Cuộc hồi sinh của cà phê Arabica Cầu Đất

một ngày trướcBài gốc

Cà phê Arabica Cầu Đất đang dần được khôi phục và định hình lại giá trị trên thị trường cà phê đặc sản

Những năm tháng thăng trầm

Có một thời, nhắc đến cà phê Cầu Đất là nhắc đến những tiếng thở dài của người nông dân. Giai đoạn 2010 - 2015 là nốt trầm buồn nhất của người trồng cà phê vùng Cầu Đất. Khi ấy, loại cà phê arabica vùng này vốn năng suất thấp, giá cà phê nhân thô lại chạm đáy, có lúc rớt thảm hại xuống mức 5.000 - 10.000 đồng/kg.

Trong ký ức của nhiều người trồng cà phê lâu năm ở đây, đó là thời kỳ đau lòng nhất, khi rất nhiều người dân trong vùng buộc phải phá bỏ cà phê để thay thế bằng trà, rau hay hoa. Những vườn cà phê từng là niềm tự hào trở nên xơ xác, bị bỏ lơ vì năng suất thấp và giá rẻ đến mức không thể rẻ hơn.

Nằm ở độ cao trung bình 1.500 m so với mực nước biển, thuộc phường Xuân Trường - Đà Lạt, Cầu Đất sở hữu lợi thế lớn từ thiên nhiên mà không phải vùng đất nào cũng có: khí hậu ôn đới mát mẻ quanh năm, đất đỏ bazan màu mỡ và đặc biệt là sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa ngày và đêm. Chính những yếu tố này đã tạo nên hương vị đặc trưng, tinh tế cho từng hạt cà phê arabica nơi đây.

Lục lại trong tàng thư, lịch sử của cà phê Cầu Đất bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ XX, khi các chuyên gia nông lâm người Pháp mang giống arabica đến trồng thử nghiệm tại Việt Nam. Sau nhiều nỗ lực nghiên cứu và cải tiến, việc trồng cà phê tại Cầu Đất - Đà Lạt bắt đầu phát triển mạnh mẽ từ những năm 1920. Những cây cà phê bourbon, typica, mocha cổ điển, vốn khó trồng và dễ sâu bệnh, lại bất ngờ sinh sôi phát triển rất hợp ở Cầu Đất. Thế nhưng, Arabica Cầu Đất, đặc biệt là cà phê moka, mới là niềm kiêu hãnh của vùng đất này, với hương vị độc đáo, khó cưỡng.

“Cú hích” mang tên Starbucks

Nếu arabica được mệnh danh là “nữ hoàng” nhờ hương vị tinh tế, thì Arabica Cầu Đất chính là viên ngọc quý trong vương miện đó. Tuy nhiên, vị thế này chỉ thực sự được khẳng định mạnh mẽ trên bản đồ quốc tế vào năm 2016.

Một sự kiện mang tính bước ngoặt đã đến với vùng đất này khi Tập đoàn Starbucks (Mỹ) chính thức công nhận Arabica Cầu Đất là 1 trong 7 loại cà phê ngon nhất thế giới. Trước đó, Starbucks chỉ ưu tiên lựa chọn nguồn cung từ 6 quốc gia danh tiếng là Indonesia, Kenya, Rwanda, Brazil, Colombia và Guatemala.

Nông dân thu hái cà phê

Việc Arabica Cầu Đất xuất hiện trong hệ thống cửa hàng toàn cầu của Starbucks không chỉ là một tín hiệu thương mại đơn thuần mà là lời khẳng định về giá trị cà phê arabica ở vùng Cầu Đất.

Sự công nhận này đã thức tỉnh, giúp người nông dân và các nhà quản lý nhận ra rằng, cà phê Cầu Đất cần phải được gìn giữ và phát triển để tiến sâu vào phân khúc Specialty Coffee (Cà phê đặc sản). Từ đây, một chiến lược mới được UBND tỉnh định hình để biến Cầu Đất thành vùng sản xuất cà phê đặc sản. Không còn là những hạt cà phê xuất khẩu thô với số lượng lớn, Arabica Cầu Đất dần được khôi phục và định hướng thành cà phê đặc sản để sánh ngang với những loại cà phê tốt nhất, hương vị đặc biệt nhất để chinh phục thực khách sành cà phê nhất.

