Công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

5 giờ trướcBài gốc

Mục tiêu cao nhất của công tác tư tưởng-văn hóa

Tháng 8-1975, tôi về Cục Tuyên huấn công tác đảm nhiệm trợ lý văn học của Phòng Văn nghệ Quân đội. Đến năm 1990, tôi được bổ nhiệm là Phó cục trưởng Cục Tuyên huấn. Biết bao kỷ niệm đẹp, vui nhiều và buồn cũng có. 24 năm, trải nghiệm sâu sắc và được trưởng thành trong quân ngũ, tôi biết ơn Quân đội, Tổng cục Chính trị, Cục Tuyên huấn, các thủ trưởng quý mến, thân thiết và đồng đội, bạn chiến đấu của tôi.

Các đại biểu dự Hội thảo khoa học với chủ đề: “Công tác tư tưởng, văn hóa trong xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị” do Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị) tổ chức. Ảnh: MINH KHÁNH

Nhìn lại 80 năm tiến hành công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội, đó là cả một quá trình tìm tòi gian nan, vật lộn với thực tiễn công tác, trải qua nhiều thể nghiệm, kể cả những lúc lúng túng, sai sót và khuyết điểm. Các thế hệ cán bộ hoạt động trên lĩnh vực này mới dần dần đi tới nhận thức khoa học, toàn diện về công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội, có một cách nhìn tổng quát về mục tiêu, nguyên tắc, chức năng, nhiệm vụ, phạm vi và các mặt hoạt động chủ yếu của công tác này, trong đó, điều quan trọng sống còn là khẳng định mục tiêu cao nhất của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội là bảo đảm cho Quân đội hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam thân yêu của chúng ta.

80 năm qua, công tác tư tưởng-văn hóa đã đạt được những thành tựu to lớn, độc đáo. Trong toàn bộ quá trình lãnh đạo, xây dựng Quân đội, Bác Hồ và Đảng ta luôn coi trọng xây dựng, nâng cao chất lượng chính trị trong Quân đội. Bác Hồ đã khẳng định “chính trị trọng hơn quân sự” khi ra chỉ thị thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và sau này, Người đúc kết thật cô đúc và cực kỳ ngắn gọn “Người trước, súng sau”. Tạo nên sức mạnh tổng hợp của Quân đội kiểu mới gồm nhiều yếu tố, song chính trị, tinh thần bao giờ cũng là yếu tố căn bản nhất, có ý nghĩa quyết định. Trạng thái tinh thần đó chính là chất lượng chính trị của người cầm súng, là bản lĩnh, trình độ, năng lực chính trị, là tình yêu Tổ quốc, ý chí kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì độc lập, tự do, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Chính vì tập trung toàn bộ công tác tư tưởng-văn hóa cho mục tiêu đó mà công tác này đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình và đạt được những thành tựu đáng kể.

Thành tựu nổi bật trước hết của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội đã góp phần trực tiếp xác lập, củng cố và tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Quân đội. Nhận thức ngày càng sâu sắc, toàn diện nhiệm vụ trên, công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội đã kiên trì triển khai các công việc như tập trung giác ngộ về Đảng, làm cho cán bộ, chiến sĩ thấu hiểu mục tiêu, lý tưởng của Đảng, làm cho Quân đội ta mang đầy đủ bản chất giai cấp công nhân, tính dân tộc, tính nhân dân sâu sắc. Trong mọi hoạt động của mình, công tác tư tưởng-văn hóa nói chung, công tác giáo dục nói riêng, luôn lấy mục tiêu trên làm nội dung cốt lõi và thước đo hiệu quả của mình. Công tác tư tưởng-văn hóa luôn coi việc đưa những nội dung quan điểm, đường lối của Đảng đến với mọi quân nhân, biến thành tình cảm cách mạng sâu sắc, hành động cách mạng tự giác của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Sản phẩm đẹp nhất, độc đáo nhất của công tác tư tưởng-văn hóa chính là góp phần trực tiếp nuôi dưỡng, đào tạo và xây dựng các thế hệ những người chiến sĩ cách mạng của Đảng, của dân tộc và nhân dân, được đúc kết trong kiểu mẫu: Bộ đội Cụ Hồ, mà đặc trưng sâu sắc của nó chính là ý chí, quyết tâm, bản lĩnh hành động chiến đấu và sẵn sàng chiến đấu vì Tổ quốc Việt Nam, vì chủ nghĩa xã hội. Sự xuất hiện, phát triển và định hình vững chắc của hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ trong hơn 80 năm qua là một hiện tượng rất độc đáo không chỉ trong Quân đội mà còn trong toàn bộ tiến trình lịch sử dân tộc, lịch sử văn hóa dân tộc ta. Nó là sản phẩm của bản thân cuộc đấu tranh, nhưng đồng thời là kết quả của sự phát hiện, nuôi dưỡng, cổ vũ, đúc kết của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội về những phẩm chất cao đẹp của anh bộ đội. Phải chăng, có thể khẳng định rằng, thành công mang ý nghĩa độc đáo, có chiều sâu nhân văn và văn hóa của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội đã thể hiện chính ở đây. Điều đó đã tạo nên sức mạnh bách chiến, bách thắng của Quân đội trong nhiệm vụ thiêng liêng bảo vệ Tổ quốc. Từ những ngày đầu tiên xây dựng Quân đội, trong tất cả sự nỗ lực của mình, công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội đều lấy nhiệm vụ giáo dục lòng yêu nước, tinh thần xả thân vì Tổ quốc, ý chí “tất cả cho chiến thắng” làm mục tiêu của mình. Để đạt mục tiêu đó, bài học căn cốt nhất của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội trong mọi thời kỳ là bài học về nhận rõ không chút mơ hồ về kẻ thù, đối tượng tác chiến của Quân đội.

