Du lịch Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ và những “người kể chuyện” đóng vai trò vô cùng quan trọng
Vừa qua, vụ việc nữ hướng dẫn viên tại khu di tích Lam Kinh (Thanh Hóa) phát ngôn không đúng về lịch sử dân tộc, được lan truyền trên mạng xã đã làm dấy lên những tranh luận gay gắt. Cụ thể, khi thuyết minh, hướng dẫn viên đã nhắc tới nhà Tây Sơn có nội dung sai lệch, không đúng nội dung được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
Nội dung hướng dẫn viên muốn diễn đạt là: “Một bộ phận kiêu binh, quá khích của quân Tây Sơn đã có hành động đốt phá Lam Kinh”, nhưng vì mất bình tĩnh, cho nên chị nói nhầm thành “phản động Tây Sơn”. Dù có nguyên nhân gì đi chăng nữa, phát ngôn đó cho thấy “lỗ hổng” trong công tác quản lý nội dung đối với đội ngũ hướng dẫn viên du lịch - những người kể sử và truyền bá văn hóa dân tộc cho du khách cả trong nước và quốc tế.
Có thể chỉ vỉ một phút thiếu tập trung hay áp lực truyền tải quá nhiều thông tin dẫn đến phát ngôn sai lệch, nhưng lời đã nói và biểu cảm của người hướng dẫn viên khó lòng biện minh cho việc bóp méo một giai đoạn lịch sử quan trọng. Khi những thông tin lệch lạc lan truyền qua lời kể của hướng dẫn viên, điều này dễ dàng ăn sâu vào nhận thức của du khách, nhất là những người lần đầu tiếp cận với di sản.
Hậu quả là những hiểu biết sai lệch, sự thiếu tôn trọng đối với quá khứ sẽ khiến hình ảnh Tổ quốc bị ảnh hưởng tiêu cực. Qua sự việc này cho thấy, dường như chúng ta đang xem nhẹ vai trò của đội ngũ hướng dẫn viên du lịch, xem nhẹ những thông tin họ nói “qua loa” bởi mặc định rằng, những phát ngôn đó là thông tin đầy đủ và chính xác.
Sự cố của nữ hướng dẫn viên ở khu di tích Lam Kinh không chỉ đơn thuần là lỗi nghiệp vụ cá nhân. Nó phản ánh một vấn đề lớn hơn, đó là chất lượng và trách nhiệm của đội ngũ hướng dẫn viên du lịch tỉnh Thanh Hóa nói riêng và cả nước nói chung.
Vì vậy, chúng ta cần hướng tới một đội ngũ hướng dẫn viên không chỉ am hiểu lịch sử, văn hóa mà còn có tâm, có tầm, trung thực và có trách nhiệm. Qua đó, để mỗi câu chuyện lịch sử được kể ra không chỉ chính xác, mà còn chạm đến trái tim người nghe, biến mỗi chuyến tham quan thành một bài học ý nghĩa và đầy cảm hứng.
Du lịch Việt Nam đang trên đà phát triển mạnh mẽ và những “người kể chuyện” đóng vai trò vô cùng quan trọng. Hướng dẫn viên du lịch không chỉ là người thuyết minh, mà còn phải là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là người truyền cảm hứng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc. Để du lịch Việt Nam phát triển bền vững, không chỉ cần những điểm đến hấp dẫn, dịch vụ chất lượng mà còn cần những “đại sứ ngôn từ” am hiểu, yêu mến và trân trọng lịch sử, văn hóa dân tộc.
Những vi phạm nêu trên cũng bộc lộ lỗ hổng công tác quản lý Nhà nước về văn hóa. Cụ thể là công tác kiểm tra, giám sát hoạt động của hướng dẫn viên, nhất là đối với lực lượng hướng dẫn viên tự do, đi tour khách quốc tế còn nhiều điều cần bàn. Không có cơ quan nào biết được chính xác những gì họ nói trong mỗi chuyến đi, trong mỗi bài thuyết minh về lịch sử, văn hóa của đất nước.
Vì thế, việc đặt ra những quy chuẩn, xây dựng nội dung chính xác về lịch sử cũng như tăng cường giám sát là điều cần thiết. Điều đó không chỉ giúp nâng cao chất lượng đội ngũ hướng dẫn viên, mà còn góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của các di sản văn hóa, lịch sử quốc gia; giữ gìn bản sắc dân tộc và phòng chống những thông tin xấu, độc làm ảnh hưởng đến hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.
Để hướng dẫn viên du lịch thực hiện vai trò “cầu nối” lịch sử và hiện tại, cơ quan quản lý cần nâng cao năng lực chuyên môn nghiệp vụ và thực hiện đúng các quy định của ngành. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với trách nhiệm quản lý nhà nước cần ban hành các quy định, chính sách, tiêu chuẩn chung về quản lý di sản văn hóa, hoạt động du lịch và đội ngũ hướng dẫn viên.
Bên cạnh đó, đưa ra các hướng dẫn khung về nội dung thuyết minh với lịch sử xuyên suốt, quy chế đào tạo, cấp chứng chỉ hành nghề và cơ chế xử lý vi phạm. Ngoài ra, cần có vai trò định hướng, chỉ đạo và thanh tra, kiểm tra việc thực hiện các quy định này trên phạm vi cả nước, bảo đảm sự thống nhất và chất lượng chung.
Thêm vào đó, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ở địa phương là đơn vị trực tiếp quản lý các di tích trên địa bàn cần có trách nhiệm cụ thể hóa các quy định của Bộ, xây dựng các tài liệu thuyết minh chuẩn cho từng di tích, tổ chức các khóa đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ hướng dẫn viên, cấp phép hoạt động, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ và xử lý kỷ luật đối với các trường hợp vi phạm theo thẩm quyền…
Minh Nghĩa