Những ca nguy kịch vì truyền dịch tại nhà
Trong suy nghĩ của không ít người, đặc biệt là người cao tuổi, khi cơ thể mệt mỏi, chán ăn hoặc vừa ốm dậy, việc “truyền nước”, “truyền đạm” thường được xem như cách nhanh nhất để hồi phục sức khỏe. Thậm chí, chỉ cần xuất hiện các dấu hiệu cảm sốt, nhiều người đã vội tìm đến dịch vụ truyền dịch tại nhà với quan niệm “truyền vào sẽ khỏe nhanh”.
Hiện nay, các dịch vụ tiêm, truyền dịch tại nhà xuất hiện khá phổ biến. Chỉ cần một cuộc gọi hoặc nhờ người quen biết chút kỹ thuật y tế, nhiều người sẵn sàng truyền hết một chai dịch như thể đó là “thuốc bổ”. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cảnh báo đây là quan niệm sai lầm tiềm ẩn nhiều nguy cơ.
Trung tâm Y tế khu vực Tam Nông (Phú Thọ) cấp cứu bệnh nhân bị sốc phản vệ nặng liên quan đến việc tự ý tiêm truyền thuốc tại nhà. Ảnh: PV
Thực tế đã ghi nhận không ít trường hợp phải nhập viện trong tình trạng nguy kịch, thậm chí tử vong, do tự ý truyền dịch tại nhà khi chưa có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
Mới đây, ngày 6-3, theo thông tin từ Trung tâm Y tế khu vực Tam Nông (Phú Thọ), trong hai ngày liên tiếp, Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc của đơn vị đã tiếp nhận hai ca sốc phản vệ nặng liên quan đến việc tự ý tiêm truyền thuốc tại nhà. Đây là mức độ phản vệ nặng, có thể dẫn đến trụy tim mạch, suy hô hấp và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.
Cuối tháng 2-2026, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh cũng có báo cáo trường hợp tử vong ngoại viện nghi do sốc phản vệ sau truyền dịch tại nhà. Bệnh nhân mới 34 tuổi, được đưa đến bệnh viện trong tình trạng ngưng tim, ngưng thở và không qua khỏi dù được cấp cứu.
Trước đó, hồi tháng 6-2025, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng tiếp nhận một bệnh nhân nam (24 tuổi, Hà Nội) trong tình trạng đau bụng dữ dội, nôn liên tục, cơ thể mệt lả và không thể ăn uống. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số cô đặc máu cao, tiểu cầu giảm, bệnh nhân có nguy cơ quá tải dịch do truyền dịch không đúng cách, có thể gây suy hô hấp.
Trong những năm qua, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng đã tiếp nhận nhiều trường hợp bệnh nhân mắc sốt xuất huyết bị biến chứng nguy hiểm do tự ý truyền dịch tại nhà. Những ca sốc phản vệ nguy kịch hay tử vong sau truyền dịch tại nhà là lời cảnh tỉnh rõ ràng. Kỹ thuật truyền dịch khá đơn giản nhưng khi thực hiện không có chỉ định của bác sĩ tại các cơ sở y tế có thể khiến người bệnh phải trả giá bằng chính tính mạng của mình.
Truyền dịch là kỹ thuật y khoa, không phải “thuốc bổ”
Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Hồng Phúc, Khoa Hồi sức cấp cứu, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, truyền dịch là phương pháp đưa các dung dịch vào cơ thể qua đường tĩnh mạch nhằm hỗ trợ điều trị bệnh hoặc phục hồi thể trạng. Trong nhiều trường hợp, đây là biện pháp quan trọng, thậm chí mang tính cấp cứu giúp người bệnh vượt qua giai đoạn nguy hiểm.
Nhiều người tự ý tiêm truyền dịch tại nhà với quan niệm “truyền vào sẽ khỏe nhanh”. Ảnh minh họa
Tuy nhiên, việc truyền dịch không hề đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ. Trước khi truyền, bác sĩ phải thăm khám và đánh giá toàn diện tình trạng bệnh nhân để xác định loại dịch phù hợp, liều lượng cần truyền, tốc độ truyền cũng như thời gian truyền.
“Ngay cả khi truyền dịch theo đúng chỉ định và quy trình, tai biến vẫn có thể xảy ra. Vì vậy, việc lạm dụng truyền dịch hoặc tự ý truyền tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ là rất nguy hiểm”, bác sĩ Nguyễn Hồng Phúc nhấn mạnh.
Trên thực tế, dịch truyền có nhiều loại khác nhau. Có loại dùng để bù nước và điện giải, có loại cung cấp năng lượng như glucose, có loại bổ sung dinh dưỡng như acid amin, lipid hoặc protein. Mỗi loại lại có chỉ định riêng và cần được sử dụng đúng tình trạng bệnh lý.
Sốc phản vệ là tai biến nguy hiểm nhất khi truyền dịch. Đây là phản ứng dị ứng cấp tính có thể xảy ra chỉ vài phút sau khi thuốc hoặc dịch truyền đi vào cơ thể. Người bệnh có thể xuất hiện khó thở, tụt huyết áp, tím tái, thậm chí ngừng tim nếu không được cấp cứu kịp thời.
Ngoài ra, truyền dịch còn có thể gây ra nhiều biến chứng khác như rối loạn điện giải, phù toàn thân, phù phổi, suy hô hấp hoặc suy tim. Những người mắc bệnh tim mạch, tăng huyết áp hoặc suy thận đặc biệt dễ gặp biến chứng khi truyền dịch không đúng cách.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Phúc cho biết, khi truyền một lượng dịch lớn vào cơ thể, tim và thận phải làm việc nhiều hơn để xử lý lượng dịch đó. Với những người có bệnh nền như suy tim hoặc suy thận, điều này có thể khiến tình trạng bệnh trở nên trầm trọng, thậm chí dẫn đến trụy tim hoặc suy hô hấp. Ngoài ra, nếu quy trình truyền dịch không đảm bảo vô trùng, người bệnh còn có nguy cơ bị nhiễm trùng máu - một biến chứng rất nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng.
Các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không tự ý mua dịch truyền, không nhờ người đến truyền tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Việc truyền dịch phải được thực hiện tại cơ sở y tế có đầy đủ trang thiết bị và phương tiện cấp cứu để xử lý kịp thời nếu xảy ra tai biến.
Phương Thu