Con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới: Từ hệ giá trị truyền thống đến khát vọng phát triển đất nước

3 giờ trướcBài gốc

Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, khi đất nước đứng trước những cơ hội và thách thức chưa từng có, câu hỏi đặt ra không chỉ là Việt Nam sẽ phát triển nhanh đến đâu, mà còn là chúng ta sẽ xây dựng mẫu hình con người Việt Nam như thế nào để gánh vác khát vọng đưa đất nước vươn lên hùng cường.
Từ hệ giá trị truyền thống đến hệ giá trị quốc gia trong thời đại mới

Trong sâu thẳm tâm thức dân tộc Việt Nam, có những giá trị đã được hun đúc qua hàng nghìn năm lịch sử và trở thành điểm tựa tinh thần cho mỗi bước chuyển mình của đất nước. Đó là lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, ý chí tự cường, đức tính cần cù, sự nhân ái và truyền thống hiếu học.

Những giá trị ấy không hình thành từ lý thuyết mà được kết tinh từ thực tiễn lịch sử. Đó là những năm tháng cha ông giữ làng, giữ nước; là những thế hệ người Việt sẵn sàng hy sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích cộng đồng; là tinh thần “bầu ơi thương lấy bí cùng”, “lá lành đùm lá rách” đã trở thành một phần trong nếp nghĩ và cách sống của dân tộc.

Bản sắc văn hóa dân tộc là nền tảng hình thành hệ giá trị quốc gia trong tiến trình hội nhập và phát triển. (Ảnh nguồn internet).

Chính hệ giá trị ấy đã tạo nên sức mạnh để Việt Nam vượt qua chiến tranh, đói nghèo và nhiều giai đoạn khó khăn của lịch sử. Nhưng trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số hiện nay, những giá trị truyền thống dù vẫn giữ nguyên ý nghĩa nền tảng cũng đang đứng trước yêu cầu phải được bổ sung và phát triển để phù hợp với thời đại mới.

Một đất nước muốn phát triển nhanh và bền vững không thể chỉ dựa vào nguồn tài nguyên thiên nhiên hay lợi thế dân số. Yếu tố quyết định nằm ở chất lượng nguồn nhân lực và hệ giá trị dẫn dắt xã hội. Bởi vậy, cùng với việc giữ gìn những giá trị truyền thống, Việt Nam đang từng bước hình thành hệ giá trị quốc gia phù hợp với yêu cầu phát triển mới.

Trong hệ giá trị ấy, lòng yêu nước không chỉ được thể hiện bằng tinh thần bảo vệ chủ quyền mà còn được cụ thể hóa bằng trách nhiệm lao động, sáng tạo và cống hiến. Tinh thần tự cường dân tộc không chỉ là ý chí vượt khó mà còn là khát vọng làm chủ khoa học công nghệ, làm chủ tri thức và Hội nhập quốc tế bằng năng lực thực chất.

Nếu như trước đây, đức tính cần cù được xem là một lợi thế nổi bật của người Việt Nam thì trong thời đại kinh tế tri thức, cần cù thôi là chưa đủ. Xã hội hiện đại đòi hỏi năng lực đổi mới sáng tạo, tư duy phản biện, khả năng thích ứng và tinh thần học tập suốt đời.

Điều đó không có nghĩa là phủ nhận những giá trị truyền thống, mà là làm cho các giá trị ấy được tiếp tục phát triển trong điều kiện mới. Bởi mọi quốc gia thành công trên thế giới đều xây dựng hiện đại hóa trên nền tảng bản sắc riêng của mình.

Một dân tộc sẽ khó có thể đi xa nếu đánh mất ký ức văn hóa. Nhưng một dân tộc cũng khó có thể phát triển nếu chỉ sống trong hào quang của quá khứ.

Vì thế, xây dựng hệ giá trị quốc gia hôm nay chính là quá trình kết nối truyền thống với hiện đại, kết nối bản sắc dân tộc với tinh hoa nhân loại, để tạo nên nền tảng tinh thần cho sự phát triển của đất nước trong nhiều thập niên tới.

Xây dựng con người văn hóa – nền tảng cho khát vọng phát triển đất nước

Nói đến văn hóa, suy cho cùng là nói đến con người.

