Cơn khát chip AI và cú lách luật quy mô lớn của Trung Quốc

2 giờ trướcBài gốc

Đằng sau những thủ đoạn làm giả giấy tờ tinh vi và hệ thống các công ty vỏ bọc phức tạp là một bài toán nhức nhối hơn rất nhiều dành cho các nhà hoạch định chính sách tại Washington.

Khối lượng hàng hóa trị giá 2,5 tỉ USD này mang một ý nghĩa chiến lược vượt xa những con số thống kê thương mại thông thường.

Supermicro là một trong những cái tên gây chú ý nhất tuần qua

Giữa lúc cuộc chiến bán dẫn Mỹ - Trung đang ở thế một mất một còn, 2,5 tỉ USD tiền máy chủ chứa bộ xử lý đồ họa Nvidia chính là nguồn "oxy" điện toán vô giá. Nguồn lực này giúp Bắc Kinh duy trì nhịp đập mãnh liệt cho các siêu dự án trí tuệ nhân tạo, nuôi dưỡng khát vọng thu hẹp khoảng cách công nghệ với Thung lũng Silicon và trực tiếp làm suy yếu hàng rào cấm vận do Bộ Thương mại Mỹ dày công thiết lập.

Định lượng 2,5 tỉ USD trên bản đồ vi mạch toàn cầu

Để hiểu rõ mức độ nghiêm trọng của đường dây buôn lậu này, chúng ta cần cụ thể hóa con số 2,5 tỉ USD thành những hiện vật vật lý cụ thể.

Với tư cách là đối tác hạng A của Nvidia, các hệ thống máy chủ Supermicro bị tuồn đi gần như chắc chắn chứa đựng những bộ vi xử lý mạnh mẽ nhất, nhạy cảm nhất và đang bị chính quyền Mỹ cấm vận gắt gao nhất: các dòng chip Nvidia A100 và H100. Đây là những trái tim điện toán cốt lõi, mang sức mạnh tính toán thô khổng lồ, bắt buộc phải có để tiến hành huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn hiện đại.

Kiến trúc vi mạch Hopper của dòng H100 sở hữu những nâng cấp vượt bậc về nhân xử lý và băng thông bộ nhớ khổng lồ, được thiết kế chuyên biệt để bứt tốc quá trình đào tạo các mô hình trí tuệ nhân tạo mang hàng trăm tỉ tham số. Bất kỳ sự thiếu hụt nào về nguồn cung dòng chip này cũng tương đương với việc các tập đoàn công nghệ tự phế bỏ đi năng lực cạnh tranh trong cuộc đua thuật toán.

Khi đặt lên bàn tính kinh tế, một hệ thống máy chủ AI đỉnh cao của Supermicro thường được trang bị 8 vi mạch H100, có giá thị trường dao động từ 300.000 đến 400.000 USD. Bằng một phép tính nhẩm đơn giản, 2,5 tỉ USD tương đương với khoảng 6.000 đến 8.000 hệ thống máy chủ nguyên chiếc. Đồng nghĩa với việc, có từ 48.000 đến 64.000 siêu vi mạch H100 hoặc A100 đã lọt qua khe cửa hẹp của các lệnh trừng phạt để hạ cánh an toàn xuống lục địa Trung Quốc.

So sánh con số này với quy mô của toàn ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu sẽ cho thấy một góc nhìn đa chiều hơn. Trong các năm tài chính gần đây, Nvidia liên tục báo cáo mức doanh thu từ mảng trung tâm dữ liệu lên tới hàng chục tỉ USD mỗi quý. Nhìn từ góc độ này, 2,5 tỉ USD có vẻ chỉ chiếm một tỉ trọng nhỏ bé, loanh quanh ở mức 3% đến 5% tổng doanh thu của gã khổng lồ công nghệ Mỹ.