Phát huy sức mạnh tổng hợp của công tác tư tưởng-văn hóa

Kinh nghiệm của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội những năm qua chỉ ra rằng: Đó là một hoạt động rất đa dạng, tổng hợp nhiều mặt hoạt động khác nhau cùng tác động đến quân nhân. Tách rời từng mặt riêng lẻ khó có thể tạo nên hiệu quả cao. Biết phát huy và tổ chức sức mạnh tổng hợp từ các lĩnh vực, loại hình hoạt động của công tác tư tưởng-văn hóa là dấu hiệu của một năng lực mới và cần thiết của người chỉ đạo và người làm công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội. Giáo dục bằng nêu gương cũng là một phương thức được sử dụng có hiệu quả cao trong công tác tư tưởng-văn hóa của Quân đội, trong đó, đặc biệt là những tấm gương anh hùng, liệt sĩ chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc và những vẻ đẹp tinh thần của Bộ đội Cụ Hồ.

Các đại biểu dự hội nghị rà soát nhiệm vụ tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Cục Tuyên huấn (11-5-1946 / 11-5-2026). Ảnh: MINH KHÁNH

Ngay từ trong kháng chiến chống Pháp, hình ảnh những chàng “Vệ” với những gương chiến đấu kiên cường, với cái cười đôn hậu, hồn nhiên, cái mũ nan có lưới ngụy trang cùng tấm áo trấn thủ “ba mươi sáu đường gian khổ”... đã đi vào tâm khảm của nhân dân, thân thương, trìu mến. Và sau này, hình ảnh anh giải phóng quân đội mũ tai bèo, chiến đấu, hy sinh tạc nên “dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ” đã là niềm tự hào sâu sắc trong lòng cả dân tộc, thời chống Mỹ. Rồi hình ảnh “bộ đội về làng” giúp dân xóa đói nghèo, cứu dân trong bão lũ, lúc gặp hiểm nguy, đem con chữ về với thôn bản... mãi mãi là hình ảnh cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ. Vì sao có được hình ảnh đó? Công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội từ nhiều năm qua đã tham gia trực tiếp vào việc xây dựng và khẳng định môi trường Quân đội là một trường học lớn rèn luyện con người, không chỉ là người chiến sĩ kiên cường bảo vệ Tổ quốc mà còn trở thành người công dân gương mẫu với những vẻ đẹp tinh thần sâu sắc. Môi trường đó đã tạo nên một tập thể có chung lý tưởng và khát vọng chiến đấu vì độc lập, tự do, vì giải phóng, bảo vệ Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội và đó là tập thể của tình đồng chí, đồng đội trong sáng, nghĩa tình gắn bó. Bản thân môi trường đó có sức cảm hóa và nâng đỡ con người, giúp họ trưởng thành và thay đổi về chất lượng sống với ý nghĩa về mặt tinh thần, trí tuệ, tình cảm và văn hóa. Công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội nhiều năm qua đã thành công trong việc xây dựng môi trường như vậy, làm cho môi trường Quân đội có một giá trị đặc biệt, đó là nơi rèn luyện, đào luyện, xây đắp con người. Từ khi có chỉ thị “Xây dựng môi trường văn hóa trong các đơn vị Quân đội” (tháng 5-1992) đến nay, nhiệm vụ đó được triển khai sâu rộng, toàn diện với yêu cầu chất lượng mới trong toàn quân, trước những thách thức trong giai đoạn mới của cách mạng.

Kinh nghiệm thực tiễn qua 80 năm tiến hành công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội đã chỉ ra rằng, nắm vững và phân tích đúng đắn, chính xác những đặc điểm khách quan của một giai đoạn lịch sử, quán triệt và thấu hiểu những yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn đó, hiểu biết đặc điểm của đối tượng tác động trong công tác tư tưởng-văn hóa là những điều kiện tiên quyết để vạch ra mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp của công tác tư tưởng-văn hóa. Thiếu một trong những nhân tố trên sẽ khó tiến hành đúng hướng và có hiệu quả công tác này.

