Đài Loan thu phí phát thải carbon để gây quỹ chuyển đổi năng lượng xanh

một giờ trướcBài gốc

Động thái thu phí mạnh mẽ này được thiết kế nhằm mục đích kích hoạt một quỹ đặc biệt của chính quyền, tập trung hoàn toàn vào các nỗ lực khử carbon và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi năng lượng bền vững.

Đảo Đài Loan tăng cường xanh hóa bằng việc thu phí phát thải carbon

Cơ chế định giá thu phí phát thải carbon và sức ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu

Theo quy định mới, các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực điện lực, cung cấp khí đốt và sản xuất chế tạo có lượng phát thải vượt quá 25 nghìn tấn carbon dioxide mỗi năm bắt buộc phải hoàn tất việc tính toán và nộp phí. Khoản phí này được áp dụng dựa trên tổng lượng phát thải của họ trong năm 2025 và hạn chót nộp tiền được ấn định vào cuối tháng 5 này. Bà Tsai Lin-yi, một quan chức cấp cao thuộc Bộ Môi trường Đài Loan, xác nhận rằng kể từ năm 2025, hòn đảo này đã chính thức vận hành hệ thống phí carbon như một động lực kinh tế then chốt để thúc đẩy quá trình chuyển đổi hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Với tư cách là tổng cục trưởng Cục Biến đổi Khí hậu, bà Tsai cho biết dự kiến có 247 công ty quy mô lớn sẽ phải nộp phí theo chương trình này ngay trong tháng 5.

Mức phí carbon tiêu chuẩn được thiết lập ở mức 300 Đài tệ, tương đương khoảng 9,53 USD cho mỗi tấn carbon dioxide. Tuy nhiên, cơ chế này không tạo ra gánh nặng tài chính một chiều. Các công ty chủ động đảm bảo được sự chấp thuận của cơ quan quản lý đối với các kế hoạch giảm phát thải tự nguyện hoàn toàn có thể lựa chọn mức phí ưu đãi thấp hơn rất nhiều, cụ thể là 50 Đài tệ hoặc 100 Đài tệ cho mỗi tấn. Sự phân tầng về mức phí này cho thấy một phương pháp tiếp cận linh hoạt, tạo ra động lực kinh tế rõ ràng để các tập đoàn lớn nhanh chóng đầu tư vào công nghệ sản xuất sạch hơn.

Bà Tsai giải thích thêm rằng hệ thống được thiết kế với sự kết hợp khéo léo giữa các kế hoạch giảm tự nguyện và mức giá ưu đãi nhằm hướng dẫn các nguồn phát thải lớn chuyển từ trạng thái bị động giảm lượng khí thải carbon sang việc tích cực tham gia vào các biện pháp cắt giảm thực chất. Cơ chế này cũng cung cấp các hệ số điều chỉnh phát thải đối với những ngành có nguy cơ dịch chuyển phát thải carbon cao. Việc áp dụng hệ số này nhằm bảo đảm quá trình thực thi chính sách vẫn tính toán cẩn thận đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế của các ngành công nghiệp chủ lực, tránh tình trạng doanh nghiệp phải chuyển dời cơ sở sản xuất sang những khu vực không áp dụng thuế carbon.

Cách thức Đài Loan xử lý các thách thức về biến đổi khí hậu và môi trường mang những hàm ý to lớn trên phạm vi toàn cầu. Mặc dù hòn đảo dân chủ này bị loại khỏi các cuộc thảo luận quan trọng về khí hậu của Liên Hợp Quốc do sức ảnh hưởng từ Trung Quốc, sức mạnh vượt trội của ngành công nghiệp công nghệ và bán dẫn vẫn khiến Đài Loan trở thành một mắt xích đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong toàn bộ chuỗi cung ứng quốc tế. Bất kỳ sự thay đổi nào trong chi phí vận hành tại đây đều có thể tạo ra tác động dây chuyền đến giá thành của các linh kiện điện tử trên toàn thế giới.

