Cơ chế mới mở đường cho sự xuất hiện của những ngân hàng trăm tỷ USD

6 giờ trướcBài gốc

Giải tỏa áp lực

Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước.

Một trong những chính sách đột phá trong Nghị quyết là cho phép doanh nghiệp nhà nước (DNNN) sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp; tăng tỷ lệ lợi nhuận sau thuế để lại doanh nghiệp.

Nội dung này tác động tích cực tới một trong những nhóm doanh nghiệp quan trọng là ngân hàng, theo bà Vũ Thị Linh, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty TNHH Chứng khoán Yuanta Việt Nam.

Cụ thể hơn, bà cho hay, ngân hàng là ngành đặc thù, tăng trưởng tín dụng phụ thuộc trực tiếp vào vốn tự có và hệ số an toàn vốn (CAR).

Khi tỷ lệ lợi nhuận giữ lại tăng lên, vốn chủ sở hữu được bổ sung ngay mà không cần phát hành thêm cổ phần. Ví dụ, nếu BIDV hay VietinBank được giữ lại thêm vài nghìn tỷ đồng lợi nhuận mỗi năm, CAR sẽ cải thiện đáng kể, từ đó mở rộng tín dụng mạnh mẽ.

Ngoài ra, Nghị quyết 79 đề cập việc phấn đấu vào năm 2030 Việt Nam có ít nhất 3 NHTM Nhà nước thuộc nhóm 100 ngân hàng lớn nhất khu vực châu Á về tổng tài sản.

Hiện, các ngân hàng Việt Nam vẫn đứng ngoài top 100 nêu trên. Tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có 3 ngân hàng cán mốc 100 tỷ USD tổng tài sản.

Như vậy, để lọt vào top 100 thì buộc tổng tài sản của các ngân hàng trong nước phải đạt tối thiểu từ 150-200 tỷ USD (bảng dưới). Điều đó đồng nghĩa với việc các ngân hàng cần tăng trưởng tổng tài sản bình quân 12-17%/năm trong vòng 5 năm tới. Điều này tạo áp lực đáng kể lên tỷ lệ CAR của các ngân hàng khi tốc độ tăng trưởng tài sản cao.

Trong khi đó, đại diện Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định, Nghị quyết 79 mở ra dư địa sau khi thoái vốn, bán vốn nhà nước cho đối tác chiến lược của các ngân hàng trong thời gian tới. Trong nhóm ngân hàng quốc doanh thì BIDV còn dư địa thoái vốn nhà nước nhiều nhất, khi cổ đông nhà nước đang nắm giữ hơn 80% cổ phần. Mức nắm giữ cao hơn Vietcombank (VCB) và VietinBank (CTG).

(Nguồn: Vũ Linh tổng hợp, Forbes, dữ liệu tính hết tháng 4/2025)

Trao đổi với PV VietNamNet, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, cho biết, Nghị quyết 79 đặt mục tiêu đến năm 2030 có 3 NHTM Nhà nước lọt top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản. Đây vừa là cơ hội nhưng cũng vừa là thách thức, trách nhiệm lớn đối với VCB với tư cách là một NHTM Nhà nước giữ vai trò nòng cốt trong hệ thống.

Theo ông Tùng, Nghị quyết 79 cho phép sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa và thoái vốn để tăng vốn điều lệ cho các doanh nghiệp nhà nước thay vì nộp về ngân sách. Đối với các NHTM Nhà nước, giải pháp này có thể coi là một bước đột phá về tư duy đầu tư vốn của Nhà nước.

Bởi, hoạt động ngân hàng có đặc thù là dư địa tăng trưởng, từ mở rộng tín dụng, đầu tư công nghệ đến đáp ứng các chuẩn mực quốc tế đều phụ thuộc trực tiếp vào quy mô và chất lượng vốn tự có.

Trong nhiều năm qua, các NHTM Nhà nước, trong đó có VCB, phải đồng thời cân đối giữa nhu cầu giữ lại lợi nhuận để tăng vốn với nghĩa vụ nộp cổ tức tiền mặt về ngân sách Nhà nước.

Như vậy, Nghị quyết 79 đã tháo gỡ nút thắt này, đồng thời mở rộng không gian và công cụ đầu tư vốn cho Nhà nước thông qua việc cho phép sử dụng nguồn thu từ cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp để bổ sung vốn điều lệ cho doanh nghiệp nhà nước, bao gồm các NHTM Nhà nước.