Đổi mới sâu sắc, toàn diện và đồng bộ công tác tư tưởng-văn hóa

Để công tác tư tưởng-văn hóa phục vụ trực tiếp cho nhiệm vụ thiêng liêng của Quân đội là bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa cần kiên trì, kiên quyết đổi mới sâu sắc, toàn diện và đồng bộ. Kinh nghiệm quá khứ là vô cùng quý báu, song điều đó không hề hạn chế việc sáng tạo và phát triển trước thực tiễn mới. Theo suy nghĩ bước đầu, xin đề xuất một số điểm sau:

Kiên trì, có kế hoạch nâng cao bản lĩnh, trình độ chính trị của quân nhân, gắn chặt nhận thức chính trị với tình cảm cách mạng, với năng lực trí tuệ, định hướng hành động để đội ngũ này có năng lực hoạt động thực tiễn trong những tình thế phức tạp và có cả trình độ đấu tranh về mặt lý luận chống lại các thế lực thù địch, cơ hội chính trị-đó là phương thức đấu tranh phi vũ trang, gắn chặt với đấu tranh vũ trang, khi cần thiết.

Tập trung mọi sức mạnh, ưu thế của công tác tư tưởng-văn hóa trong Quân đội kiên trì củng cố, phát triển kiểu mẫu nhân cách Bộ đội Cụ Hồ trong điều kiện mới. Lấy nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa, đặc biệt ở các đơn vị cơ sở, phối hợp chặt chẽ với địa phương, với nhân dân nơi đơn vị đóng quân, lấy chuẩn mực, giá trị nhân cách Bộ đội cụ Hồ để rèn luyện, đào tạo chiến sĩ, sĩ quan trẻ, đồng thời kiên quyết, tỉnh táo phê phán, ngăn chặn những mặt tiêu cực từ bên ngoài tác động vào nội bộ các đơn vị Quân đội đến sĩ quan và chiến sĩ, đặc biệt phải bảo vệ bằng được các giá trị của tình đồng đội, bạn chiến đấu, tính dân chủ và kỷ luật nghiêm minh...

Tiếp tục sử dụng đồng bộ, nhuần nhuyễn “hợp đồng tác chiến” giữa các “binh chủng” của công tác tư tưởng-văn hóa (giáo dục, tuyên truyền cổ động, thi đua, báo chí, xuất bản, văn hóa, văn nghệ...) theo hướng sáng tạo các phương thức hoạt động mới, phù hợp với từng loại hình đối tượng trong Quân đội và lựa chọn các sản phẩm có giá trị nuôi dưỡng tình yêu Tổ quốc, sự gắn bó với nhân dân, truyền thống đấu tranh của dân tộc và của Quân đội, những giá trị chân, thiện, mỹ của con người... để quy tụ sức mạnh của các “binh chủng” đó vào nhiệm vụ xây đắp ý chí, bản lĩnh, quyết tâm hành động bảo vệ Tổ quốc của cán bộ, chiến sĩ. Cương quyết gạt bỏ, không đưa vào Quân đội những sản phẩm xấu độc, tạo cho được sức tự đề kháng của quân nhân do những tác động xấu của các sản phẩm đó đang có chiều hướng lan tràn trong đời sống xã hội.

Đổi mới toàn diện chương trình, nội dung giáo dục chính trị các cấp trong Quân đội, đặc biệt đối với sĩ quan trẻ và chiến sĩ ở các đơn vị cơ sở trong toàn quân theo hướng gắn chặt các cụm nội dung (gồm một số bài) như: Tổ quốc, dân tộc và nhân dân với người chiến sĩ; những quan điểm cơ bản nhất của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối cách mạng, đường lối quân sự của Đảng, trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến bài học về nhận diện kẻ thù, đối tượng tác chiến của Quân đội ở từng thời điểm cụ thể; truyền thống văn hiến Việt Nam và truyền thống Quân đội với đời sống người chiến sĩ.

Qua hơn 40 năm công tác ở lĩnh vực tư tưởng-văn hóa trong và ngoài Quân đội, tôi thực sự đồng cảm và cảm phục những nỗ lực của Cục Tuyên huấn trong thời gian qua và hoàn toàn tin tưởng các đồng đội của tôi trong đội ngũ công tác tuyên huấn Quân đội sẽ vượt qua những thách thức mới và đạt được những thành tựu mới, góp sức xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên mới.

GS, TS ĐINH XUÂN DŨNG, Nguyên Phó chủ tịch Hội đồng Lý luận, Phê bình văn học, nghệ thuật Trung ương, nguyên Phó cục trưởng Cục Tuyên huấn (Tổng cục Chính trị)

Nguồn QĐND : https://www.qdnd.vn/quoc-phong-an-ninh/xay-dung-quan-doi/cong-tac-tu-tuong-van-hoa-trong-quan-doi-voi-nhiem-vu-bao-ve-to-quoc-viet-nam-xa-hoi-chu-nghia-1038712