Cuộc cách mạng tư duy của người nông dân

Khó khăn lớn nhất trong hành trình hồi sinh Arabica Cầu Đất không nằm ở kỹ thuật, mà nằm ở việc thay đổi tư duy đã hằn sâu qua nhiều thế hệ. Trước đây, người nông dân thường canh tác theo lối truyền thống, mọi công đoạn từ bón phân đến thu hoạch đều thiếu sự minh bạch. Hình ảnh những vườn cà phê thiếu sự chăm sóc, những bao cà phê “hái xô” với tỷ lệ trái xanh chiếm tới 50%, thậm chí chỉ 30% chín là chuyện thường ngày.

Sự thay đổi đã bắt đầu được vận động từ những điều nhỏ nhất, từ khâu chăm sóc, hái trái chín, sơ chế, bảo quản… Tư duy “hái xô” (hái tuốt cả xanh lẫn chín) đã dần bị loại bỏ. Điển hình là câu chuyện của ông Nguyễn Song Vũ, người có truyền thống nhiều đời trồng cà phê ở Cầu Đất.

Sau một lần vô tình biết được cà phê Cầu Đất đã được người thu mua chọn lựa đưa đi thi quốc tế và đoạt giải, ông Vũ đã tìm hiểu và học tập cách sản xuất cà phê chất lượng cao. Cây cà phê được ông và gia đình chăm sóc bằng quy trình kiểm soát nghiêm ngặt. “Trước đây chúng tôi chỉ quan tâm số lượng. Giờ đây, nông dân chúng tôi nâng niu từng khâu từ trồng, chăm sóc, thu hái 95 - 100% chín, khâu sơ chế… và canh tác cũng đã chuyển dần sang theo hướng hữu cơ”, ông Nguyễn Song Vũ chia sẻ đầy tự hào.

Kết quả của cuộc cách mạng về tư duy ấy là những con số biết nói. Từ mức giá rẻ mạt năm xưa, nay cà phê thô Cầu Đất có giá 150.000 đồng/kg. Những vườn cà phê năm nào bị chặt đi trồng chè, trồng rau giờ lại được nông dân chuyển đổi trở lại với cà phê nhưng theo quy trình canh tác sạch và minh bạch, cạnh tranh về chất lượng.

Phơi cà phê trong nhà kính

Không chỉ dừng lại ở nỗ lực của nông dân, sự thăng hoa của Arabica Cầu Đất còn có sự đồng hành và ghi nhận của những doanh nghiệp đầu ngành. Nhiều công ty thu mua cà phê của Việt Nam, Nhật… cũng liên tục tổ chức các cuộc thi tuyển chọn cà phê hàng năm để xuất khẩu tạo ra phong trào cạnh tranh lành mạnh, thúc đẩy chất lượng cà phê ở vùng này.

Bà Lê Hoàng Diệp Thảo - Nhà sáng lập kiêm CEO King Coffee, người được mệnh danh là “nữ tướng” của ngành cà phê Việt, đã dành lời khen ngợi cho cà phê arabica vùng này. Trong hành trình hợp tác với nông dân, mong muốn đưa Lâm Đồng thành thủ phủ cà phê Việt Nam, bà Diệp Thảo luôn nhấn mạnh vị thế đặc biệt của arabica nơi đây.

Hạt cà phê arabica nay đã trở thành máu thịt của người Cầu Đất, được người dân vùng này nâng niu bằng sự tự hào. Hương vị Arabica Cầu Đất hôm nay không chỉ là sự kết tinh của khí hậu và thổ nhưỡng, mà còn là kết quả của tình yêu và một tư duy nông nghiệp tử tế.

Với mục tiêu phát triển 19.000 ha cà phê đặc sản đến năm 2030, Arabica Cầu Đất không chỉ đã hồi sinh, mà hứa hẹn sẽ còn bay xa, đến với người tiêu dùng khắp nơi trên thế giới.

Nguyễn Nghĩa .

Nguồn Lâm Đồng : https://baolamdong.vn/cuoc-hoi-sinh-cua-ca-phe-arabica-cau-dat-419714.html