Đảm bảo chất lượng xăng E10, bảo vệ quyền lợi người dùng

3 giờ trướcBài gốc

Việc triển khai bán xăng sinh học E10 trên toàn quốc từ ngày 1-6-2026 được xem là bước đi quan trọng trong lộ trình chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải của Việt Nam. Song việc triển khai thành công xăng sinh học vào cuộc sống phụ thuộc vào ba yếu tố chính: Nguồn cung E100, năng lực phối trộn xăng E5, E10 và hạ tầng phân phối xăng sinh học tới người dùng.

Báo Pháp Luật TP.HCM đã trao đổi cùng ông Đào Duy Anh (ảnh), Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công thuộc Bộ Công Thương, về vấn đề này.

Hiện tại Việt Nam cần nhập khẩu khoảng 75% ethanol

. Thưa ông, nhu cầu ethanol cần tới khoảng 1,1 triệu m3/năm để pha chế xăng E10. Vậy khi triển khai đại trà từ đầu tháng 6 tới, nguồn cung trong nước liệu có đáp ứng đủ nhu cầu phối trộn?

+ Hiện có bốn nhà máy sản xuất E100 (ethanol - nguyên liệu dùng để phối trộn, pha chế xăng sinh học E5, E10) - trong nước đang hoạt động tại Đồng Nai, Quảng Nam, Đắk Tô và Quảng Ngãi với công suất đạt khoảng 25.000 m3/tháng. Ngoài ra, còn có hai nhà máy sản xuất E100 tại Bình Phước và Đắk Nông đang trong quá trình tái cơ cấu, hoàn thiện kỹ thuật để phục hồi sản xuất.

Sau khi cả sáu nhà máy hoạt động đủ công suất thì tổng công suất E100 sản xuất trong nước đạt 500.000 m3/năm, đáp ứng được khoảng 40% E100 cho nhu cầu phối trộn xăng sinh học E5 và E10. Như vậy chúng ta cần nhập thêm 60% mới đáp ứng được nhu cầu.

Nhà nước xem xét giảm thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc hỗ trợ phần chênh lệch ethanol trong giai đoạn đầu để khuyến khích người dân tự nguyện chuyển đổi. Ảnh: TÚ UYÊN

Còn ở thời điểm hiện tại, Việt Nam cần nhập khẩu khoảng 75% nguyên liệu E100, cộng thêm 25% sản xuất trong nước để đáp ứng nhu cầu pha chế xăng sinh học E5, E10.

. Như vậy, Việt Nam phải nhập khẩu rất nhiều ethanol để làm nguyên liệu pha chế xăng E5, E10. Trong bối cảnh này, Bộ Công Thương đã có kịch bản cụ thể nào để tránh phụ thuộc và giảm thiểu tác động đến giá bán xăng E10?

+ Như đã nói ở trên, E100 cũng là một dạng nhiên liệu, được giao dịch trên thị trường quốc tế với nguồn cung dồi dào từ các nhà sản xuất lớn tại Mỹ, Brazil, Singapore, Hàn Quốc. Qua đó cũng cho thấy nguồn cung E100 không thiếu, không phải phụ thuộc vào một nguồn cụ thể nào. Về giá cả E100 thì diễn biến theo quy luật cung - cầu và giá thế giới, tương tự như với xăng dầu từ nguồn nhiên liệu hóa thạch.

Xin nói thêm, E100 dùng cho phối trộn, pha chế xăng sinh học có quy định cụ thể theo tiêu chuẩn quốc tế. Vì vậy khi nhập khẩu, các doanh nghiệp có quyền lựa chọn chất lượng sản phẩm để mua, đáp ứng yêu cầu pha chế của mình.

Theo ghi nhận của Bộ Công Thương, không có phản ánh về lo ngại từ phía các doanh nghiệp đối với chất lượng E100 nhập khẩu.

Giá bán E10 cần thấp hơn hoặc ít nhất tương đương xăng khoáng. Ảnh: TÚ UYÊN

. Nhưng thưa ông, một số chuyên gia lo ngại, với đặc tính dễ bay hơi, hút ẩm khiến chi phí logistics và bảo quản E100 có thể làm tăng giá thành xăng sinh học E10. Vậy liệu xăng E10 có thực sự rẻ và cạnh tranh với xăng khoáng như kỳ vọng không?

+ Như tôi đã đề cập, E100 cũng là một dạng nhiên liệu, do đó, giá cả phụ thuộc vào cung - cầu trên thị trường quốc tế giống như xăng khoáng; chi phí logistics và lưu chứa E100 cũng tương tự như với xăng khoáng. Tuy nhiên, do đặc tính bay hơi mạnh hơn nên các phương tiện vận chuyển và bể chứa E100 cần khắc phục yếu tố này.

