Trung Quốc miễn thuế hàng nhập khẩu từ 53 nước châu Phi. Ảnh: Yicai Global
Cánh cửa thị trường rộng mở
Chính sách trên được công bố tại Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Phi (AU) diễn ra ở Ethiopia hồi tháng 2/2026. Theo đó, Trung Quốc sẽ áp dụng thuế suất 0% đối với tất cả dòng thuế nhập khẩu từ các quốc gia châu Phi có quan hệ ngoại giao với nước này. Điều này đồng nghĩa nhiều sản phẩm của “lục địa đen”, từ nông sản, khoáng sản đến hàng công nghiệp nhẹ, sẽ có cơ hội tiếp cận trực tiếp thị trường hơn 1,4 tỷ dân của Trung Quốc với chi phí cạnh tranh hơn.
Trong một thế giới nơi các rào cản thương mại có dấu hiệu gia tăng, việc một nền kinh tế lớn chủ động mở rộng thị trường mang ý nghĩa không nhỏ. Quyết định của Trung Quốc vì thế không chỉ được nhìn nhận từ góc độ kinh tế thuần túy mà còn như thông điệp ủng hộ thương mại mở và hợp tác quốc tế.
Theo China Daily, Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres hoan nghênh và kêu gọi các nền kinh tế lớn khác có động thái tương tự nhằm giảm rào cản thương mại đối với các nước đang phát triển.
Thời gian qua, thế giới chứng kiến sự gia tăng của các mức thuế quan, trong khi việc giảm thuế và thúc đẩy thương mại tự do là yếu tố quan trọng để tạo ra thịnh vượng chung.
Nhận định này phản ánh quan điểm đồng nhất của giới chuyên gia kinh tế: mở rộng thị trường cho các nước đang phát triển giúp thúc đẩy tăng trưởng khu vực và góp phần duy trì sự ổn định của hệ thống thương mại toàn cầu.
Không chỉ các tổ chức quốc tế, nhiều quốc gia châu Phi cũng đánh giá cao quyết định của Trung Quốc. Theo CGTN, ông Charles Onunaiju, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Trung Quốc tại Nigeria, chính sách thuế này đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với châu Phi, khu vực từ lâu kêu gọi mở rộng thương mại thay vì phụ thuộc vào viện trợ. Việc tiếp cận trực tiếp thị trường thống nhất khổng lồ như Trung Quốc chính là cơ hội mà nhiều nền kinh tế châu Phi chờ đợi trong nhiều năm qua.
Một trong những tác động đáng chú ý nhất của chính sách này là khả năng thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Hiện, nhiều quốc gia châu Phi vẫn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu tài nguyên thô với giá trị gia tăng thấp. Do đó, khi rào cản thuế quan được dỡ bỏ, các doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư chế biến và sản xuất nội địa.
Với tư cách thành viên của Nhóm các nền kinh tế mới nổi (BRICS), Trung Quốc và Nam Phi, nền kinh tế công nghiệp phát triển nhất khu vực, có nền tảng thuận lợi để mở rộng hợp tác trong đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bao trùm.
Theo Tân Hoa Xã, tổng kim ngạch thương mại giữa Trung Quốc và châu Phi đạt 295,6 tỷ USD năm 2024, giúp Trung Quốc duy trì vị trí đối tác thương mại lớn nhất của châu Phi trong 16 năm liên tiếp. Trong đó, Nam Phi tiếp tục là đối tác lớn nhất của Trung Quốc tại châu lục với kim ngạch song phương 52,4 tỷ USD.
Tính toán chiến lược của Trung Quốc
Ở góc nhìn khác, theo CGTN, ông Zhou Mi, nhà nghiên cứu cao cấp tại Học viện Hợp tác kinh tế và thương mại quốc tế Trung Quốc cho rằng, chính sách này nằm trong chiến lược mở cửa sâu rộng hơn của Trung Quốc trong giai đoạn phát triển mới. Theo đó, nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới mong muốn chia sẻ lợi ích của thị trường nội địa rộng lớn với các đối tác, đặc biệt các nước châu Phi.
Thực tế, tốc độ tăng trưởng thương mại Trung Quốc - châu Phi trong những năm gần đây thậm chí còn nhanh hơn mức tăng trưởng thương mại chung của Trung Quốc với thế giới. Điều đó cho thấy mức độ gắn kết kinh tế giữa hai bên đang ngày càng sâu sắc. Việc xóa bỏ thuế quan sẽ giúp bù đắp chi phí vận chuyển và logistics vốn khá cao đối với hàng hóa từ châu Phi, qua đó nâng cao sức cạnh tranh của nhà xuất khẩu.
Dưới góc nhìn của giới chuyên gia, chính sách miễn thuế này có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang thay đổi mạnh mẽ bởi những yếu tố địa chính trị và thương mại, đặc biệt trong bối cảnh nguy cơ gia tăng biện pháp bảo hộ thương mại. Nó phản ánh xu hướng liên kết ngày càng sâu giữa các nền kinh tế đang phát triển; đồng thời cho thấy nỗ lực tìm kiếm mô hình hợp tác mới, góp phần định hình cấu trúc thương mại cân bằng và đa cực.
THƯ LÊ