Đặc sắc Lễ hội Mường Ham miền Tây xứ Nghệ

3 giờ trướcBài gốc

Những ngày đầu xuân, con đường dẫn vào xã Mường Ham đã rộn ràng bước chân người trẩy hội. Trong màn sương mỏng bảng lảng nơi sườn núi, tiếng trống, tiếng chiêng ngân vang giữa đại ngàn, hòa cùng sắc váy áo thổ cẩm rực rỡ của phụ nữ Thái tạo nên một bức tranh xuân sống động.

Người già, trẻ nhỏ, du khách thập phương nô nức đổ về sân đền, tay bắt mặt mừng, gửi nhau lời chúc năm mới an lành. Không khí hội xuân lan tỏa từ chân núi lên tận lưng đồi, đánh thức cả vùng non nước sau những ngày Tết ấm cúng bên gia đình.

Lễ hội Mường Ham thu hút đông đảo người dân tham dự

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, lễ hội không còn tổ chức theo cấp huyện như trước, tuy nhiên Lễ hội Mường Ham vẫn được duy trì đều đặn, trở thành sinh hoạt văn hóa tiêu biểu của đồng bào Thái Trắng miền Tây Nghệ An mỗi độ đầu năm.

Theo truyền tích, Mường Ham do Tạo Nọi, con trai duy nhất của Tạo Mường Tôn về khai lập, hợp thành từ các mường Khủn Tinh và Mường Ham xưa. Vùng đất này còn gắn với huyền thoại tình yêu Nang Ni – Khủn Tinh trong kho tàng dân gian Thái. Trước kia, lễ hội mang tên Thẳm Pựn Pang – Nang Ni, phản ánh đậm nét đời sống tâm linh và tín ngưỡng bản địa.

Không khí vui mừng Lễ hội Mường Ham. Ảnh: Visit NA

Trung tâm của lễ hội là đền Mường Ham, nơi thờ Tạo Nọi, người có công dựng bản, lập mường. Đền đã được UBND tỉnh Nghệ An xếp hạng Di tích Lịch sử cấp tỉnh theo Quyết định số 4125/QĐ-UBND ngày 12.12.2023, tạo nền tảng quan trọng cho việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Hội thao tại lễ hội

Phần lễ diễn ra trang nghiêm bắt đầu vào sáng mùng 5 tháng Giêng với các nghi thức khai quang, dâng hương, cúng và tạ lễ Tạo Mường, Tạo Nọi, cầu mong mưa thuận gió hòa, bản làng yên vui, mùa màng bội thu. Trong làn khói hương trầm, những lời khấn cổ bằng tiếng Thái vang lên trầm bổng, gợi nhắc công đức tiền nhân.

Những ngày sau diễn ra phần lễ là không gian hội xuân rộn rã với ném còn, bắn nỏ, khắc luống, nhảy sạp, đánh cồng chiêng… Tiếng hò reo xen lẫn nhịp chiêng dồn dập khiến cả sân đền như rung lên trong niềm vui ngày hội. Những chàng trai, cô gái Thái duyên dáng trong điệu múa, ánh mắt ánh lên niềm tự hào về bản sắc dân tộc.

Sản phẩm địa phương được giới thiệu, bày bán

Ông Lô Văn Thái, một cao niên xã Mường Ham xúc động chia sẻ: “Có thời gian lễ hội bị gián đoạn, đền thờ xuống cấp, bà con ai cũng tiếc nuối. Nay được khôi phục, con cháu tụ họp đông đủ, chúng tôi thấy như tổ tiên vẫn đang phù hộ cho bản mường.”

Chị Lương Thị Phiên, thành viên đội văn nghệ xã cho biết: “Mỗi năm đến hội, chị em lại chuẩn bị váy áo mới, tập luyện múa sạp, múa xòe từ trước Tết. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, chúng tôi càng ý thức giữ gìn nét văn hóa riêng của quê hương.”

Lễ hội Mường Ham mang đậm sắc thái đón xuân và mở đầu mùa sản xuất mới. Sau hội là lễ khai hạ, xuống đồng, gửi gắm ước vọng về một năm no đủ.

Khung cảnh phiên chợ Mường Ham với sản vật đặc sắc địa phương. Ảnh: Visit NA

Trải qua thăng trầm, có lúc lễ hội tưởng chừng bị lãng quên. Tuy nhiên bằng sự chung tay của chính quyền và cộng đồng, những giá trị truyền thống đã được phục dựng, trả lại không gian sinh hoạt văn hóa thiêng liêng cho người Thái nơi đây.

Sản vật đặc sắc địa phương được giới thiệu, bày bán

Giữa núi rừng miền Tây Nghệ An, tiếng chiêng hội Mường Ham mỗi độ xuân về vẫn vang vọng, kết nối quá khứ với hiện tại, gìn giữ hồn cốt văn hóa Thái qua bao thế hệ.

PHẠM NGÂN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/dan-toc-ton-giao/dac-sac-le-hoi-muong-ham-mien-tay-xu-nghe-206270.html