"Điều này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bối cảnh hệ số an toàn vốn của nhóm NHTM Nhà nước hiện thấp hơn nhóm ngân hàng tư nhân và thấp hơn đáng kể so với nhiều ngân hàng trong khu vực, trong khi yêu cầu về chuẩn mực Basel và cạnh tranh quốc tế ngày càng cao", ông nói và cho biết đây là cơ sở quan trọng để VCB chủ động hơn trong chiến lược tăng vốn trung và dài hạn, qua đó tạo dư địa cho tăng trưởng quy mô, đầu tư mạnh mẽ hơn cho công nghệ, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank. (Ảnh: VCB)

Còn điểm nghẽn nào cần tháo gỡ?

Từ kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình hoạt động của VCB, theo ông Tùng, để triển khai Nghị quyết 79 có hiệu quả và đồng bộ, cần tiếp tục tháo gỡ một số điểm nghẽn mang tính thực thi như sau:

Thứ nhất là tính đồng bộ trong chính sách về đầu tư vốn Nhà nước tại NHTM Nhà nước. Nghị quyết 79 định hướng tiếp tục tăng vốn điều lệ cho các NHTM Nhà nước, do đó VCB kiến nghị cho phép áp dụng linh hoạt các hình thức tăng vốn, bao gồm giữ lại lợi nhuận, bổ sung vốn từ nguồn thoái vốn nhà nước, phát hành riêng lẻ, phát hành cổ phiếu ưu đãi, kể cả cho người lao động, trên cơ sở bảo đảm vai trò chi phối của Nhà nước.

Thứ hai là cần phân định rõ hơn giữa hoạt động kinh doanh và nhiệm vụ chính trị, nhiệm vụ không vì lợi nhuận của NHTM Nhà nước.

Đơn cử, VCB hiện đang thực hiện nhiệm vụ cơ cấu lại Ngân hàng Xây dựng (nay là VCBNeo). Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhằm đảm bảo an toàn hệ thống và do đó cần thiết xây dựng cơ chế đặc thù cho ngân hàng trụ cột quốc gia và cơ chế phân định - bù đắp nhiệm vụ chính sách, để các NHTM Nhà nước thực thi vai trò điều tiết hệ thống một cách bền vững.

Thứ ba, VCB đề xuất có cách tiếp cận dài hạn hơn trong đánh giá các ngân hàng trụ cột quốc gia, không chỉ dựa trên kết quả lợi nhuận ngắn hạn, mà bổ sung thêm các tiêu chí về vai trò điều tiết thị trường, năng lực chống chịu rủi ro, mức độ hội nhập quốc tế và đóng góp cho ổn định kinh tế vĩ mô.

DNNN cần tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực thực sự mang tính chiến lược. (Ảnh: Petrovietnam)

Nhìn nhận ở góc độ rộng hơn, theo Thạc sĩ Antoine Goupille, giảng viên ngành Quản trị, Khoa Kinh doanh, Đại học RMIT Việt Nam, để DNNN phát huy đầy đủ vai trò nòng cốt trong nền kinh tế, giải pháp then chốt là chuyển đổi tư duy vận hành và cấu trúc thể chế.

Theo quan điểm trên, ông chỉ ra 3 yếu tố chính, gồm:

Thứ nhất là tập trung chiến lược và rút lui có chọn lọc. DNNN cần tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực thực sự mang tính chiến lược (như hạ tầng cốt lõi, nền tảng số, quốc phòng – an ninh), đồng thời kiên quyết rút lui hoặc thoái vốn khỏi những lĩnh vực mà khu vực tư nhân có thể làm hiệu quả hơn.

Thứ hai là hiện đại hóa quản trị. DNNN cần chuyển nhanh và triệt để từ quản lý hành chính sang quản trị theo nguyên tắc thị trường. Tất cả các tập đoàn, tổng công ty nhà nước phải áp dụng các nguyên tắc quản trị doanh nghiệp của OECD.

Điều này bao gồm tái cơ cấu Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC) theo hướng trở thành nhà quản lý vốn chuyên nghiệp, tiến tới hình thành Quỹ đầu tư quốc gia; đồng thời nâng cao năng lực của Công ty Quản lý tài sản (VAMC) và Công ty TNHH MTV Mua bán nợ Việt Nam (DATC) trong xử lý nợ xấu theo cơ chế thị trường.

Thứ ba là đổi mới sáng tạo và vươn ra toàn cầu. DNNN cần được trao quyền chủ động sử dụng các quỹ phát triển khoa học và công nghệ cho hoạt động R&D, bao gồm cả việc thành lập các quỹ đầu tư mạo hiểm. Đồng thời, cần khuyến khích DNNN đầu tư ra nước ngoài nhằm bảo đảm nguồn lực chiến lược và tiếp cận công nghệ tiên tiến, qua đó tăng cường tính tự chủ chiến lược.

Trần Chung

Nguồn VietnamNet : https://vietnamnet.vn/co-che-moi-mo-duong-cho-su-xuat-hien-cua-nhung-ngan-hang-tram-ty-usd-2492320.html