Những rào cản về an ninh năng lượng và mục tiêu trung hòa carbon

Khoản phí carbon này được đưa ra vào đúng thời điểm Đài Loan đang gặp phải vô vàn khó khăn trong việc hoàn thành các tham vọng về biến đổi khí hậu và mục tiêu phát thải ròng bằng không. Một phần nguyên nhân của sự chậm trễ này xuất phát từ việc tốc độ tăng trưởng công suất điện mặt trời lắp đặt đang có dấu hiệu chững lại đáng kể. Hệ quả là Bộ Kinh tế đã phải lùi lại mốc thời gian để xây dựng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên mức 20%, đẩy mục tiêu này sang tháng 11 năm 2026.

Sau khi chính thức nhậm chức vào năm 2024, nhà lãnh đạo Lại Thanh Đức đã thành lập Ủy ban Biến đổi Khí hậu lãnh thổ để điều phối các cơ quan và thúc đẩy các cải cách toàn diện. Ủy ban này tiếp nối nền tảng vững chắc từ người tiền nhiệm vốn đã chính thức hóa cam kết pháp lý về việc đạt mức phát thải ròng bằng không vào năm 2050. Dù có quyết tâm chính trị mạnh mẽ, con đường hiện thực hóa các cam kết này vẫn vấp phải những giới hạn về mặt địa lý và tài nguyên thiên nhiên.

Đài Loan hiện nay vẫn đang phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu cho hơn 90% nguồn cung năng lượng của mình. Cơ cấu năng lượng của hòn đảo này bị chi phối nặng nề bởi nhiên liệu hóa thạch, trong đó dầu mỏ và than đá cho đến nay vẫn là hai nguồn cung cấp năng lượng quan trọng nhất để duy trì hoạt động của mạng lưới công nghiệp khổng lồ. Lãnh đạo Cơ quan Kinh tế Kung Ming-hsin vào năm ngoái đã cảnh báo rằng việc đạt được mục tiêu 20% năng lượng tái tạo vẫn là một thách thức cực kỳ lớn đối với khả năng hấp thụ và tính ổn định của hệ thống điện lưới lãnh thổ.

Tình trạng phụ thuộc nghiêm trọng này đặt Đài Loan vào vị trí trung tâm của các cuộc thảo luận quốc tế về an ninh năng lượng, đặc biệt với tình hình ngày càng có nhiều lo ngại về việc eo biển Đài Loan có thể bị phong tỏa khi quan hệ 2 bờ căng thẳng. Trong một cuộc phỏng vấn vào năm 2024, Lãnh đạo cơ quan Môi trường Peng Chi-ming từng nhấn mạnh rằng ưu tiên hàng đầu là bảo đảm an ninh của Đài Loan, trong đó bao gồm cả an ninh năng lượng và sự ổn định của hệ thống năng lượng lãnh thổ. Do đó, Bộ Môi trường phải liên tục tìm cách cân bằng mệnh lệnh an ninh lãnh thổ này với việc hỗ trợ các doanh nghiệp vượt qua những chi phí tài chính và thời gian khổng lồ của quá trình chuyển đổi xanh.

Chiến lược tài chính xanh và quá trình quản trị rủi ro đầu tư

Theo ước tính từ giới chức trách, doanh thu thu về từ đợt đóng phí lần này dựa trên lượng khí thải của năm 2025 sẽ đạt mức 4,5 tỉ Đài tệ. Trong đó, khoảng 4,05 tỉ Đài tệ sẽ được phân bổ trực tiếp cho Quỹ Quản lý Giảm Khí nhà kính vừa mới được thành lập. Các ưu tiên hàng đầu của quỹ này bao gồm việc hỗ trợ các nỗ lực giảm phát thải và thích ứng của cả doanh nghiệp lẫn chính quyền địa phương. Quỹ cũng sẽ cung cấp các công cụ tài chính như trợ cấp lãi suất cho các sáng kiến phát thải ròng bằng không, cùng với các dự án "chuyển đổi công bằng" nhằm giảm tác động tiêu cực đối với các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương trong quá trình thay đổi cơ cấu kinh tế.

