Cúng Phật rằm tháng Giêng, vì sao không cần mâm cao cỗ đầy?

3 giờ trướcBài gốc

Trao đổi với Tri thức và Cuộc sống, TS Vũ Thế Khanh, Tổng Giám đốc Liên hiệp Khoa học công nghệ Tin học ứng dụng UIA cho hay, rằm tháng Giêng, hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, từ lâu được xem là một trong những ngày lễ quan trọng nhất trong năm đối với người Việt theo Phật giáo.

Nhiều người quan niệm “lễ Phật quanh năm không bằng rằm tháng Giêng”, vì vậy việc sắm lễ, đi chùa, tụng kinh trong ngày này thường được chuẩn bị rất chu đáo. Tuy nhiên, điều cốt lõi của cúng Phật không nằm ở sự lớn nhỏ của mâm lễ mà nằm ở sự thanh tịnh và giác ngộ của chính người cúng.

Ý nghĩa sâu xa của cúng Phật rằm tháng Giêng là nhìn lại bản thân trong suốt một năm qua. Ảnh minh họa: BHX.

Mâm cao cỗ đầy không quyết định sự linh ứng

Theo TS Vũ Thế Khanh, trong giáo lý của Phật giáo, Đức Phật không phải là một đấng thần linh ban phát tài lộc để con người dâng lễ rồi cầu xin. Phật không “nhận” vật chất theo nghĩa thông thường, cũng không vì mâm lễ lớn hay nhỏ mà gia hộ khác nhau. Điều được chứng minh trong nghi lễ không phải là giá trị vật chất của lễ phẩm, mà là tâm thành và mức độ chuyển hóa nội tâm của người hành lễ.

Nếu cho rằng cứ mâm cao cỗ đầy thì sẽ linh ứng hơn, vô hình trung người ta đã biến nghi lễ tâm linh thành một cuộc trao đổi. Cách nghĩ ấy dễ dẫn đến tâm lý càng dâng nhiều càng được nhiều, càng tốn kém càng “mua” được phúc lộc. Trong khi đó, tinh thần cốt lõi của đạo Phật lại hướng con người đến việc buông bỏ tham cầu, giảm chấp trước và sống thuận theo nhân quả.

Thực tế, có những gia đình điều kiện kinh tế còn khó khăn nhưng vẫn cố gắng vay mượn, chi tiêu vượt khả năng chỉ để chuẩn bị mâm lễ cho “bằng người ta”. Điều này đi ngược lại tinh thần an lạc. Nếu việc cúng lễ khiến tâm bất an, lo lắng vì tiền bạc, so sánh hơn thua, thì bản thân nghi lễ đã mất đi ý nghĩa thanh tịnh ban đầu.

“Mâm cao cỗ đầy không quyết định sự linh ứng”, TS Vũ Thế Khanh khẳng định. TS Vũ Thế Khanh cho rằng, hình thức chỉ là phương tiện giúp con người khởi tâm cung kính. Một bàn thờ sạch sẽ, một lọ hoa tươi, một đĩa quả giản dị, một chén nước trong, một nén hương thơm đã đủ để thể hiện sự thành tâm. Điều quan trọng là khi đứng trước bàn thờ, người cúng có thật sự lắng lại, có thật sự nhìn vào nội tâm mình hay không.

Sự linh ứng nếu có, trước hết nằm ở sự chuyển biến trong chính tâm thức con người. Khi một người thành tâm phát nguyện sống thiện lành hơn, biết sửa mình, biết buông bỏ điều xấu, thì đó đã là sự “ứng nghiệm” rõ ràng nhất. Ngược lại, nếu mâm lễ đầy đủ nhưng tâm còn đầy toan tính, sân hận, tham cầu, thì khó có thể nói đến giá trị tâm linh thực sự.

Theo ông, rằm tháng Giêng là dịp để mỗi người củng cố niềm tin, làm mới lại nội tâm và xác lập những mục tiêu sống tích cực cho năm mới. Mâm cao cỗ đầy có thể tạo nên sự trang trọng về hình thức, nhưng không thể thay thế cho sự thanh tịnh trong tâm. Chính tâm thanh tịnh mới là yếu tố quyết định ý nghĩa và giá trị của lễ cúng.

Cúng Phật là dâng lên sự tu tập của chính mình

TS Vũ Thế Khanh cho hay, ý nghĩa sâu xa của cúng Phật rằm tháng Giêng là nhìn lại bản thân trong suốt một năm qua. Cũng giống như học trò đến chào thầy cô, điều quý nhất có thể dâng lên chính là kết quả học tập và sự tiến bộ của mình.

Người Phật tử khi lễ Phật cần tự hỏi mình đã bớt tham lam chưa, đã giảm sân hận chưa, đã bớt si mê chưa. Đã làm được bao nhiêu việc thiện, đã giúp đỡ được bao nhiêu người, đã sống bao dung và chân thật hơn chưa. Những điều đó mới là “lễ vật” có giá trị nhất.

Tụng kinh trong ngày rằm không phải để Phật nghe mà để chính mình nghe. Lời kinh là lời dạy, là tấm gương soi lại tâm mình. Khi đọc và hiểu được ý nghĩa của kinh, người hành lễ đang tự chỉnh sửa, tự nhắc nhở và tự nâng mình lên một tầng nhận thức cao hơn.

Cũng nhiều người cho rằng phải đến chùa lớn, lễ thật đông mới là linh. Thực ra, Phật không chỉ ở trong chùa, trong tượng hay trong không gian trang nghiêm. Phật ở trong tâm giác ngộ của mỗi con người. Khi tâm an tịnh, lòng hướng thiện, đó đã là một ngôi chùa.

“Rằm tháng Giêng vì thế không phải là dịp để phô trương lễ nghi mà là cơ hội để làm mới lại nội tâm, củng cố niềm tin và thực hành lời Phật dạy trong đời sống hằng ngày. Một nén hương với tâm thanh tịnh có giá trị hơn nhiều mâm lễ mà lòng còn đầy toan tính”, TS Vũ Thế Khanh cho hay.

TS Vũ Thế Khanh nhấn mạnh, cúng Phật rằm tháng Giêng đúng nghĩa là giữ năm yếu tố cốt lõi: thanh tịnh trong tâm, từ bi trong hành động, trí tuệ trong suy nghĩ, chân chính trong tài vật và hoan hỷ trong thái độ. Khi người cúng giữ được những điều ấy, dù lễ lớn hay nhỏ cũng đều trọn vẹn.

"Cúng Phật không phải để xin thêm điều gì từ bên ngoài, mà để tự soi lại mình, buông bỏ những điều chưa thiện và nuôi dưỡng những điều tốt đẹp. Khi tâm được thanh tịnh và trí tuệ được thắp sáng, đó chính là sự cúng dường cao quý nhất trong ngày rằm tháng Giêng", ông Khanh nói.

Mai Loan

Nguồn Tri Thức & Cuộc Sống : https://kienthuc.net.vn/cung-phat-ram-thang-gieng-vi-sao-khong-can-mam-cao-co-day-post1607164.html