Cuộc đua đưa AI từ thế giới ảo ra ngoài đời thực

một ngày trướcBài gốc

Nhiều chuyên gia hàng đầu nhận định rằng kỷ nguyên tiếp theo của công nghệ sẽ là sự lên ngôi của AI vật lý, nơi chúng không chỉ biết làm thơ, viết code mà còn biết cầm nắm, di chuyển và tương tác trực tiếp với môi trường sống của con người. Trước mắt, chúng sẽ biểu hiện qua những robot hình người, xe tự lái và các hệ thống tự động hóa tiên tiến.

AI sẽ bước vào đời sống trong tương lai gần

Tại thung lũng Silicon, hai lãnh đạo Sam Altman của OpenAI và Elon Musk của Tesla đang tiếp cận cuộc cách mạng này theo những triết lý hoàn toàn khác biệt nhưng cùng chung một đích đến. Câu hỏi lớn nhất lúc này không còn là liệu AI có thể bước ra đời thực hay không, mà là chúng đang ở đâu trên hành trình tiến hóa đó và nhân loại đã thực sự sẵn sàng cho những "người máy" đi lại giữa chúng ta hay chưa.

Khi trí tuệ nhân tạo tìm kiếm một "cơ thể"

Để hiểu về AI vật lý, trước hết chúng ta cần nhìn lại nền tảng đang tạo đà cho nó phát triển chính là AI thuần phần mềm. Những năm qua, thế giới đã chứng kiến sự bùng nổ của các mô hình ngôn ngữ lớn như GPT của OpenAI hay LLaMA của Meta. Sự xuất hiện của các chatbot và trợ lý ảo thông minh đã thay đổi hoàn toàn cách con người tương tác với máy tính, biến những câu lệnh khô khan thành các cuộc hội thoại tự nhiên. Tuy nhiên, dù thông minh đến đâu, các mô hình này vẫn bị giới hạn trong không gian ảo. Chúng có thể viết một bản kế hoạch kinh doanh hoàn hảo, nhưng không thể tự tay pha một tách cà phê hay mở cửa đón khách.

Trí tuệ nhân tạo sẽ chuyển sang kỷ nguyên hành động

Sức mạnh của AI phần mềm nằm ở khả năng phân tích dữ liệu và mô phỏng tri thức, nhưng điểm yếu chí mạng của chúng là thiếu khả năng tương tác vật lý. Các nhà nghiên cứu nhận ra rằng để một trí tuệ nhân tạo thực sự hữu dụng trong đời sống, nó cần phải có một "mô hình thế giới" (world models) hoàn chỉnh. Điều này có nghĩa là máy móc không chỉ cần hiểu ngữ pháp hay logic ngôn ngữ, mà còn phải hiểu các định luật vật lý, trọng lực, không gian ba chiều và cách các vật thể tác động lẫn nhau. Đây chính là bước đệm bắt buộc để chuyển từ những dòng code vô hình sang những cỗ máy hữu hình.

AI vật lý ra đời như một lời giải cho bài toán đó. Nó là sự kết hợp tinh tế giữa bộ não của trí tuệ nhân tạo và cơ bắp của hệ thống cơ khí, bao gồm robot hình người, drone hay các dây chuyền sản xuất tự động. Mục tiêu tối thượng của lĩnh vực này là tạo ra những cỗ máy không chỉ "nghĩ" mà còn biết "làm". Tuy nhiên, hành trình từ lý thuyết đến thực tiễn là một con đường đầy chông gai.

Khác với AI phần mềm vốn có thể học từ hàng tỉ văn bản có sẵn trên Internet, AI vật lý thiếu trầm trọng nguồn dữ liệu thực tế để huấn luyện. Việc dạy cho một cánh tay robot biết cách cầm quả trứng mà không làm vỡ nó khó khăn và tốn kém hơn rất nhiều so với việc dạy AI viết một bài thơ. Bên cạnh đó, các thách thức về chi phí phần cứng, cảm biến môi trường và đặc biệt là sự an toàn khi robot hoạt động chung không gian với con người vẫn là những bức tường lớn cần vượt qua.

Sam Altman: Chiến lược "bộ não" siêu việt trong những lớp vỏ đối tác

Trong cuộc đua đưa AI ra thế giới thực, Sam Altman, CEO của OpenAI, chọn một hướng đi mang tính chiến lược và thận trọng. Thay vì cố gắng tự mình sản xuất toàn bộ phần cứng robot, OpenAI tập trung vào thế mạnh cốt lõi của họ là xây dựng "bộ não" thông minh nhất có thể. Altman nhiều lần chia sẻ quan điểm rằng robot rồi sẽ đảm nhận những công việc tay chân mà trước đây thuộc về con người, nhưng ông cũng cảnh báo rằng xã hội chưa thực sự sẵn sàng cho cú sốc văn hóa đó. Sự xuất hiện ồ ạt của các thực thể vật lý thông minh nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về pháp lý và tâm lý có thể gây ra những phản ứng tiêu cực từ công chúng.

Minh chứng rõ nét nhất cho chiến lược của Altman là cái bắt tay đình đám giữa OpenAI và Figure AI, một công ty khởi nghiệp chuyên về robot hình người. Trong mối quan hệ hợp tác này, Figure AI chịu trách nhiệm xây dựng cơ thể cơ khí linh hoạt, trong khi OpenAI cung cấp các mô hình trí tuệ nhân tạo đa phương thức để giúp robot nhìn, nghe và hiểu mệnh lệnh của con người.

