Trên mạng xã hội rộ lên trào lưu dùng đỉa trị mụn. Ảnh: @hhyyou0.
Gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội tràn ngập các đoạn video ngắn ghi lại cảnh những con đỉa dài khoảng 5-7cm bò lổm ngổm trên khuôn mặt đầy mụn của khách hàng. Trong không gian của một spa, nhân viên thản nhiên dùng tay đặt đỉa vào đúng các nốt mụn viêm để chúng hút máu thải độc.
Những clip này thu hút hàng triệu lượt xem cùng hàng nghìn bình luận trái chiều. Người thì tò mò về sự “kỳ diệu”, người thì bày tỏ sự kinh hãi trước một phương pháp làm đẹp có phần rùng rợn.
Trào lưu không có cơ sở khoa học
Dưới lớp vỏ quảng cáo “thải độc tự nhiên”, nhiều spa khẳng định đỉa chỉ hút phần máu “xấu”, giúp ổ mụn xẹp tức thì mà không cần dùng thuốc hay can thiệp y khoa. Thông điệp này dễ dàng chạm vào tâm lý ngại điều trị dài ngày và mong muốn thấy kết quả nhanh, khiến trào lưu nhanh chóng lan rộng trong nhóm học sinh và sinh viên, những người vốn dễ gặp các vấn đề về mụn trứng cá.
Trao đổi với Tri Thức - Znews về xu hướng làm đẹp này, bác sĩ chuyên khoa II Lê Thảo Hiền, khoa Thẩm mỹ da, Bệnh viện Da liễu TP.HCM, khẳng định trong phác đồ điều trị mụn trứng cá của y khoa Việt Nam cũng như trên thế giới, không có bất kỳ phương pháp nào sử dụng đỉa để hút mụn. Đây là phương pháp hoàn toàn không có bằng chứng khoa học.
Liệu pháp này "nở rộ" phần lớn nhờ cách đánh tráo khái niệm của các chủ spa. Họ cố tình gọi các ổ mụn viêm, mụn mủ là "độc tố" để thao túng tâm lý, khiến khách hàng lầm tưởng về hiệu quả của việc đào thải chất độc ra khỏi cơ thể
Tuy nhiên, dưới góc độ da liễu, bác sĩ Lê Thảo Hiền nhấn mạnh mụn không phải là độc tố. Cơ chế gây mụn đã được chứng minh rõ ràng thông qua bốn yếu tố gồm hiện tượng dày sừng và hình thành nút sừng ở nang lông; tăng tiết bã nhờn; sự tham gia của vi khuẩn C. acnes và phản ứng viêm.
"Không có bất kỳ cơ chế nào liên quan đến ‘độc tố’ trong nguyên nhân gây mụn. Việc sử dụng thuật ngữ ‘hút độc tố’ là làm sai lệch bản chất khoa học của bệnh lý này", bác sĩ Hiền phân tích.
Khi hiểu sai bản chất, việc áp dụng sai phương pháp là điều tất yếu. Việc cho đỉa hút máu không giải quyết được bất kỳ yếu tố nào trong bốn nguyên nhân nêu trên, thậm chí còn làm trầm trọng hơn phản ứng viêm tại chỗ.
Nhiều cơ sở làm đẹp quảng cáo rằng phương pháp dùng đỉa trị mụn đã có từ lâu. Ảnh: Shutterstock.
Theo bác sĩ Hiền, mụn trứng cá, đặc biệt là mụn viêm và mụn mủ, vốn là tình trạng chống chỉ định với mọi hình thức can thiệp xâm lấn không kiểm soát.
Khi đỉa cắn vào da, chúng tạo ra một vết thương hở. Bác sĩ Hiền cảnh báo đây chính là một “con đường mở” lý tưởng để các vi sinh vật bao gồm vi khuẩn, virus, vi nấm và ký sinh trùng xâm nhập vào sâu trong da.
"Nguy hiểm hơn, vùng mặt là nơi tập trung mạng lưới mạch máu dày đặc và có các đường thông trực tiếp với các xoang như xoang trán, xoang sàn", bác sĩ Hiền nói.
