Cổ phiếu ngành thép: Lợi thế cho doanh nghiệp tự chủ, áp lực với bên phụ thuộc nhập khẩu

4 giờ trướcBài gốc

Xuất khẩu thu hẹp, áp lực thuế và tiêu chuẩn phát thải gia tăng

Ngành thép Việt Nam đang đối mặt với áp lực lớn khi làn sóng bảo hộ thương mại toàn cầu ngày càng gia tăng. Việc nhiều quốc gia áp thuế cao, siết hạn ngạch nhập khẩu khiến kênh xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước bị thu hẹp đáng kể. Đặc biệt, EU tiếp tục thắt chặt hạn ngạch, trong khi Mỹ áp thuế chống bán phá giá (CBPG) đối với tôn mạ lên tới 88%.

Theo đánh giá của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), bối cảnh trên đã đưa rủi ro lớn nhất cho ngành thép 2026 không phải là thuế, mà là Dữ liệu. Nếu không có báo cáo phát thải thực tế được xác minh bởi bên thứ ba, EU sẽ áp dụng "Giá trị mặc định" mang tính trừng phạt (Top 10% lò cao kém hiệu quả nhất).

Tình hình tiêu thụ sản phẩm từ thép 9 tháng đầu năm 2025. Ảnh VCBS

Một thách thức khác đến từ hệ số phát thải lưới điện Việt Nam năm 2024 ở mức 0,681 tCO2e/MWh – cao hơn đáng kể so với EU hoặc các quốc gia sử dụng nhiều năng lượng tái tạo. Điều này đặc biệt bất lợi cho các doanh nghiệp sử dụng công nghệ lò điện hồ quang (EAF) hoặc các dây chuyền cán nguội, mạ – nơi phát thải gián tiếp từ tiêu thụ điện (Scope 2) chiếm tỷ trọng lớn.

Song song đó, từ ngày 27/10, Bộ Công Thương đã khởi xướng điều tra hành vi lẩn tránh thuế CBPG đối với thép cuộn cán nóng (HRC) Trung Quốc khổ rộng từ 1.880mm đến 2.300mm, sau các phản ánh về việc thay đổi kích thước để né thuế kể từ đợt áp thuế đầu tiên ngày 8/3/2025.

Mặc dù lệnh áp thuế CBPG này mang lại các tác động tích cực với các doanh nghiệp sản xuất HRC nội địa, các doanh nghiệp chưa tự chủ được HRC lại rơi vào thế bất lợi do giá thép HRC sau áp thuế sẽ có mức giá cao hơn hoặc các doanh nghiệp này sẽ phải nhập HRC từ các nguồn khác với mức giá cao hơn.

Năm 2025 là năm hồi phục mạnh nhờ nhu cầu nội địa và chính sách bảo hộ HRC. Ảnh VCBS

Các tổ chức tài chính nhận định năm 2026 sẽ là phép thử quan trọng đối với ngành thép. Trong bối cảnh dư địa xuất khẩu ngày càng thu hẹp do làn sóng bảo hộ thương mại và tiêu chuẩn môi trường khắt khe hơn, doanh nghiệp buộc phải nâng cao năng lực đáp ứng yêu cầu phát thải, đồng thời tối ưu chi phí sản xuất để duy trì năng lực cạnh tranh.

Đáng chú ý, ngành thép sẽ phải chuyển từ chiến lược tăng trưởng “lượng” sang “chất” khi Thông báo số 79-2025 điều chỉnh khoảng 300 mã HS thép (mã HS 10 chữ số), bao phủ gần như toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu thô, bán thành phẩm đến thép thành phẩm. Theo đó, tất cả các lô hàng thuộc danh mục đều phải xin giấy phép xuất khẩu riêng lẻ, kèm theo hợp đồng xuất khẩu và giấy chứng nhận kiểm định chất lượng từ nhà sản xuất. Quy định này có hiệu lực từ ngày 01/01/2026.

Việc quản lý chi tiết đến từng mã HS 10 chữ số cho thấy mục tiêu kiểm soát toàn diện, hạn chế tối đa khả năng lách luật thông qua thay đổi mã hàng. Dù không phải là lệnh cấm xuất khẩu, chính sách này tạo ra một “hàng rào hành chính” nhằm kiểm soát dòng thép giá rẻ xuất khẩu ồ ạt – nguyên nhân dẫn đến nhiều vụ điều tra chống bán phá giá trên toàn cầu – đồng thời sàng lọc các nhà máy quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu khỏi sân chơi xuất khẩu.

Theo VCBS phân tích, cơ chế cấp phép còn cho phép cơ quan quản lý kiểm soát mặt bằng giá xuất khẩu. Trong trường hợp giá bán quá thấp, tiềm ẩn nguy cơ bị kiện bán phá giá, giấy phép có thể bị từ chối. Điều này buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, nâng giá bán hoặc chuyển hướng sang các dòng thép chất lượng cao nhằm cải thiện biên lợi nhuận.

