự nhiên. Lào Cai từ bỏ tư duy "chống nước" bằng các công trình che chắn cục bộ.

Phân tích thủy văn 30 năm chỉ ra 60% số năm mực nước sông Hồng vượt báo động 2. Giải pháp trọng tâm là nạo vét, khơi thông dòng chảy kết hợp quy hoạch lại dân cư.

HĐND tỉnh thông qua nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư dự án trọng điểm trị thủy sông Hồng vào đầu tháng 2/2026. Mục tiêu là khắc phục, xử lý ngập úng ven sông Hồng khu vực trung tâm và vùng phụ cận.

Đại diện Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng số 1 tỉnh Lào Cai cho biết, công trình trị thủy này có quy mô đồ sộ với tổng mức đầu tư 13.269 tỷ đồng, trải dài khoảng 33km. Phạm vi thi công bao trùm dải đô thị và vành đai sinh thái trọng yếu đi qua các phường: Yên Bái, Nam Cường, Âu Lâu, Văn Phú và xã Trấn Yên. Thời gian thực hiện kéo dài 6 năm, từ 2026 đến hết 2031.

Nhấn mạnh tầm quan trọng sinh tử của dự án, ông Trịnh Việt Hùng chỉ đạo nguyên tắc tối thượng: Phải tôn trọng quy luật tự nhiên và lấy sự đồng thuận của nhân dân làm gốc.

Theo ông Hùng, bài toán trị thủy không đơn thuần là đắp đê ngăn lũ, mà phải khơi thông dòng chảy theo hướng "thuận thiên" bền vững. Không gian hai bên bờ sông Hồng sẽ được cải tạo toàn diện, vừa tạo quỹ đất mới để xây dựng các khu đô thị, dân cư an toàn, vừa hình thành chuỗi cảnh quan xanh - sạch - đẹp. Đó là cách làm thiết thực nhất để có thêm không gian sinh hoạt công cộng, nâng cao sức khỏe và chắc chắn sẽ được lòng dân.

Ông Trịnh Việt Hùng (thứ 2 từ trái sang) kiểm tra thực tế dự án chống ngập ven sông Hồng, tháng 10/2025. Ảnh: Phan Văn Tuấn

Nghị quyết xác lập cuộc tái thiết không gian toàn diện, vượt khỏi công trình thủy lợi thông thường. Dự án sẽ thu hồi và chuyển đổi 82 ha đất các loại. Tỉnh cũng xử lý 27 ha đất kênh mương cũ và 12 ha đất khác. Mục tiêu tối thượng là trả lại không gian thoát lũ.

Nghị quyết thiết lập các ranh giới thực thi nghiêm ngặt. Nguồn lực được ưu tiên tối đa để di dời người dân vùng trũng thấp. Lệnh "đóng băng" hiện trạng được ban hành. Cấp cơ sở phải quản lý chặt chẽ, không để phát sinh công trình xây dựng mới. Yêu cầu này nhằm bảo đảm tiến độ giải phóng mặt bằng.

Quy trình thi công bị ràng buộc bởi yêu cầu phân kỳ khoa học. Đơn vị thực hiện phải tính chính xác điểm rơi giữa mùa cạn và mùa lũ. Việc kích hoạt dự án 13.269 tỷ đồng khẳng định quyết tâm của Lào Cai. Nguồn lực lớn được ưu tiên kiến tạo móng nền an toàn. Đây là điều kiện tiên quyết tạo môi trường sống và đầu tư bền vững. Giải pháp này diễn ra song song với mục tiêu tăng tốc kinh tế - xã hội.

Tăng tốc năm 2026

Sự an toàn không gian sinh tồn là bệ đỡ bắt buộc để Lào Cai phát triển kinh tế. Yếu tố này được xác lập từ quyết sách trị thủy hơn 13.000 tỷ đồng. Tính bao trùm thể hiện rõ nét trong Nghị quyết số 48. Đây là văn bản về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Cơ cấu kinh tế tỉnh Lào Cai năm 2026 (theo Nghị quyết 48).

Nghị quyết 48 thiết lập nền tảng đưa kinh tế địa phương hướng tới mốc tăng trưởng GRDP trên 10%. Cơ cấu kinh tế được định vị lại. Tỷ trọng công nghiệp và xây dựng chiếm 38,13%. Khu vực dịch vụ chiếm 39,57%. Nông, lâm, ngư nghiệp duy trì ở mức 14,97%.

Các chỉ số vĩ mô được xác lập mang tính đột phá. Tổng sản phẩm trên địa bàn theo giá hiện hành kỳ vọng đạt trên 155.000 tỷ đồng. Tổng vốn đầu tư thực hiện đạt trên 90.000 tỷ đồng. Thu ngân sách nhà nước hướng tới mục tiêu 23.500 tỷ đồng. Xuất nhập khẩu qua địa bàn đặt mục tiêu vượt 6,1 tỷ USD. Ngành du lịch nhận chỉ tiêu đón trên 11 triệu lượt khách. Doanh thu kỳ vọng đạt hơn 51.000 tỷ đồng.