Đây là những vùng có đường thông trực tiếp lên các khoang não. Khi vi khuẩn phát tán theo các đường này hoặc theo đường máu, người bệnh có nguy cơ gặp các biến chứng nghiêm trọng như viêm não, viêm màng não, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thậm chí đe dọa tính mạng.
Các nghiên cứu y khoa thế giới đã ghi nhận những trường hợp viêm màng ngoài tim, liên quan đến nhiễm trùng từ mụn trứng cá khi can thiệp sai cách. Một tổn thương nhỏ trên mặt, nếu xử lý bằng phương pháp phản khoa học, có thể dẫn đến suy đa tạng hoặc tử vong.
Không chỉ đe dọa tính mạng, việc dùng đỉa hút mụn còn để lại những di chứng thẩm mỹ nặng nề. Vết thương do đỉa cắn thường chảy máu rất lâu và khó cầm. Nếu da khách hàng có cơ địa sẹo lồi hoặc vết thương bị nhiễm trùng do môi trường không vô trùng tại spa, những vết sẹo lõm, sẹo lồi sẽ xuất hiện ngay tại vị trí mụn, rất khó để điều trị phục hồi sau này.
“Bẫy” quảng cáo tại các cơ sở spa
Bác sĩ Hiền nhấn mạnh các spa thông thường không được phép thực hiện thủ thuật xâm lấn. Mọi can thiệp sâu vào da phải do bác sĩ chuyên khoa thực hiện tại cơ sở y tế được cấp phép, do đó dùng đỉa trị mụn tại spa là lựa chọn cực kỳ rủi ro. Thực tế, mụn trứng cá là tình trạng viêm mạn tính, hoàn toàn không có chuyện "hút một lần là khỏi hẳn".
"Các quảng cáo “cam kết dứt điểm” bằng đỉa, thực chất chỉ là bẫy truyền thông để thu hút những người nhẹ dạ", bác sĩ Hiền nhấn mạnh.
Bác sĩ cấp cứu, điều trị cho thiếu nữ sốc nhiễm khuẩn từ các tổn thương da do mụn trứng cá Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vào tháng 3. Ảnh: Thanh Đặng.
Trên mạng xã hội, các trào lưu làm đẹp thiếu cơ sở có thể dễ dàng trở thành “chuẩn mực” chỉ sau vài video nổi tiếng. Khi hiệu ứng lan truyền lấn át kiến thức chuyên môn, rủi ro cho làn da và cả tính mạng người dùng là điều hiện hữu.
Trước thực trạng này, bác sĩ Lê Thảo Hiền đưa ra ba nguyên tắc vàng dành cho những ai đang có ý định làm đẹp.
Thứ nhất, luôn đặt dấu hỏi trước mọi hiện tượng lạ. Khi bắt gặp những phương pháp khác thường,việc sử dụng sinh vật sống trực tiếp trên da mặt, người dùng không nên vội vàng làm theo. Thay vào đó, cần tìm hiểu kỹ thông tin và tham vấn ý kiến từ các bác sĩ chuyên khoa da liễu để tránh những hậu quả khó lường.
Thứ hai, lựa chọn cơ sở y tế chính thống. Với các trường hợp mụn trứng cá ở mức độ nặng, việc điều trị cần được thực hiện bằng những phương pháp y khoa an toàn như laser, thuốc điều trị toàn thân hoặc các hoạt chất kháng viêm đã được kiểm chứng. Quan trọng hơn, quá trình này phải do bác sĩ có chứng chỉ hành nghề trực tiếp thăm khám và chỉ định.
Thứ ba, theo bác sĩ Hiền, phụ huynh cần quan tâm và giám sát con em trong độ tuổi dậy thì, nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng bởi các video lan truyền trên mạng xã hội. Làn da của trẻ ở giai đoạn này còn non nớt, sức đề kháng chưa hoàn thiện nên nếu xảy ra tổn thương, nguy cơ để lại di chứng sẽ nặng nề hơn so với người trưởng thành.
Nguyễn Thuận - Lê Huyên