Ở chiều tích cực, ngành thép Việt Nam được kỳ vọng hưởng lợi từ đẩy mạnh đầu tư công và sự phục hồi của thị trường bất động sản trong nước. Thị trường nội địa vì vậy được xem là trụ đỡ chính trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, sự phân hóa sẽ ngày càng rõ nét giữa nhóm doanh nghiệp tự chủ nguyên liệu, có chuỗi giá trị khép kín và nhóm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu.

Phân hóa doanh nghiệp: NKG chịu áp lực, HSG và HPG có lợi thế riêng

Theo phân tích của DSC, Thép Nam Kim là doanh nghiệp chịu ảnh hưởng nặng nề từ sự suy giảm xuất khẩu và chi phí gia tăng sau thuế CBPG HRC. Năm 2025, NKG ghi nhận doanh thu thuần đạt 14.808 tỷ đồng, giảm 28% so với năm trước; lợi nhuận sau thuế đạt 197 tỷ đồng, giảm 56,5%. Công ty chỉ hoàn thành 64% kế hoạch doanh thu và 45% kế hoạch lợi nhuận.

Kết quả kinh doanh và giá mục tiêu của NKG. Ảnh DSC

DSC định giá NKG theo phương pháp P/B với mức 0,9 lần – tương đương trung bình 5 năm – và đưa ra khuyến nghị THEO DÕI với giá mục tiêu 15.400 đồng/cổ phiếu. Triển vọng ngắn hạn được đánh giá KÉM TÍCH CỰC do doanh nghiệp chưa thích ứng hoàn toàn với chính sách thuế mới.

Còn về Tập đoàn Hoa Sen (HSG), Shinhan Securities Vietnam (SSV) cho rằng, doanh nghiệp đang đặt cược vào thị trường nội địa. Theo đánh giá của SSV, Hoa Sen vẫn giữ vị thế dẫn đầu mảng tôn mạ trong nước. Niên độ tài chính 2024–2025, doanh nghiệp hoàn thành 96% kế hoạch doanh thu và 146% kế hoạch lợi nhuận.

Động lực tăng trưởng giai đoạn 2025–2026 được kỳ vọng đến từ thị trường nội địa nhờ vào hoạt động xây dựng phục hồi; Thuế CBPG đối với tôn mạ nhập khẩu từ Trung Quốc và Hàn Quốc (AD19) và lợi thế hệ thống phân phối Hoa Sen Home. Qua đó, SSV kỳ vọng sản lượng tiêu thụ tại kênh nội địa sẽ bù đắp cho sự sụt giảm của kênh xuất khẩu của HSG.

Chứng khoán SSV khuyến nghị GIỮ với định giá cổ phiếu HSG ở mức 18.500 đồng/cổ phiếu và dự phóng doanh thu đạt 38.643 tỷ đồng (tăng 5,8% YoY), lợi nhuận sau thuế đạt 1.040 tỷ đồng (tăng 42% YoY) trong niên độ tài chính 2025 – 2026.

Ở chiều ngược lại, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) được kỳ vọng dẫn đầu ngành nhờ lợi thế tự chủ HRC và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Theo đó, việc điều tra và khả năng áp thuế bổ sung với HRC khổ rộng trên 1.880mm có ý nghĩa chiến lược sinh còn, giúp doanh nghiệp bảo vệ thị phần trước thép giá rẻ Trung Quốc, tối ưu công suất khu liên hợp Dung Quất 2 và cải thiện biên lợi nhuận.

Quý 4/2025, HPG ghi nhận doanh thu 46.176 tỷ đồng (tăng 7% YoY), lợi nhuận sau thuế 3.888 tỷ đồng (tăng 38% YoY). Lũy kế cả năm, doanh nghiệp hoàn thành 92% kế hoạch doanh thu và 103,4% kế hoạch lợi nhuận.

Mặc dù tồn tại rủi ro như giá than cốc tăng theo mùa vụ và giá thép Trung Quốc giảm do nhu cầu yếu, cổ phiếu HPG vẫn được khuyến nghị MUA với mức định giá hợp lý 35.800 đồng/cổ phiếu.

Theo phân tích của DSC, giá cổ phiếu HPG tăng mạnh trong năm 2025, tuy nhiên chỉ số P/B vẫn đang ở mức tương đương trung bình 3 năm, cho thấy HPG vẫn có mức định giá tương đối "rẻ". Nếu so với các doanh nghiệp cùng ngành, P/B của HPG đang ở mức tương đối cao, tuy nhiên DSC cho rằng điều này là hợp lý khi HPG có các lợi thế về chuỗi giá trị cũng như vị thế lớn trong ngành.

Thơ Hoàng

Nguồn Doanh Nhân VN : https://doanhnhanvn.vn/co-phieu-nganh-thep-loi-the-cho-doanh-nghiep-tu-chu-ap-luc-voi-ben-phu-thuoc-nhap-khau.html