Dẫu vậy, đối với một thị trường chợ đen hoạt động ngầm hoặc đối với một quốc gia đang bị cô lập toàn diện về mặt công nghệ cao, đây lại là một khối lượng tài sản kỹ thuật số khổng lồ. Lượng vi mạch này cung cấp một năng lực điện toán vĩ đại, thừa sức để xây dựng và vận hành nhiều cụm siêu máy tính đẳng cấp thế giới, tạo ra một lợi thế bất đối xứng cực lớn cho bất kỳ tổ chức nào nắm giữ chúng.

Lợi thế thời gian vô giá: Lấp đầy khoảng trống công nghệ

Giá trị thực sự của khối tài sản 2,5 tỉ USD này không nằm ở bản thân những tấm silicon, mà nằm ở yếu tố thời gian vô giá mà nó mang lại cho tham vọng trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc.

Bộ Thương mại Mỹ đã ban hành các lệnh cấm vận nhằm mục đích ngăn chặn hoàn toàn việc xuất khẩu H100, buộc các doanh nghiệp Trung Quốc phải sử dụng những phiên bản bị cắt giảm sức mạnh nghiêm trọng như H800 hoặc H20.

Việc sở hữu những nguyên bản H100 và A100 nguyên vẹn sức mạnh giúp các nhà nghiên cứu tại Bắc Kinh đạt được hiệu suất huấn luyện mô hình ngang ngửa với các phòng thí nghiệm hàng đầu tại Thung lũng Silicon. Việc bị tước đoạt quyền tiếp cận phần cứng tối tân đồng nghĩa với việc các kỹ sư phải lãng phí vô số thời gian để viết lại mã nguồn nhằm tối ưu hóa trên các nền tảng chip yếu kém hơn, làm đình trệ toàn bộ tiến trình nghiên cứu và phát triển. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, sức mạnh tính toán quyết định trực tiếp đến tốc độ ra mắt các sản phẩm mới và khả năng giải quyết những phương trình toán học phức tạp nhất.

Chu kỳ phát triển của phần cứng AI hiện nay diễn ra với tốc độ chóng mặt, thường chỉ kéo dài từ 12 đến 18 tháng để chuyển giao từ một kiến trúc cũ sang một kiến trúc hoàn toàn mới, điển hình như sự dịch chuyển từ thế hệ Hopper sang Blackwell của chính Nvidia.

Lô hàng buôn lậu này có thể không giúp Trung Quốc vươn lên dẫn trước Mỹ một cách vĩnh viễn, nhưng nó cung cấp một công cụ hoàn hảo để Bắc Kinh "câu giờ" thành công ít nhất từ 1,5 - 2 năm.

Lãnh đạo của Supermicro Wally Liaw (phải) đang bị Mỹ điều tra và Jensen Huang

Quãng thời gian trì hoãn này mang ý nghĩa sống còn. Nó đảm bảo các mô hình ngôn ngữ nội địa của Trung Quốc không bị tụt hậu quá xa trong lúc chờ đợi hệ sinh thái chip "cây nhà lá vườn" trưởng thành và hoàn thiện chuỗi cung ứng sản xuất.

Các nhà sản xuất vi mạch nội địa Trung Quốc hiện vẫn đang phải vật lộn với tỉ lệ thành phẩm thấp và sự thiếu tương thích của hệ sinh thái phần mềm điều khiển. Do đó, những hệ thống máy chủ nguyên bản của Mỹ hoạt động như một chiếc phao cứu sinh, gánh vác toàn bộ khối lượng công việc điện toán nặng nề nhất trong giai đoạn chuyển giao đầy rủi ro này.

Chiến lược của Mỹ vốn dĩ nhằm mục tiêu đóng băng năng lực trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc ở mức độ của năm 2022, ngăn chặn họ tiếp cận với những tiến bộ đột phá tiếp theo. Nhờ những đường dây trung chuyển tinh vi như trường hợp của Supermicro, kế hoạch đóng băng này đã hoàn toàn thất bại trên thực tế.

