Gần đây, một số ý kiến băn khoăn về đề xuất nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên sẽ bị tạm hoãn xuất cảnh với cá nhân, chủ hộ kinh doanh, người đại diện theo pháp luật, chủ sở hữu doanh nghiệp không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký trong dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật Quản lý thuế số 108/2025.
Ngày 7-5, Cục Thuế (Bộ Tài chính) đã thông tin để làm rõ nội dung này. Theo đó, cơ quan thuế nhấn mạnh đây là quy định thu hẹp phạm vi áp dụng so với hiện hành, không phải siết chặt hơn.
Là bước nới lỏng điều kiện áp dụng
Theo Nghị định 49/2025 đang có hiệu lực, với trường hợp người nộp thuế không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, pháp luật không quy định ngưỡng nợ tối thiểu để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh.
Do đó, chỉ cần phát sinh khoản nợ thuế quá hạn, dù rất nhỏ, người nộp thuế vẫn có thể thuộc diện xem xét áp dụng biện pháp này nếu đã được cơ quan thuế thông báo và quá 30 ngày chưa khắc phục.
Dự thảo Nghị định mới lần này đã bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng trở lên, tức là loại trừ khỏi diện áp dụng một số lượng rất lớn người nộp thuế có số nợ nhỏ, mang tính kỹ thuật hoặc phát sinh do sai sót hành chính chưa kịp xử lý.
"Như vậy, xét về bản chất pháp lý, đây là bước nới lỏng điều kiện áp dụng, thể hiện sự tiếp thu ý kiến xã hội và tinh thần bảo vệ tốt hơn quyền đi lại hợp pháp của công dân" - Cục Thuế khẳng định.
Ngoài ra, theo cơ quan thuế, số liệu cho thấy việc đặt ngưỡng là cần thiết để tránh tác động bất cân xứng vì có hơn 50% người nộp thuế ở trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký có số tiền thuế nợ dưới 1 triệu đồng, số tiền thuế nợ chiếm khoảng 0,2% tổng số nợ thuế.
Theo Cục Thuế, con số này phản ánh rất rõ một thực tế: Hơn một nửa số đối tượng thuộc diện quản lý đặc biệt chỉ chiếm tỉ trọng nợ thuế rất nhỏ.
Vì vậy, nếu tiếp tục áp dụng cơ chế không có ngưỡng như hiện hành, biện pháp tạm hoãn xuất cảnh có thể tác động đến số lượng lớn người nộp thuế vì các khoản nợ rất nhỏ, trong khi hiệu quả thu hồi ngân sách không tương xứng.
Việc bổ sung ngưỡng 1 triệu đồng là giải pháp nhằm bảo đảm nguyên tắc tương xứng giữa tính chất vi phạm và biện pháp quản lý nhà nước áp dụng.
Cục Thuế khẳng định việc bổ sung ngưỡng nợ thuế từ 1 triệu đồng trở lên để áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh là cần thiết. Ảnh: MINH TRÚC
Không áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế
Cục Thuế cũng lưu ý cần hiểu đúng bản chất của trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”. Một số ý kiến chỉ nhìn vào con số 1 triệu đồng để đánh giá mức ngưỡng thấp hay cao.
Thực tế, Cục Thuế cho rằng trường hợp này không đơn thuần là nợ thuế. Người nộp thuế thuộc trạng thái “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” là trường hợp đã vi phạm nghĩa vụ duy trì thông tin đăng ký thuế chính xác, gây khó khăn cho công tác quản lý, kiểm tra và thu hồi nợ thuế.
"Đây là hành vi làm gián đoạn kết nối quản lý giữa cơ quan nhà nước với người nộp thuế. Do đó, việc áp dụng biện pháp quản lý đối với nhóm đối tượng này không chỉ dựa trên số tiền nợ, mà còn xuất phát từ yêu cầu bảo đảm tính tuân thủ pháp luật, ngăn ngừa tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh để né tránh nghĩa vụ tài chính với Nhà nước" - Cục Thuế nêu.
Nói cách khác, theo cơ quan thuế, ngưỡng 1 triệu đồng không phải là thước đo duy nhất, mà là điều kiện bổ sung trong tổng thể các dấu hiệu vi phạm đã được xác định.
Bên cạnh đó, Cục Thuế cũng khẳng định quy trình áp dụng vẫn bảo đảm đầy đủ cơ hội khắc phục cho người nộp thuế bởi tạm hoãn xuất cảnh không áp dụng ngay khi phát sinh nợ thuế.
Dẫn chứng dự thảo, Cục Thuế cho rằng chỉ sau khi người nộp thuế đã được xác định thuộc trạng thái không hoạt động tại địa chỉ đăng ký; cơ quan thuế đã gửi thông báo về việc sẽ áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh và quá 30 ngày kể từ ngày thông báo, người nộp thuế vẫn chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế thì biện pháp này mới được xem xét áp dụng.
"Khoảng thời gian 30 ngày là khoảng đệm hợp lý để người nộp thuế kiểm tra, đối chiếu thông tin, thực hiện nộp tiền hoặc liên hệ cơ quan thuế xử lý vướng mắc" - Cục Thuế nhấn mạnh và cho biết đã có khoảng 7.100 người nộp thuế chủ động liên hệ cơ quan thuế để hoàn thành nghĩa vụ và được hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh.
Cục Thuế cũng khẳng định: Điều đó cho thấy cơ chế này vận hành theo hướng cảnh báo, tạo cơ hội khắc phục, sau đó mới áp dụng biện pháp hạn chế, chứ không phải chế tài áp đặt tức thời.
Điều chỉnh ngưỡng nợ thuế là cần thiết
Cục Thuế cũng nhấn mạnh quy định là sự cân bằng giữa kỷ cương quản lý và bảo vệ quyền lợi người dân.
Quản lý thuế hiện đại đòi hỏi vừa nghiêm minh với hành vi không tuân thủ, vừa tránh gây hệ quả bất lợi không cần thiết cho người nộp thuế. Nếu giữ nguyên cơ chế không ngưỡng như Nghị định 49/2025, có thể phát sinh những trường hợp khoản nợ rất nhỏ vẫn dẫn đến áp dụng biện pháp mạnh.
Tuy nhiên, nếu đặt ngưỡng quá cao, nguy cơ phát sinh tâm lý chây ỳ, lợi dụng kẽ hở để kéo dài tình trạng bỏ địa chỉ kinh doanh.
Do đó, mức 1 triệu đồng là giải pháp dung hòa, vừa loại bỏ được phần lớn các khoản nợ rất nhỏ mang tính kỹ thuật, vừa duy trì hiệu lực răn đe cần thiết với hành vi không tuân thủ.
"Đề xuất bổ sung ngưỡng nợ từ 1 triệu đồng với người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký là bước điều chỉnh hợp lý, có cơ sở thực tiễn và dữ liệu quản lý rõ ràng. Đây không phải là mở rộng hay siết chặt chế tài, những điều chỉnh như vậy là cần thiết để chính sách vừa nghiêm minh, vừa hợp lý và khả thi trong thực tiễn" - cơ quan này khẳng định.
MINH TRÚC