Cuộc Tổng tuyển cử năm 1946 - Nền móng cho Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

2 ngày trướcBài gốc

Ông Lê Minh Nam phát biểu tại nghị trường Quốc hội. Ảnh: VPQH

Đây là chia sẻ của ông Lê Minh Nam - Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội - trong cuộc trao đổi với phóng viên Báo Kiểm toán nhân kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam (06/01/1946 - 06/01/2026).

Thưa ông, ngày 06/01/2026 đánh dấu tròn 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam. Ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa chính trị và lịch sử của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đối với tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam?

Có thể khẳng định, ngày 06/01/1946 - ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam - có ý nghĩa chính trị và lịch sử hết sức quan trọng. Đó là một mốc son khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân. Lần đầu tiên Nhân dân Việt Nam được trực tiếp đứng ra bầu cơ quan quyền lực cao nhất đại diện cho mình để quản lý đất nước.

Thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đánh dấu bước trưởng thành của Nhà nước cách mạng Việt Nam, mở ra một thời kỳ mới của đất nước ta: Có một Quốc hội, một Chính phủ thống nhất, một bản Hiến pháp tiến bộ và một hệ thống chính quyền hoàn toàn đầy đủ danh nghĩa về mặt pháp lý để đại diện cho Nhân dân Việt Nam cả đối nội và đối ngoại. Không chỉ khẳng định chủ quyền quốc gia, thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã khẳng định quyền tự quyết, quyền quyết định và chủ động của dân tộc đối với vận mệnh của đất nước tại thời điểm đó.

Cử tri ngoại thành Hà Nội bỏ phiếu bầu đại biểu Quốc hội khóa I ngày 06/01/1946. Ảnh: TTXVN

Trong tiến trình lịch sử, có thể nói cuộc tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam đã tạo nền móng vững chắc cho quá trình tổ chức thực hiện và hoạt động của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến nay.

Như chúng ta đã biết, đặc trưng của một nhà nước pháp quyền là phải đảm bảo tính tối cao của Hiến pháp và pháp luật, xây dựng một hệ thống pháp luật hoàn thiện, đảm bảo tính dân chủ, công bằng, nhân văn và tổ chức bộ máy nhà nước hoạt động hiệu quả theo nguyên tắc pháp quyền, thượng tôn pháp luật. Nhà nước và Nhân dân đều phải tuân thủ, coi Hiến pháp, pháp luật là căn cứ cơ sở để tổ chức hoạt động cũng như quản lý xã hội. Hiến pháp năm 1946 cũng như các bản Hiến pháp sau này đã khẳng định rất rõ việc đặt Nhân dân là chủ thể quyền lực; khẳng định Nhà nước ta là Nhà nước của dân, do dân, vì dân; đảm bảo quyền con người, quyền công dân.

Theo ông, những giá trị cốt lõi nào mà cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã để lại cho quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước Việt Nam?

Có thể khẳng định, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên đã để lại những giá trị bền vững, cốt lõi. Đó là tinh thần dân chủ, sự thượng tôn Hiến pháp và pháp luật, cùng trách nhiệm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân. Những giá trị nền tảng này được xuyên suốt trong quá trình xây dựng Nhà nước Việt Nam từ năm 1946 đến nay và luôn được Quốc hội kế thừa, vận dụng làm cơ sở cho việc tổ chức và hoạt động.

Trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Hiến pháp, pháp luật, các nghị quyết của Quốc hội, cũng như trong quá trình thực hiện 3 chức năng cơ bản là lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, Quốc hội đều dựa trên nguyên tắc dân chủ, thượng tôn Hiến pháp, pháp luật, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh. Chính vì thế, hiện nay, hoạt động của Quốc hội ngày càng phát triển và hoàn thiện, mang lại những giá trị tốt đẹp, tích cực hơn cho Nhân dân, cho đất nước.

Từ những giá trị nền tảng của cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên, ông nhìn nhận ý nghĩa và tác động của các giá trị đó đối với tổ chức và hoạt động của Quốc hội trong giai đoạn hiện nay như thế nào?

Hiện nay, Việt Nam đang có sự thay đổi rất lớn. Chúng ta đang bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Do đó, quá trình xây dựng và thực thi pháp luật đòi hỏi phải có sự thay đổi, đổi mới cho phù hợp.

Tổng duyệt Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên bầu Quốc hội Việt Nam. Ảnh: VPQH

Như chúng ta đã biết, vừa qua, Bộ Chính trị đã có Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, với rất nhiều định hướng quan trọng. Theo đó, Quốc hội ban hành quy định pháp luật về những vấn đề lớn, có tính nguyên tắc, dẫn dắt, những vấn đề có tính định hướng, lấy thể chế để khơi thông nguồn lực, tạo đột phá để thúc đẩy phát triển. Chính phủ, các Bộ, ngành, các địa phương ban hành hướng dẫn những nội dung cụ thể, chi tiết để đảm bảo tính chủ động, linh hoạt, tạo thuận lợi trong quá trình tổ chức thực hiện.

Trên tinh thần đó, tôi nghĩ là Quốc hội khóa XVI sẽ có những điều chỉnh phù hợp để tổ chức thực hiện, với những bước đi mới, tiến bộ hơn, đặc biệt, phù hợp với yêu cầu tổ chức quản lý xã hội và mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế với mức tăng trưởng từ 2 con số trở lên - như Đảng ta đã đặt ra.

Để khai thác được cơ hội, thời cơ trong tình hình mới, tôi cho rằng, chúng ta cần tập trung nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ để tạo bước nhảy vọt về phát triển kinh tế. Sự vững mạnh về kinh tế sẽ là tiền đề để chúng ta đảm bảo giữ vững an ninh, quốc phòng và có nguồn lực để phát triển xã hội, chăm lo sức khỏe, đời sống cho Nhân dân trong kỷ nguyên mới.

Xin trân trọng cảm ơn ông!

N. HỒNG - M. THÚY thực hiện

Nguồn Kiểm Toán : http://baokiemtoan.vn/cuoc-tong-tuyen-cu-nam-1946-nen-mong-cho-nha-nuoc-phap-quyen-xa-hoi-chu-nghia-viet-nam-45469.html