Nghị quyết 48 vạch ra các nhóm giải pháp cốt lõi mang tính thực chiến, ưu tiên hàng đầu là thu hút đầu tư phát triển công nghiệp xanh, chế biến sâu. Tỉnh đồng thời chú trọng phát triển kinh tế cửa khẩu thông minh. Hệ thống hạ tầng được đẩy mạnh đầu tư để tăng cường liên kết nội vùng, mục tiêu là kết nối trực tiếp với vùng đồng bằng sông Hồng và Hà Nội.

Dự án khắc phục ngập úng ven sông Hồng giữ vị trí trung tâm. Công trình này song hành cùng các dự án giao thông huyết mạch quốc gia, điển hình là đường sắt khổ tiêu chuẩn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Dự án mở rộng cao tốc Nội Bài - Lào Cai (đoạn Yên Bái - Lào Cai) lên 4 làn xe cũng được ưu tiên.

Tỉnh đẩy mạnh thu hút nguồn lực ngoài ngân sách thông qua hình thức đối tác công - tư (PPP). Nguồn vốn hướng tới các lĩnh vực hạ tầng thiết yếu. Tinh thần phân cấp, phân quyền được nghị quyết nhấn mạnh để gỡ vướng. Nguyên tắc thực thi là "địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm".

Tăng trưởng kinh tế hướng tới phục vụ con người sau khi khống chế được rủi ro thiên nhiên. Đích đến này được lượng hóa bằng mục tiêu nâng thu nhập bình quân lên 51 triệu đồng/người. Chỉ số hạnh phúc của người dân kỳ vọng đạt 69%. Tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm 1,5%. Bài toán an cư được giải quyết qua mục tiêu xây mới 1.200 căn nhà ở xã hội.

Bên cạnh các chính sách để tăng trưởng kinh tế, tỉnh Lào Cai hỗ trợ kinh phí cho các câu lạc bộ văn hóa nghệ thuật gắn với bản sắc địa phương. Ảnh: VietNamNet

Sự dịch chuyển sang "tăng trưởng có chiều sâu" được khẳng định qua quyết sách văn hóa. HĐND tỉnh Lào Cai ban hành Nghị quyết số 39 vào cuối tháng 12/2025. Đây là chính sách đặc thù hỗ trợ các câu lạc bộ văn hóa, thể thao cấp cơ sở. Mức chi ngân sách được ấn định rõ. Mỗi câu lạc bộ được hỗ trợ một lần 150 triệu đồng mua sắm trang thiết bị. Ngân sách cấp 30 triệu đồng mỗi năm để duy trì hoạt động.

Khoản ngân sách cơ sở không lớn so với hàng chục nghìn tỷ đồng đầu tư hạ tầng. Tuy nhiên, chính sách phản ánh tư duy phát triển toàn diện. Đô thị an toàn trước thiên tai không chỉ cần bờ kè vững chắc. Địa phương cần các thiết chế văn hóa để gắn kết cộng đồng, mục tiêu là biến sức mạnh văn hóa thành nguồn lực nội sinh.

Dự án trị thủy sông Hồng giải quyết bài toán sinh tồn trước mắt. Đây đồng thời là tiền đề vật chất kiến tạo môi trường đầu tư an toàn.

Trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu vốn thực hiện quy hoạch của tỉnh khoảng 600.000 tỷ đồng, trong đó vốn khu vực nhà nước khoảng 171.000 tỷ, chiếm 23%; vốn khu vực ngoài nhà nước là 429.000 tỷ, chiếm 77%.

Tỉnh thiết lập khung pháp lý vĩ mô tầm nhìn 2050 với mục tiêu nhằm tháo gỡ rào cản, khơi thông sử dụng hiệu quả dòng vốn, từng bước hiện thực hóa vị thế cực tăng trưởng phía Bắc.

Dự án trị thủy sông Hồng không chỉ giải quyết bài toán sinh tồn trước mắt mà còn là tiền đề vật chất để kiến tạo môi trường an toàn. Dựa trên nền tảng hạ tầng này, tỉnh chính thức thiết lập một khung pháp lý vĩ mô mang tầm nhìn 2050, bẻ gãy mọi rào cản thủ tục để khơi thông dòng vốn 600.000 tỷ đồng, từng bước hiện thực hóa vị thế cực tăng trưởng phía Bắc. Mời độc giả đón đọc bài 3: "Huy động dòng vốn 600.000 tỷ và tầm nhìn cực tăng trưởng quốc gia của Lào Cai".

Đoàn Bổng

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/chuyen-thi-sat-o-ron-lu-va-quyet-sach-tri-thuy-thuan-thien-ven-song-hong-2491658.html