Trong bối cảnh nhu cầu nhà ở của người thu nhập thấp và người trẻ tại các đô thị ngày càng lớn, các chính sách tín dụng ưu đãi đang được xem là “đòn bẩy” quan trọng để thúc đẩy khả năng tiếp cận nhà ở xã hội. Với mức lãi suất thấp hơn thị trường từ 1,5 - 2% cùng thời gian ưu đãi kéo dài, nhiều chương trình tín dụng được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ rào cản tài chính, hỗ trợ người dân hiện thực hóa giấc mơ an cư.
Tại hội thảo với chủ đề “Nhà ở xã hội: Bứt tốc nguồn cung, đảm bảo công bằng thụ hưởng” tổ chức ngày 12/3, ông Nguyễn Ngọc Cảnh - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, NHNN cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng hướng dòng vốn vào phân khúc nhà ở giá rẻ, nhà ở cho người thu nhập thấp. Hiện tổng dư nợ cho vay nhà ở xã hội đạt khoảng 41.000 tỷ đồng, trong đó Ngân hàng Chính sách xã hội hơn 25.000 tỷ đồng và các ngân hàng thương mại trên 16.000 tỷ đồng.
Còn theo GS. TS. Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, những năm gần đây, chương trình phát triển nhà ở xã hội đã thực sự có chuyển động rất mạnh. Con số hơn 100.000 căn hoàn thành trong năm 2025 là một bước tiến rất lớn. Nếu so với giai đoạn 2023-2024 chỉ đạt khoảng 40.000 - 50.000 căn mỗi năm, đây là sự cải thiện đáng ghi nhận. “Nhưng phải thẳng thắn rằng, so với nhu cầu thực tế thì vẫn còn khoảng cách khá xa”, vị chuyên gia nhìn nhận.
“Chúng ta công bố gói 120.000 tỷ đồng, sau đó là 140.000 tỷ đồng, nhưng thực tế giải ngân rất thấp. So với tổng dư nợ bất động sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng thì quy mô đó vẫn còn rất nhỏ. Rõ ràng ở đây có vấn đề trong cách tổ chức thực hiện”, GS. TS. Hoàng Văn Cường thẳng thắn nhìn nhận.
Vị này cho rằng, nguyên nhân sâu xa là chúng ta đang trộn lẫn giữa cơ chế thị trường và cơ chế phúc lợi nhà nước. Nhà ở xã hội là chính sách an sinh. Đã là chính sách an sinh thì Nhà nước phải đứng ra lo bằng công cụ của Nhà nước. Nhưng hiện nay chúng ta vẫn đang dùng công cụ thị trường để điều tiết.
Ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước cho biết, hiện có ba nhóm chính sách nổi bật đang được triển khai để thúc đẩy tín dụng cho nhà ở xã hội:
Ông Nguyễn Xuân Bắc - Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế. Ảnh: BTC.
Hiện có ba nhóm chính sách nổi bật đang được triển khai để thúc đẩy tín dụng cho nhà ở xã hội:
Đầu tiên, Ngân hàng Nhà nước đã quy định hệ số rủi ro đối với các khoản cho vay mua nhà ở xã hội thấp hơn so với các khoản vay bất động sản thương mại thông thường. Chính sách này giúp các ngân hàng thương mại giảm áp lực về hệ số an toàn vốn, qua đó khuyến khích các tổ chức tín dụng tích cực cho vay đối với lĩnh vực nhà ở xã hội.
Tiếp theo là việc triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi dành riêng cho lĩnh vực nhà ở xã hội. Hiện nay có hai chương trình trọng tâm đang được thực hiện. Chương trình thứ nhất là cho vay theo Nghị định 100 về phát triển và quản lý nhà ở xã hội, do Ngân hàng Chính sách xã hội triển khai. Chương trình tập trung hỗ trợ người dân mua, thuê mua nhà ở xã hội hoặc xây dựng, cải tạo nhà ở với mức lãi suất khoảng 5,4%/năm và thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm.
Bên cạnh đó, chương trình tín dụng thuộc Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội - thường được gọi là gói tín dụng 120.000 tỷ đồng (sau đó được mở rộng quy mô) - được triển khai thông qua các ngân hàng thương mại. Nguồn vốn này dành cho cả chủ đầu tư dự án và người mua nhà, với lãi suất thấp hơn khoảng 1,5 - 2% so với mức cho vay trung bình trên thị trường.
Cuối cùng là Ngân hàng Nhà nước cũng đã có những cơ chế điều hành nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng thương mại mở rộng tín dụng đối với lĩnh vực nhà ở xã hội, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng tích cực tham gia các chương trình ưu đãi.
“Liên quan đến câu hỏi về việc xây dựng cơ chế lãi suất ổn định, dài hạn cho người mua nhà ở xã hội. Đây là vấn đề hết sức cần thiết. Đối tượng mua nhà ở xã hội thường có thu nhập thấp hoặc trung bình, khả năng tài chính hạn chế hơn so với người mua nhà ở thương mại”, Phó Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế nêu và nhấn mạnh:
“Vì vậy, việc thiết kế cơ chế lãi suất ưu đãi và ổn định trong thời gian dài sẽ giúp người dân yên tâm vay vốn và có khả năng trả nợ tốt hơn. Trên thực tế, các chương trình tín dụng hiện nay đều đang đi theo hướng này. Ví dụ, với chương trình cho vay theo Nghị định 100, người mua nhà được vay với lãi suất khoảng 5,4%/năm và thời hạn vay tối đa lên tới 25 năm. Đây là mức lãi suất thấp và ổn định so với mặt bằng chung của thị trường”.
Đối với chương trình tín dụng triển khai qua các ngân hàng thương mại, lãi suất cho vay đối với người mua nhà ở xã hội được quy định thấp hơn khoảng 2% so với lãi suất cho vay bình quân của các ngân hàng thương mại nhà nước. Trong khi đó, đối với chủ đầu tư dự án, mức ưu đãi lãi suất khoảng 1,5%.
Đáng chú ý, lãi suất ưu đãi của chương trình được xác định dựa trên mặt bằng lãi suất của các ngân hàng thương mại nhà nước, thay vì tính trung bình toàn bộ hệ thống. Cách tính này giúp mặt bằng lãi suất ưu đãi ổn định hơn và thấp hơn so với mức trung bình của toàn thị trường.
Về thời gian áp dụng ưu đãi, chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được hưởng lãi suất ưu đãi trong khoảng 3 năm. Đối với người mua nhà, thời gian ưu đãi là 5 năm. Riêng nhóm người trẻ dưới 35 tuổi còn được hỗ trợ thêm 10 năm tiếp theo với mức lãi suất thấp hơn khoảng 1% so với lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại nhà nước. Như vậy, tổng thời gian được hưởng ưu đãi có thể lên tới 15 năm.
Trang Mai