Robot AI có thể làm thay con người, kể cả việc giao tiếp

Kết quả là những video demo gây chấn động giới công nghệ, nơi robot Figure 01 có thể vừa xếp bát đĩa, vừa trò chuyện và giải thích lý do tại sao nó lại thực hiện hành động đó một cách mượt mà. Đây là bước đi khôn ngoan của Altman khi tận dụng sức mạnh phần mềm để thổi hồn vào phần cứng, biến những cỗ máy vô tri thành những trợ lý đắc lực.

Tuy nhiên, Sam Altman cũng là người luôn đau đáu về vấn đề an toàn và đạo đức. Ông nhấn mạnh rằng khi AI vật lý phát triển mạnh, việc thiết lập các quy chuẩn an toàn là tối quan trọng. Không giống như một câu trả lời sai của ChatGPT chỉ gây phiền toái, một hành động sai lầm của robot vật lý có thể gây thương tích hoặc thiệt hại về tài sản.

Do đó, Altman luôn kêu gọi các nhà lập pháp và giới công nghệ cần ngồi lại để xây dựng những nguyên tắc đạo đức vững chắc trước khi để robot tràn ngập đường phố. Đối với OpenAI, AI vật lý là đích đến tất yếu, nhưng đó phải là một hành trình được kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo công nghệ phục vụ con người chứ không phải gây hại cho họ.

Elon Musk: Tham vọng kiến tạo lực lượng lao động mới với Tesla Optimus

Trái ngược với cách tiếp cận hợp tác của Sam Altman, Elon Musk chọn con đường phát triển toàn diện và khép kín, đúng với phong cách thường thấy của ông tại Tesla hay SpaceX. Đối với Musk, AI vật lý không chỉ là một tiện ích mở rộng mà là chìa khóa để giải quyết vấn đề thiếu hụt lao động toàn cầu.

Ông nhìn nhận robot hình người như một nguồn lực sản xuất mới, có khả năng thay thế con người trong những công việc nhàm chán, nguy hiểm hoặc lặp đi lặp lại. Tầm nhìn này được hiện thực hóa qua dự án Tesla Optimus, một trong những canh bạc lớn nhất của Musk trong thập kỷ này.

Cả Altman và Musk đều có chiến lược riêng để phát triển AI vật lý

Optimus không được sinh ra để làm đồ chơi hay vật trưng bày, mà được Musk định vị để trở thành công nhân trong các nhà máy của Tesla và sau đó là phục vụ trong các hộ gia đình. Tận dụng lợi thế khổng lồ từ công nghệ xe tự lái, Tesla đang áp dụng chính những thuật toán thị giác máy tính và mạng nơ-ron dùng để điều khiển xe hơi vào việc điều khiển robot.

Theo quan điểm của Musk, một chiếc xe Tesla thực chất cũng là một con robot có bánh xe và Optimus chỉ đơn giản là một robot có đôi chân. Việc làm chủ cả phần mềm AI, thiết kế cơ khí và quy trình sản xuất pin giúp Tesla có lợi thế cạnh tranh đặc biệt trong việc hạ giá thành sản phẩm để phổ cập robot ra đại chúng.

Để hiện thực hóa tham vọng này, Musk không ngần ngại đầu tư vào các công nghệ cốt lõi. Thỏa thuận hợp tác giữa Tesla và Samsung để phát triển chip AI thế hệ mới dùng cho xe tự lái và robot là minh chứng cho thấy chiến lược xây dựng nền tảng phần cứng đồng bộ của ông. Musk hiểu rằng để AI vật lý hoạt động hiệu quả, nó cần một bộ xử lý cực mạnh để tính toán hàng nghìn dữ liệu từ môi trường trong thời gian thực.

Dù hiện tại, Optimus vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và đôi khi những bước đi của nó còn vụng về, nhưng tốc độ cải tiến của Tesla là không thể xem thường. Elon Musk tin rằng trong tương lai, số lượng robot hình người trên trái đất thậm chí sẽ vượt qua số lượng con người và ngành công nghiệp robot sẽ mang lại giá trị lớn hơn cả ngành công nghiệp ô tô hiện tại.

Nhìn lại toàn cảnh bức tranh công nghệ hiện tại, có thể thấy AI vật lý vẫn đang ở những chương đầu tiên của lịch sử. Dù các robot trong phòng thí nghiệm hay các video quảng cáo đã làm được những điều phi thường, nhưng khoảng cách để chúng bước vào từng ngôi nhà và làm việc như một quản gia vẫn còn khá xa. Phần lớn các dự án vẫn đang dừng lại ở giai đoạn thử nghiệm hoặc sản xuất quy mô nhỏ trong các môi trường công nghiệp khép kín.

Tuy nhiên, sự cộng hưởng giữa trí tuệ siêu việt của AI phần mềm và sự khéo léo của cơ khí hiện đại đang diễn ra nhanh hơn bao giờ hết. AI vật lý sẽ không thay thế AI phần mềm, mà chúng sẽ hợp lực để mở rộng biên giới của công nghệ. Tiến trình này là không thể đảo ngược. Dù còn đó những lo ngại về việc làm hay an toàn, nhưng với sự dẫn dắt của những người tiên phong như Sam Altman và Elon Musk, nhân loại đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên mới, nơi ranh giới giữa con người và máy móc sẽ trở nên mờ nhạt hơn trong sự cộng tác và phát triển chung.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cuoc-dua-dua-ai-tu-the-gioi-ao-ra-ngoai-doi-thuc-246055.html