Bên cạnh đó, năm nay sẽ chứng kiến sự ra mắt của một chương trình thí điểm dành cho Hệ thống Giao dịch Phát thải Đài Loan. Quan chức của Bộ Môi trường cho biết bước đi chiến lược này sẽ dần dần chuyển đổi hệ thống thu phí carbon hiện tại sang hệ thống định mức và giao dịch phát thải. Mô hình mới sẽ đặt ra một mức trần phát thải và cho phép các doanh nghiệp mua bán tín chỉ carbon, qua đó đưa chi phí carbon của Đài Loan tiến đến sự đồng nhất với các đối thủ cạnh tranh lớn trong khu vực như Nhật Bản và Hàn Quốc, đồng thời tối đa hóa hiệu quả của dòng vốn.

Tuy nhiên, con đường đầu tư vào các công nghệ mới không hề bằng phẳng. Các doanh nghiệp hoạt động trong những lĩnh vực mới nổi như tích hợp hệ thống năng lượng và lưu trữ năng lượng thường phải đối mặt với một điểm nghẽn khổng lồ. Ông Wu Pei-yu, giám đốc kỹ thuật kiêm phó giám đốc điều hành tại Văn phòng Chính sách Xanh, đã lên tiếng cảnh báo về tình trạng thiếu hụt tài chính trong giai đoạn đầu. Yêu cầu về vốn ban đầu đối với các dự án năng lượng sạch thường cực kỳ cao, thường vượt quá mức 40 triệu đến 50 triệu Đài tệ. Thêm vào đó, thời gian dành cho các hoạt động nghiên cứu, phát triển và kiểm chứng tính khả thi của công nghệ có thể kéo dài từ ba đến năm năm trước khi dự án bắt đầu tạo ra doanh thu.

Kế hoạch của Bộ Môi trường là hỗ trợ các ngành công nghiệp hướng tới mức phát thải ròng bằng không đòi hỏi vốn đầu tư lớn thông qua việc tích hợp sâu rộng các chính sách. Cụ thể, họ sẽ làm việc để chuyển đổi các mục tiêu giảm carbon thành những mục tiêu đầu tư sinh lời và các mô hình kinh doanh có tính khả thi cao, dễ hiểu đối với thị trường vốn đầu tư mạo hiểm. Mục tiêu cốt lõi là tháo gỡ nút thắt cuối cùng của quá trình gọi vốn thương mại hóa công nghệ bằng cách kết nối các nguồn lực của chính quyền và dòng vốn tư nhân thông qua các quỹ tài chính và cơ chế đầu tư minh bạch.

Nhằm cụ thể hóa tham vọng này, Bộ Môi trường cũng đã triển khai Quỹ Tăng trưởng Xanh Đài Loan với quy mô lên đến 10 tỉ Đài tệ. Trọng tâm của quỹ là rót vốn trực tiếp vào lĩnh vực năng lượng tái tạo và các ngành công nghiệp phát thải ròng bằng không. Theo lời ông Wu, kế hoạch này khác biệt hoàn toàn so với các khoản trợ cấp một lần truyền thống của chính quyền. Nó được xây dựng với ý định kết hợp nguồn vốn đầu tư dẫn dắt từ khu vực tư nhân và nguồn vốn đầu tư tiếp nối từ phía chính quyền, qua đó tạo ra sự chia sẻ rủi ro công bằng và kích thích sự tham gia mạnh mẽ hơn từ giới đầu tư tư nhân vào công cuộc làm sạch nền kinh tế công nghiệp của hòn đảo này.

Bùi Tú

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/dai-loan-thu-phi-phat-thai-carbon-de-gay-quy-chuyen-doi-nang-luong-xanh-252496.html