Công nghệ phát triển điện hạt nhân Việt Nam vừa ký kết với Nga có gì đặc biệt?

3 giờ trướcBài gốc

Công nghệ tiên tiến nhất hiện nay

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, ngày 23/3/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Thủ tướng Chính phủ Liên bang Nga M. Mishustin đã chứng kiến Lễ ký kết Hiệp định giữa Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ Việt Nam và Chính phủ Liên bang Nga về hợp tác xây dựng Nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ nước CHXHCN Việt Nam (Hiệp định).

Đây là Hiệp định liên Chính phủ đặt nền móng vững chắc cho việc hợp tác song phương xây dựng nhà máy điện hạt nhân đầu tiên tại Việt Nam - Ninh Thuận 1, đồng thời là một bước quan trọng thúc đẩy và đưa sự hợp tác truyền thống về năng lượng giữa hai nước lên một tầm cao mới.

Phối cảnh nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo đó, văn kiện được ký kết với Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Việt Nam Trần Văn Sơn và Tổng giám đốc Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Quốc gia Liên bang Nga (Rosatom) Alexey Likhachev, với sự chứng kiến của Thủ tướng Liên bang Nga Mikhail Mishustin và Thủ tướng Phạm Minh Chính.

Theo Tập đoàn Rosatom, hai bên dự kiến sẽ xây dựng hai tổ máy điện hạt nhân theo thiết kế của Nga với lò phản ứng VVER-1200, tổng công suất lắp đặt 2.400MW. Dự án tham chiếu được lựa chọn là Nhà máy điện hạt nhân Leningrad-2 (tổ máy số 1 và số 2). Văn kiện này tạo cơ sở pháp lý cho việc xây dựng nhà máy và định hướng hợp tác của Việt Nam - Liên bang Nga trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân.

Theo PGS. TS Vương Hữu Tấn, nguyên Viện trưởng Viện năng lượng nguyên tử Việt Nam, hiệp định này chính là minh chứng pháp lý để bộ máy chính thức vận hành, biến những dự án trên giấy thành công trình nhà máy điện hạt nhân thực tế.

Việc chọn Nga, một đối tác truyền thống với bề dày hợp tác từ dầu khí đến thủy điện và nay là điện hạt nhân, không chỉ dựa trên tình hữu nghị, nền tảng kỹ thuật mà còn dựa trên sự tin cậy về chính trị lâu dài vì dự án điện hạt nhân với thời gian sống cả trăm năm.

"Quan hệ giữa Nga và Việt Nam vốn có truyền thống hợp tác sâu rộng, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng như dầu khí và điện lực cũng như trong lĩnh vực hạt nhân với công trình trọng điểm quốc gia sau thống nhất đất nước 'Khôi phục và mở rộng lò phản ứng hạt nhân Đà Lạt'. Việc tái khởi động dự án điện hạt nhân có thể coi là một dấu mốc quan trọng, mở ra một giai đoạn hợp tác mới giữa hai nước trong lĩnh vực này", nguyên Viện trưởng Viện năng lượng nguyên tử Việt Nam nhấn mạnh.

Điểm đáng chú ý nhất trong hiệp định lần này là việc xác định rõ công nghệ VVER-1200. Đây là thế hệ lò phản ứng hiện đại nhất của Rosatom, đã được kiểm chứng tại nhà máy Leningrad-2. Với tổng công suất 2.400 MW từ hai tổ máy đầu tiên, đây sẽ là nguồn điện nền cực kỳ ổn định, điều mà các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió hay điện mặt trời, vốn phụ thuộc lớn vào thời tiết.

"Công nghệ được đề cập là VVER-1200 là một trong những công nghệ tiên tiến nhất hiện nay của Nga và đã được kiểm chứng qua vận hành thực tế. Chủ trương của Việt Nam là sử dụng các công nghệ hiện đại, an toàn và đã được kiểm chứng, điều này cũng đã được quy định rõ trong Luật Năng lượng nguyên tử. Vì vậy, việc lựa chọn công nghệ này là hoàn toàn phù hợp với định hướng và chính sách của Việt Nam", PGS. TS Vương Hữu Tấn nêu rõ.

Khi nào Việt Nam sẽ có điện hạt nhân?

"Quy mô dự án với 2 tổ máy trước mắt sẽ có ý nghĩa quan trọng nằm ở việc tạo nền tảng cho phát triển điện hạt nhân trong tương lai. Đây sẽ là một cấu phần quan trọng trong hệ thống năng lượng quốc gia, góp phần đảm bảo an ninh năng lượng lâu dài, giảm phụ thuộc vào các nguồn năng lượng truyền thống và thích ứng với biến động toàn cầu", chuyên gia hạt nhân chia sẻ ý nghĩa.

Nếu hai bên triển khai một cách bài bản, chặt chẽ" và có kế hoạch cụ thể và kiểm soát tiến độ nghiêm ngặt, theo PGS. TS Vương Hữu Tấn, Việt Nam sẽ có điện hạt nhân vào năm 2034-2035 là hoàn toàn khả thi.

TS Hoàng Sỹ Thân, chuyên gia từ Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam, nhìn nhận trong bối cảnh hiện nay, tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận không chỉ là lời giải cho bài toán an ninh năng lượng quốc gia mà còn góp phần vào quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, bền vững, đưa khoa học, công nghệ và ngành công nghiệp đất nước phát triển lên tầm cao mới.

Theo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), quá trình phát triển cơ sở hạ tầng điện hạt nhân được chia thành 3 giai đoạn với tổng thời gian từ 10 đến 15 năm, tính từ lúc Chính phủ bắt đầu lựa chọn năng lượng hạt nhân đến khi đưa nhà máy điện hạt nhân đầu tiên vào vận hành thương mại.

Theo tiêu chí của IAEA, Việt Nam hiện ở giai đoạn 2 của quá trình phát triển cơ sở hạ tầng điện hạt nhân. Để nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của dự án điện hạt nhân, TS Hoàng Sỹ Thân cho rằng việc hợp tác quốc tế trong chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực chuyên sâu về điện hạt nhân, đặc biệt với các quốc gia có kinh nghiệm như Nga, có ý nghĩa rất quan trọng. Việt Nam cũng cần nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của cơ quan quản lý nhà nước: Cần có cơ quan pháp quy hạt nhân bảo đảm tính độc lập, đủ năng lực, chuyên nghiệp trong việc thực thi pháp luật, kiểm soát, giám sát.

Ban Quản lý dự án điện hạt nhân Ninh Thuận (EVNNPB), thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), cho hay cuối năm 2025, EVN đã trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, tạo cơ sở triển khai các bước tiếp theo cho dự án điện hạt nhân.

Năm 2026, ban sẽ kết hợp đào tạo nội bộ với đào tạo chuyên sâu về 19 nội dung cơ sở hạ tầng điện hạt nhân theo khuyến cáo của IAEA, đào tạo về thanh sát hạt nhân và tăng cường phối hợp với các tổ chức, tư vấn quốc tế nhằm từng bước nâng cao năng lực đội ngũ, đáp ứng yêu cầu triển khai dự án trong giai đoạn tới.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/cong-nghe-phat-trien-dien-hat-nhan-viet-nam-vua-ky-ket-voi-nga-co-gi-dac-biet-169260325105111985.htm