Con ngựa thành Troy - Từ hành trình sử thi tới mối đe dọa an ninh mạng 'Trojan'

4 giờ trướcBài gốc

Trong kho tàng huyền thoại phương Tây, ít hình tượng nào bền bỉ và ám ảnh như con ngựa thành Troy. Từ một câu chuyện chiến tranh cổ xưa, biểu tượng ấy đã vượt khỏi ranh giới sử thi để bước vào văn học, nghệ thuật, chính trị và cả thế giới công nghệ số. Đó không chỉ là câu chuyện về mưu kế quân sự, mà còn là ẩn dụ sâu sắc về bản chất con người, về niềm tin, sự ngây thơ và sức mạnh của lừa dối – những điều vẫn còn nguyên giá trị giữa thế kỷ XXI.

Con ngựa thành Troy - Biểu tượng văn học của lừa dối và bản ngã. Ảnh: Getty

Giữa huyền thoại và dấu vết lịch sử

Truyền thuyết kể rằng sau 10 năm vây hãm bất thành, quân Hy Lạp đã dựng nên một con ngựa gỗ khổng lồ, giấu những chiến binh tinh nhuệ bên trong rồi đặt trước cổng thành Troy như một “lễ vật hòa bình”. Tin rằng kẻ thù đã rút lui và món quà kia là dấu hiệu kết thúc chiến tranh, người dân thành Troy đã kéo con ngựa vào trong thành. Đêm xuống, các chiến binh Hy Lạp bước ra từ khoang rỗng trên thân ngựa, mở cổng cho đại quân trở lại và thành Troy sụp đổ trong hỗn loạn. Hình ảnh ấy trở thành minh chứng kinh điển cho chân lý muôn thuở: điều nguy hiểm nhất đôi khi lại ẩn mình dưới lớp vỏ thiện chí.

Dù mang đậm màu sắc thần thoại, câu chuyện không hoàn toàn tách rời thực tại. Nhiều cuộc khai quật khảo cổ tại khu vực được cho là Troy, nay thuộc Thổ Nhĩ Kỳ, cho thấy dấu vết của các cuộc bao vây và tàn phá trong thời kỳ đồ đồng muộn. Điều này gợi mở khả năng rằng truyền thuyết con ngựa gỗ có thể được xây dựng trên nền tảng những xung đột có thật giữa các cộng đồng Mycenae và cư dân vùng Tiểu Á. Sự pha trộn giữa lịch sử và huyền thoại đã giúp câu chuyện tồn tại qua hàng thiên niên kỷ như một tấm gương phản chiếu chiến tranh và tâm lý con người.

Con ngựa thành Troy - Biểu tượng văn học của lừa dối và bản ngã

Trong văn học, con ngựa thành Troy không đơn thuần là một chi tiết cốt truyện mà đã trở thành một nguyên mẫu biểu tượng. Nó đại diện cho sự lừa dối được che giấu khéo léo, cho mâu thuẫn giữa vẻ bề ngoài và động cơ bên trong. Từ bi kịch cổ điển đến tiểu thuyết hiện đại, hình ảnh ấy liên tục được tái hiện để khắc họa những nhân vật mang hai gương mặt – một dành cho thế giới, một dành cho tham vọng thầm kín.

Các tác giả đương đại còn mở rộng ẩn dụ này sang lĩnh vực công nghệ và đời sống số. Con ngựa gỗ không còn là khối gỗ khổng lồ trước cổng thành, mà có thể là một ứng dụng vô hại, một lời hứa hấp dẫn, hay một nhân vật đầy sức quyến rũ che giấu ý đồ riêng. Chính sự chuyển hóa linh hoạt ấy khiến biểu tượng này chưa bao giờ cũ. Nó liên tục thích nghi với những bối cảnh mới nhưng vẫn giữ nguyên linh hồn cảnh tỉnh về lòng tin và sự cả tin.

Con ngựa thành Troy - Từ hành trình sử thi tới mối đe dọa an ninh mạng "Trojan". Ảnh minh họa: startupdefense

Từ chiến trường cổ đại đến không gian mạng

Ở thời đại kỹ thuật số, “Trojan” đã trở thành một thuật ngữ quen thuộc trong an ninh mạng, chỉ các phần mềm độc hại ngụy trang dưới vỏ bọc hợp pháp. Khác với virus tự lây lan, Trojan thường đánh vào tâm lý người dùng, khiến họ tự nguyện tải xuống và kích hoạt mối nguy mà không hề hay biết. Một tập tin tưởng như vô hại có thể âm thầm đánh cắp mật khẩu, mở cửa hậu cho kẻ xâm nhập, làm tê liệt hệ thống hoặc biến thiết bị cá nhân thành công cụ cho các cuộc tấn công mạng quy mô lớn.

Sự tương đồng giữa huyền thoại và hiện thực số nằm ở điểm cốt lõi: lòng tin bị lợi dụng. Nếu người Troy tin vào món quà hòa bình, thì người dùng hiện đại lại dễ tin vào một đường link quen thuộc hay một phần mềm “miễn phí”. Bài học cổ xưa vì thế được lặp lại trong một hình thái mới, nơi chiến trường không còn là tường thành đá mà là những lớp tường lửa vô hình của dữ liệu và quyền riêng tư.

Giá trị cảnh tỉnh vượt thời gian

Sức sống lâu bền của hình tượng ngựa thành Troy nằm ở khả năng soi chiếu nhiều tầng ý nghĩa. Nó không chỉ nhắc con người phải biết hoài nghi trước những điều quá hoàn hảo mà còn phải học cách kiểm chứng thông tin và đọc vị những động cơ ẩn giấu sau lớp vỏ thiện chí. Trong chính trị, kinh doanh hay các mối quan hệ cá nhân, câu chuyện cổ xưa ấy vẫn vang vọng như lời nhắc nhở rằng, sự lừa dối thường không đến bằng tiếng ồn mà bằng sự im lặng khéo léo.

Truyền thuyết về “con ngựa thành Troy” cũng cho thấy sức mạnh của trí tuệ tập thể và chiến lược. Thành Troy sụp đổ không chỉ vì một con ngựa gỗ mà vì sự kết hợp giữa sự kiên nhẫn, mưu lược và phối hợp chặt chẽ của đối phương. Ở chiều ngược lại, câu chuyện cũng là lời cảnh tỉnh về tầm quan trọng của sự cảnh giác, khi mỗi cá nhân tỉnh táo thì nguy cơ bị xâm nhập sẽ được giảm đi đáng kể.

Từ một khối gỗ trong trang sử thi, “con ngựa thành Troy” đã bước qua biên giới thời gian để trở thành biểu tượng của thế giới hiện đại. Nó tồn tại như một ẩn dụ sống động về mặt tối của lòng tin và ánh sáng của tư duy phản biện. Dẫu ở chiến trường cổ đại hay trong không gian mạng, thông điệp vẫn không thay đổi: điều tưởng như món quà có thể là cánh cửa dẫn đến sụp đổ và sự tỉnh táo luôn là tường thành vững chắc nhất của con người.

Giang Bùi/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/con-ngua-thanh-troy-tu-hanh-trinh-su-thi-toi-moi-de-doa-an-ninh-mang-trojan-post1266862.vov