Di sản có thể được bảo tồn. Thiết chế văn hóa có thể được xây dựng. Nhưng nếu thiếu những con người mang trong mình các giá trị văn hóa thì mọi nỗ lực phát triển đều khó đạt được mục tiêu bền vững.

Nhìn lại những quốc gia phát triển trên thế giới, điểm chung dễ nhận thấy là họ đều đặc biệt coi trọng việc xây dựng con người. Sự phát triển của một quốc gia không chỉ được đo bằng quy mô kinh tế mà còn được phản ánh qua ý thức công dân, tinh thần trách nhiệm xã hội, đạo đức nghề nghiệp và văn hóa ứng xử của mỗi cá nhân.

Đối với Việt Nam, xây dựng con người trong giai đoạn hiện nay không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục hay ngành văn hóa, mà là trách nhiệm của toàn xã hội.

Xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện là nhiệm vụ trung tâm của chiến lược phát triển văn hóa trong giai đoạn mới. (Ảnh nguồn internet).

Gia đình tiếp tục phải là nơi hình thành nhân cách đầu tiên. Nhà trường không chỉ truyền đạt tri thức mà còn phải bồi dưỡng lý tưởng sống, tinh thần trách nhiệm và năng lực sáng tạo cho thế hệ trẻ. Các cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng xã hội cần trở thành môi trường để những giá trị tốt đẹp được lan tỏa và phát triển.

Trong thời đại công nghệ số, việc xây dựng con người văn hóa còn đặt ra những yêu cầu mới. Đó là khả năng ứng xử văn minh trên không gian mạng, ý thức tôn trọng sự thật, trách nhiệm trong việc tiếp nhận và chia sẻ thông tin, cũng như khả năng bảo vệ các giá trị đạo đức trước những tác động đa chiều của môi trường số.

Thực tế cho thấy, một quốc gia không thể phát triển lành mạnh nếu những biểu hiện lệch chuẩn về văn hóa, đạo đức và lối sống trở nên phổ biến. Ngược lại, khi mỗi người dân đều có ý thức sống trách nhiệm, trung thực, nhân văn và cống hiến, đó sẽ là nguồn lực vô giá cho sự phát triển.

Khát vọng đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào giữa thế kỷ XXI không phải là câu chuyện của những chỉ tiêu kinh tế đơn thuần. Đó là khát vọng về một đất nước giàu mạnh nhưng vẫn giữ được bản sắc; hiện đại nhưng không đánh mất cội nguồn; hội nhập sâu rộng nhưng vẫn khẳng định được giá trị riêng của mình trong cộng đồng quốc tế

Để hiện thực hóa khát vọng ấy, điều quan trọng nhất không nằm ở những công trình cao tầng hay những con số tăng trưởng, mà nằm ở việc xây dựng được lớp người Việt Nam mới – những con người có tri thức, có bản lĩnh, có văn hóa và có khát vọng vươn lên.

Lịch sử đã nhiều lần chứng minh rằng sức mạnh lớn nhất của dân tộc Việt Nam luôn bắt nguồn từ con người. Trong chiến tranh là con người. Trong hòa bình cũng là con người. Và trong hành trình phát triển đất nước hôm nay, con người tiếp tục là trung tâm, là chủ thể sáng tạo, đồng thời là mục tiêu cao nhất của mọi chiến lược phát triển.

Bởi sau tất cả, một quốc gia có thể sở hữu nhiều nguồn lực, nhưng nguồn lực quý giá nhất vẫn là con người. Và một dân tộc muốn đi tới tương lai bằng những bước chân vững chắc, trước hết phải bắt đầu từ việc xây dựng những con người mang trong mình chiều sâu văn hóa, bản lĩnh thời đại và khát vọng phụng sự đất nước.

Th.s Nguyễn Đạt Tân - Giám Đốc Trung tâm Nghiên cứu thực hành văn hóa tín ngưỡng dân gian

Nguồn VHPT : https://vanhoavaphattrien.vn/con-nguoi-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi-tu-he-gia-tri-truyen-thong-den-khat-vong-phat-trien-dat-nuoc-a33574.html