Khoảng cách giữa hai siêu cường trong việc huấn luyện các siêu mô hình ngôn ngữ thế hệ mới, tương đương với lớp GPT-4, vẫn đang duy trì ở thế bám đuổi sát sao hơn rất nhiều so với những gì Washington từng tính toán và kỳ vọng. Lô hàng lậu tỉ đô đã phá vỡ thành công nút thắt cổ chai về mặt phần cứng, duy trì nhịp độ nghiên cứu liên tục cho các nhà khoa học máy tính Trung Quốc.

Những siêu máy chủ này đang nằm trong tay ai?

Khi hàng vạn vi mạch tiên tiến đã vượt qua biên giới Trung Quốc trót lọt, việc truy tìm điểm đến cuối cùng của chúng trở thành một nhiệm vụ gần như bất khả thi đối với các cơ quan tình báo thương mại phương Tây.

Khả năng cao nhất là một lượng lớn các máy chủ hiệu năng cao này đã nhanh chóng chui lọt vào các trung tâm dữ liệu khổng lồ của các tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc. Những gã khổng lồ như Baidu, Alibaba, Tencent hay ByteDance đang khao khát một số lượng chip khổng lồ để phát triển các mô hình AI có khả năng cạnh tranh trực tiếp với các nền tảng từ OpenAI hay Google.

Đối diện với áp lực sinh tồn trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, việc chấp nhận trả mức giá cắt cổ trên thị trường chợ đen để thu mua phần cứng là con đường duy nhất giúp họ duy trì sức cạnh tranh cốt lõi. Khu chợ điện tử sầm uất Hoa Cường Bắc tại Thâm Quyến hay các mạng lưới môi giới ngầm quy mô lớn đã biến thành những điểm phân phối hoàn hảo, chia nhỏ hàng nghìn máy chủ từ các pháp nhân trung gian thành những đơn hàng vô danh để tuồn sâu vào hạ tầng điện toán nội địa.

Điều khiến giới chức quốc phòng Mỹ lo sợ nhất chính là kịch bản những công nghệ điện toán này được ứng dụng trực tiếp vào các mục đích quân sự. Trí tuệ nhân tạo đang đóng vai trò định hình lại phương thức tiến hành chiến tranh hiện đại, từ việc phân tích hình ảnh vệ tinh tình báo theo thời gian thực, tự động hóa các chiến dịch chiến tranh mạng, cho đến việc phát triển các hệ thống vũ khí tự trị và nhận diện khuôn mặt trên diện rộng.

Một phần trong số thiết bị trị giá 2,5 tỉ USD này rất có thể đã được các công ty vỏ bọc chuyển giao bí mật cho các viện nghiên cứu quân sự Trung Quốc, hoặc các tập đoàn đang bị liệt vào danh sách đen thương mại nghiêm ngặt nhất như Huawei, SenseTime hay Megvii.

Việc tích hợp hàng vạn vi mạch H100 vào các trung tâm dữ liệu quân sự bí mật sẽ cung cấp cho quân đội Trung Quốc một bước nhảy vọt về khả năng xử lý dữ liệu tình báo chiến lược, đe dọa trực tiếp đến ưu thế quân sự của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Sự mất dấu của một lượng lớn thiết bị công nghệ cao phơi bày sự bất lực của chính sách khoanh vùng cấm vận do chính phủ Mỹ khởi xướng. Một khi các hệ thống máy chủ của Supermicro đã bước qua hải quan của quốc gia tỉ dân, Bộ Thương mại Mỹ hoàn toàn mù tịt về người dùng cuối.

Họ mất đi mọi công cụ giám sát để đảm bảo rằng sức mạnh điện toán của nước Mỹ không bị sử dụng để phát triển những thứ vũ khí có thể đe dọa trực tiếp đến an ninh quốc gia của chính họ trong tương lai.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/con-khat-chip-ai-va-cu-lach-luat-quy-mo-lon-cua-trung-quoc-248987.html