Đặc sắc lễ hội tôn vinh trẻ mục đồng

2 giờ trướcBài gốc

Đoàn rước với chiêng trống, cờ, hoa xuất phát từ Đình Thần Nông, đi qua các khu dân cư trước khi tiến ra cánh đồng của làng để làm lễ. Ảnh: NGỌC QUỐC

Tại đình Thần Nông (phường Hòa Xuân) Lễ hội Mục đồng làng Phong Lệ năm 2026 vừa khai mạc với nhiều hoạt động văn hóa dân gian đặc sắc, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Việc phục dựng, duy trì lễ hội thể hiện nỗ lực của chính quyền, nhân dân địa phương trong bảo tồn giá trị truyền thống sau sáp nhập hành chính.

Nhân vật trung tâm lễ hội

Theo các bậc cao niên truyền lại, Lễ hội Mục đồng làng Phong Lệ gắn với cồn Thần và đình Thần Nông của làng Phong Lệ xưa. Từ những câu chuyện dân gian về đàn trâu, đám trẻ chăn trâu cùng tín ngưỡng thờ Thần Nông, qua nhiều thế hệ đã hình thành nên lễ hội truyền thống độc đáo, tổ chức vào dịp mùng Một tháng Tư. Đây là lễ hội hiếm có trong cả nước nhằm tôn vinh trẻ mục đồng - những đứa trẻ gắn bó với ruộng đồng, với nghề nông và nhịp sống làng quê từ bao đời.

Theo nhà nghiên cứu Đinh Thị Trang, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian Đà Nẵng, điểm đặc sắc nhất của lễ hội chính là vai trò trung tâm của trẻ mục đồng. Trong xã hội xưa, trẻ chăn trâu là tầng lớp bình dị, ít được nhắc đến trong đời sống cộng đồng. Thế nhưng qua lễ hội, các em trở thành nhân vật chính qua những nghi lễ linh thiêng, được dân làng trân trọng và yêu thương. Đây là biểu hiện sâu sắc của tinh thần nhân văn, sự bình đẳng và ý thức tôn vinh lao động của cư dân nông nghiệp Việt Nam.

Trong không gian lễ hội, mọi người cùng hòa mình vào các nghi thức truyền thống, tham gia hát bài chòi, đồng dao và nhiều trò chơi dân gian đậm hơi thở đồng quê. Giá trị lớn nhất của Lễ hội Mục đồng nằm ở tính cộng đồng sâu sắc. Trong ngày hội, không phân biệt giàu nghèo hay địa vị, trẻ mục đồng, các bậc cao niên và người dân cùng ngồi lại trong không khí đoàn kết, nghĩa tình, tri ân tiền nhân. Đó là nét đẹp văn hóa được gìn giữ suốt nhiều thế hệ, góp phần tạo nên bản sắc riêng của làng Phong Lệ.

Đúng như tên gọi của lễ hội, trong hai ngày diễn ra, Ban tổ chức tái hiện nhiều phong tục xưa một cách sinh động. Đặc biệt, phần lễ rước thần về đình làng cúng tế được thiết kế công phu với phần hô xướng của “Trùm mục”: “Chúng mục đồng Phong Lệ ta xin cho tốt lúa, tốt gieo, vũ thuận phong điều, đồng reo một tiếng”.

Đông đảo người dân và du khách cùng tham gia lễ hội. Ảnh: NGỌC QUỐC

Ngay sau đó, đoàn mục đồng phía sau đồng thanh đáp lại: “Giá hạ! Giá hạ!”, nghĩa là gieo giống xuống ruộng. Những tiếng hô vang đầy khí thế khiến nhiều người thích thú, tạo một không khí linh thiêng nhưng vẫn gần gũi, vui tươi.

Nhà nghiên cứu Đinh Thị Trang cho biết thêm, năm Bảo Đại thứ 11 (1936) là lần cuối lễ hội được tổ chức dưới thời phong kiến. Sau đó, lễ hội bị gián đoạn suốt nhiều thập niên.

Mãi đến năm 2007, với sự hỗ trợ của Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam cùng sự chung tay của người dân địa phương, lễ hội mới được phục dựng. Năm 2024, lễ hội được huyện Hòa Vang và xã Hòa Châu cũ tổ chức quy mô hơn. Năm 2026 lễ hội diễn ra trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, cho thấy quyết tâm gìn giữ di sản văn hóa của chính quyền và nhân dân phường Hòa Xuân.

Khơi dậy tình yêu quê hương

Năm nay, lễ hội với phần lễ gồm: rước Thần Nông từ cồn Thần về đình Thần Nông; lễ an vị thần để các chư phái tộc dâng hương; lễ rước Thần Nông dạo đồng Phong Lệ nhằm cầu mong mùa màng thuận lợi, cuộc sống bình an.

Sôi nổi nhất là phần hội cùng nhiều hoạt động thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia: tọa đàm về Lễ hội Mục đồng trong không gian văn hóa “Làng trong phố, phố trong làng”; chấm cờ mục đồng của các tộc họ; lễ rước mục đồng; hát mừng mục đồng; dâng lễ cúng Thần Nông; tổ chức trò chơi dân gian; chấm mâm xôi gà; hát bài chòi; bắt vịt, bắt cá…

Trẻ em tham gia phần thi bắt cá dưới đồng. Ảnh: NGỌC QUỐC

Qua những hoạt động này, lễ hội không chỉ giúp người dân tưởng nhớ công đức tiền nhân mà còn khơi dậy tình yêu quê hương, niềm tự hào về truyền thống văn hóa của cha ông. Em Nguyễn Ngô Minh (12 tuổi) chia sẻ, khi tham gia lễ hội và các trò chơi dân gian, càng hiểu thêm nhiều nét văn hóa của trẻ mục đồng ngày xưa. “Em thấy trẻ chăn trâu trước đây có tuổi thơ rất vui. Lễ hội giúp em thêm yêu quê hương và tự hào về nơi mình sinh ra”, Minh chia sẻ.

Phó Chủ tịch UBND phường Hòa Xuân Lê Công Đông cho biết, Lễ hội Mục đồng làng Phong Lệ không chỉ là dịp tri ân tiền nhân, tưởng nhớ công đức Thần Nông và cầu mong cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mà còn góp phần hun đúc tinh thần đoàn kết cộng đồng, bồi đắp tình yêu quê hương và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ hôm nay.

Chính quyền địa phương luôn nỗ lực duy trì, phục dựng và lan tỏa những giá trị tốt đẹp của lễ hội trong đời sống hiện đại. Qua đó, phường Hòa Xuân mong muốn tiếp tục bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể đặc sắc; từng bước xây dựng không gian văn hóa “Làng trong phố, phố trong làng”; gắn bảo tồn truyền thống với phát triển du lịch cộng đồng, nâng cao đời sống tinh thần cho người dân và quảng bá hình ảnh địa phương đến với du khách gần xa.

NGỌC QUỐC

Nguồn Đà Nẵng : https://baodanang.vn/dac-sac-le-hoi-ton-vinh-tre-muc-dong-3337000.html