Cuộc chuyển mình của UAE: Dần rời xa dầu mỏ chuyển sang trí tuệ nhân tạo (AI)

4 giờ trướcBài gốc

Quang cảnh thành phố Dubai, UAE. Ảnh: THX/TTXVN

UAE đặt tham vọng trở thành “cây cầu AI” kết nối với các nước thuộc Global South (tạm dịch: Nam Bán cầu) - gồm các quốc gia ở châu Phi, Mỹ Latinh và các nước đang phát triển ở châu Á. Giáo sư Vincent Charles tại Đại học Queen's Belfast (Anh) nhận định: “Vị trí địa lý, nguồn vốn, vị thế địa chính trị tương đối trung lập và các mối quan hệ thương mại đã được thiết lập trên khắp châu Phi và Nam Á mang lại cho UAE những lợi thế về cấu trúc mà ít quốc gia phương Tây nào có thể dễ dàng sao chép được, đóng vai trò như cầu nối AI cho Global South”.

Tuy nhiên, tham vọng này đang được hiện thực hóa trong môi trường đầy bất ổn. Kể từ khi Mỹ và Israel triển khai chiến dịch quân sự chung nhằm vào Iran, Tehran đã đáp trả và nhiều lần nhắm vào các trung tâm dữ liệu lớn tại UAE được xây dựng hợp tác với các tập đoàn công nghệ Mỹ. Điều này buộc các nhà hoạch định chính sách của UAE phải điều chỉnh chiến lược và thích ứng.

Đại sứ UAE tại Mỹ Yousef Al Otaiba phát biểu tại một triển lãm công nghệ ở Washington ngày 8/5 nhấn mạnh: “Chúng tôi đã học được cách xây dựng và phát triển trong khu vực đầy rẫy hiểm nguy. Chúng tôi sẽ gia cố những gì cần được bảo vệ và bịt kín những lỗ hổng đã bộc lộ”.

Đại sứ Otaiba cũng chia sẻ rằng việc UAE rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và liên minh giữa OPEC và các đối tác (OPEC+) là bởi nền kinh tế của nước này không còn phụ thuộc hoàn toàn vào dầu mỏ nữa. Ông nói: “Sau gần 60 năm, chúng tôi đã rời đi, không phải vì tranh cãi về hạn ngạch, mà vì kỷ nguyên đó đã kết thúc”.

Ông Otaiba đề cập đến việc UAE tham gia Pax Silica, liên minh do Mỹ dẫn đầu được thành lập vào tháng 12/2025 nhằm điều phối chuỗi cung ứng cho phần cứng AI, chất bán dẫn và các khoáng sản thiết yếu rồi nói: “Câu lạc bộ mới được xây dựng trên nền tảng AI, công nghệ tiên tiến và các quan hệ đối tác tin cậy”.

Theo Báo cáo Phổ biến AI mới nhất của Viện Kinh tế AI Microsoft, UAE có tỷ lệ ứng dụng AI cao nhất thế giới, với hơn 70% dân số trong độ tuổi lao động thường xuyên sử dụng các công cụ này. UAE là quốc gia đầu tiên vượt qua ngưỡng đó.

Một nghiên cứu năm ngoái của TRG Datacentres cho thấy UAE chỉ đứng thứ hai sau Mỹ về năng lực AI thô, với hơn 188.000 chip AI và tổng công suất 6,4GW.

Chiến lược AI của UAE được xây dựng trên hai trụ cột. Một mặt, nước này rót những khoản đầu tư khổng lồ vào các công ty công nghệ tiên phong hàng đầu của Mỹ. Mặt khác, UAE phát triển và xuất khẩu các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tới những thị trường mà các nền tảng phương Tây như OpenAI và ChatGPT vẫn chưa phục vụ đầy đủ.

Giáo sư Vincent Charles tại Đại học Queen's Belfast (Anh) nhận định với chương trình This Week in Asia rằng đã có bằng chứng mạnh mẽ cho thấy UAE đang thực hiện kế hoạch trở thành thị trường triển khai AI hàng đầu và là nhà cung cấp cơ sở hạ tầng cho Global South. Ví dụ, vào tháng 11/225, UAE đã khởi động một sáng kiến trị giá 1 tỷ USD để mở rộng cơ sở hạ tầng AI trên khắp châu Phi với khẩu hiệu đảm bảo "không quốc gia nào bị bỏ lại phía sau trong kỷ nguyên AI”.

Quang cảnh thành phố Dubai, UAE. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (Hong Kong, Trung Quốc), điểm nhấn trong kế hoạch của UAE là Khu phức hợp AI UAE-Mỹ tại Abu Dhabi vốn được quảng bá là trung tâm dữ liệu AI lớn nhất thế giới bên ngoài Mỹ, dựa trên thỏa thuận hợp tác song phương “thúc đẩy AI” được ký kết với Washington vào tháng 5 năm ngoái. Giai đoạn đầu tiên với công suất 200 megawatt của trung tâm này đang đúng tiến độ và dự kiến sẽ đi vào hoạt động trước khi năm nay kết thúc.

Mỹ chỉ đồng ý cho các doanh nghiệp UAE tiếp cận công nghệ AI được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của nước này. Ông Charles gọi thỏa thuận hợp tác Mỹ-UAE ký kết cách đây một năm là “bước ngoặt rõ ràng” trong mối quan hệ công nghệ song phương. Nhưng ông lưu rằng “sự ngờ vực còn sót lại” về mối liên hệ của doanh nghiệp UAE với các công ty Trung Quốc và về nguy cơ công nghệ nhạy cảm bị rò rỉ qua các kênh thương mại “vẫn chưa biến mất”. Tại triển lãm AI ngày 8/5, Đại sứ Otaiba đã bác bỏ những ý kiến cho rằng Abu Dhabi có thể đang chơi trò hai mặt trong cuộc chiến công nghệ Mỹ-Trung.

Tuy nhiên, chiến sự ở Iran cho thấy cơ sở hạ tầng AI ngày càng trở thành mục tiêu quân sự tiềm năng và thiết bị bay không người lái giá rẻ có thể tạo ra rủi ro nghiêm trọng cho các cơ sở đắt tiền có tầm quan trọng chiến lược. Để đối phó, các công ty AI lớn của UAE đã chuyển hướng sang kiến trúc AI phân tán hơn, tìm cách phân tán các trung tâm dữ liệu dễ bị tổn thương trên nhiều địa điểm để đảm bảo rằng không một cuộc tấn công nào có thể làm tê liệt hoạt động. Nhưng chi phí phát sinh là không hề nhỏ. Việc tăng cường cơ sở vật chất, tích hợp các hệ thống phòng không tiên tiến, hoặc chôn vùi cơ sở hạ tầng dưới lòng đất nếu khả thi, đều có giá rất cao.

Một giải pháp tham vọng hơn nữa là 6 quốc gia thành viên của Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh là UAE, Saudi Arabia, Qatar, Kuwait, Oman và Bahrain phát triển mô hình phục hồi AI khu vực, tập hợp các trung tâm dữ liệu có thể hỗ trợ lẫn nhau trong trường hợp gián đoạn.

Nhưng ông Yasir Atalan tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) trụ sở ở Washington cảnh báo rằng những thỏa thuận như vậy cũng sẽ liên quan đến “sự đánh đổi khó khăn về chi phí, chủ quyền, an ninh và lòng tin giữa các đối tác khu vực”.

Hà Linh/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/ai-va-cuoc-song/cuoc-chuyen-minh-cua-uae-dan-roi-xa-dau-mo-chuyen-sang-tri-tue-nhan-tao-ai-20260518113456919.htm