Nông sản Việt còn nhiều cơ hội để mở rộng và phát triển sang thị trường Halal. Ảnh: M.P.
Tiếp cận thị trường tỷ USD
Nhận định về thị trường Halal, bà Hồ Thị Quyên - Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TPHCM (ITPC) cho biết, quy mô dân số Hồi giáo toàn cầu đã vượt 2 tỷ người, chiếm khoảng 25% dân số thế giới. Đây là lực lượng tiêu dùng cốt lõi, với khoảng 63% người tiêu dùng Hồi giáo sử dụng thực phẩm Halal thường xuyên... Trong đó, khu vực Đông Nam Á đang trở thành những thị trường trọng điểm, có nhu cầu cao đối với các sản phẩm thực phẩm đạt chuẩn Halal. Đáng chú ý, xu hướng tiêu dùng Halal đang lan rộng sang cả nhóm khách hàng không theo đạo Hồi, nhờ các tiêu chí khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc... Điều này mở rộng đáng kể dư địa thị trường cho các quốc gia có thế mạnh về sản xuất nông sản và thực phẩm như Việt Nam.
Trong khi đó, theo ông Trương Xuân Trung - Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE: Ước tính quy mô nền kinh tế Halal đạt khoảng 5.000 tỷ USD và có thể chạm mốc 10.000 tỷ USD vào năm 2028. Nhu cầu nhập khẩu thực phẩm tại đây chiếm tới 85-90%, mở ra dư địa đáng kể cho các quốc gia xuất khẩu như Việt Nam.
Giới chuyên gia kinh tế cũng cho rằng, nền kinh tế Halal toàn cầu còn mở rộng từ các lĩnh vực truyền thống như thực phẩm và đồ uống sang mỹ phẩm, dược phẩm, logistics, du lịch và thương mại điện tử xuyên biên giới. Việt Nam đã xác định Halal không còn là thị trường ngách, mà là động lực tăng trưởng mới, giúp đa dạng hóa thị trường và giảm phụ thuộc vào các đối tác truyền thống.
Thực tế cho thấy, việc ngày càng có nhiều mặt hàng nông sản, thực phẩm của Việt Nam đạt chứng nhận Halal thời gian qua, đang mở ra không gian phát triển chiến lược mới cho thương mại Việt Nam. Hiện một số doanh nghiệp (DN) Việt Nam đã xuất khẩu thành công sang các thị trường lớn, như Malaysia, Trung Đông, châu Âu...
Chia sẻ dưới góc độ DN, bà Bùi Thị Hương - Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Helen Solar - Yến Khánh Hòa cho biết, khác với nhiều chứng nhận, tiêu chuẩn khác, Halal đòi hỏi DN thay đổi toàn diện cách tổ chức sản xuất. Từ nhà xưởng đến máy móc, thiết bị đều phải đáp ứng các yêu cầu làm sạch, kiểm soát theo nghi thức Hồi giáo, đồng thời có nhân sự người Hồi giáo giám sát thường xuyên. Không chỉ vậy, cách thu hoạch tổ yến, sơ chế và chế biến đều phải theo đúng tiêu chí Halal. Chỉ cần một khâu không đạt, toàn bộ quy trình phải dừng lại. Bà Hương cho biết thêm, áp lực về chi phí, nhân lực và kỷ luật sản xuất là rất lớn, nhưng đó là điều kiện bắt buộc để xây dựng niềm tin với thị trường Halal toàn cầu.
Số doanh nghiệp vào thị trường Halal còn khiêm tốn
Dù thị trường Halal còn rất nhiều tiềm năng, cơ hội để ngành nông sản Việt phát triển thị trường, vậy nhưng, theo bà Quyên, mức độ tham gia của DN Việt vào thị trường Halal vẫn còn hạn chế. Hiện mới chỉ khoảng 0,2% DN Việt Nam có sản phẩm đạt chứng nhận Halal. Tổng số DN được cấp chứng nhận Halal mới dừng ở gần 1.000, trong khi mỗi năm chỉ có thêm khoảng 50 DN mới gia nhập. Thực tế này cho thấy nhiều DN Việt vẫn đang gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin, tiêu chuẩn và hệ thống chứng nhận Halal, cũng như thiếu chiến lược bài bản để thâm nhập thị trường...
Giới chuyên gia kinh tế khuyến cáo, để tham gia sâu hơn vào thị trường Halal, DN Việt cần đầu tư đồng bộ từ quy trình sản xuất, chứng nhận đến xây dựng thương hiệu và năng lực cạnh tranh bền vững. Theo đó, DN cần nhanh chóng hoàn thiện chứng nhận Halal, thiết kế bao bì phù hợp thị trường (song ngữ Anh - Ả Rập) và đẩy mạnh khai thác thương mại điện tử, kênh đang chiếm hơn 80% giao dịch hàng tiêu dùng Halal tại khu vực Trung Đông.
Ông Trương Xuân Trung - Trưởng Thương vụ Việt Nam tại UAE cho biết, không chỉ dừng ở thực phẩm, hệ sinh thái Halal đang mở rộng sang dược, mỹ phẩm, thời trang, bao bì... Những phân khúc mới nổi như thời trang Halal hay bao bì thân thiện môi trường được dự báo đạt quy mô hàng trăm tỷ USD trong những năm tới. Đặc biệt, Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam và UAE có hiệu lực từ ngày 3/2/2026 quy định lộ trình xóa bỏ thuế quan cho 99% hàng hóa Việt Nam. Cơ chế này sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh về giá đặc biệt quan trọng cho hàng hóa xuất khẩu của nước ta so với các đối thủ chưa ký kết hiệp định thương mại tự do với UAE.
NAM ANH