Thực tế, qua thử nghiệm phân phối xăng E10 của Petrolimex và PVOIL từ tháng 8-2025 đến nay thì thấy giá xăng sinh học E10 luôn thấp hơn giá xăng khoáng A95.

Sẽ thường xuyên kiểm tra chất lượng xăng E10

. Trong bối cảnh thị trường chỉ còn xăng sinh học E10 và E5, người dân không còn nhiều lựa chọn thay thế, nghĩa là người dùng buộc phải mua xăng E10. Vậy công tác kiểm tra, kiểm soát chất lượng xăng E10 sẽ được thực hiện như thế nào từ khâu sản xuất, pha chế đến hệ thống bán lẻ?

+ Xăng sinh học E5, E10 cũng giống như xăng khoáng trước đây, các doanh nghiệp kinh doanh phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về điều kiện kinh doanh, chất lượng sản phẩm hàng hóa.

Về mặt quản lý nhà nước, các cơ quan có trách nhiệm sẽ thường xuyên kiểm tra, giám sát sự tuân thủ quy định của pháp luật về chất lượng xăng dầu đối với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu.

Hoạt động này nhằm đảm bảo sản phẩm xăng E10, E5 khi đến tay người tiêu dùng luôn đạt chất lượng theo đúng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.

Phấn đấu tự chủ nguồn cung E100

Bất cứ quốc gia nào và Việt Nam cũng không ngoại lệ, đều xác định tự chủ là yếu tố then chốt để đảm bảo an ninh năng lượng. Việc nhập khẩu chỉ là giải pháp trước mắt, về lâu dài, Việt Nam cần phát triển sản xuất E100 trong nước để tự chủ về nguồn cung. Để phát triển ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học nói chung, cần có một kế hoạch tổng thể từ quy hoạch, phát triển vùng nguyên liệu, hệ thống các nhà máy sản xuất E100 và hạ tầng lưu chứa, logistics…

Khi việc sản xuất, phối trộn, pha chế và sử dụng xăng E10 đã đi vào ổn định, nhu cầu E100 không ngừng tăng, Bộ Công Thương sẽ cùng các bộ, ngành và đơn vị có liên quan triển khai các giải pháp đồng bộ từ xây dựng chính sách đến khuyến khích và chế tài, kiểm tra giám sát. Hoạt động này nhằm thúc đẩy sự phát triển chung của ngành công nghiệp nhiên liệu sinh học, trong đó đẩy mạnh sản xuất và phân phối xăng sinh học.

TS ĐÀO DUY ANH

. Thực tế, người dân vẫn lo ngại xăng E10 ảnh hưởng đến động cơ xe, thậm chí hư hỏng động cơ xe… Bộ Công Thương đã có những nghiên cứu, thử nghiệm cụ thể nào để khẳng định xăng E10 an toàn và phù hợp với các loại xe, đặc biệt là xe đang lưu hành lâu năm?

+ Khi triển khai xây dựng lộ trình xăng sinh học theo Thông tư 50/2025, Bộ Công Thương đã thực hiện khảo sát kỹ cả trong và ngoài nước; làm việc với các hiệp hội ô tô, xe máy, lấy ý kiến các hãng sản xuất, phân phối xe máy, ô tô tại Việt Nam; làm việc với đơn vị nghiên cứu như ĐH Bách khoa Hà Nội…

Thông tin mà Bộ Công Thương thu nhận trong nước là hầu như toàn bộ ô tô (loại trừ khoảng 60.000 xe tải hạng nhẹ hiện đã dừng sản xuất từ năm 2023 là có thể không tương thích với xăng E10) và xe máy đang lưu thông trên lãnh thổ Việt Nam đều tương thích với xăng E10.

Bên cạnh đó, thông tin từ các quốc gia đã sử dụng xăng E10 từ hàng chục năm trước khẳng định: Các xe sản xuất sau năm 2000 hoàn toàn tương thích với xăng E10. Đồng thời, để đảm bảo có nhiên liệu cho các xe quá cũ nếu không tương thích với xăng E10, Bộ Công Thương đã duy trì xăng E5 đến hết năm 2030.

Đề xuất ưu đãi thuế, phí… với xăng sinh học

Bộ Công Thương vừa hoàn thiện dự thảo tờ trình gửi Thủ tướng về việc ban hành Nghị quyết của Chính phủ đẩy nhanh triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học E10. Theo đó, từ ngày 1-6, xăng không chì phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc.

Bộ Công Thương cho hay đã có báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình thực tế nguồn cung ethanol (E100), năng lực phối trộn E10 và tình hình hạ tầng phân phối xăng E10 đến người tiêu dùng. Đồng thời, bộ cũng báo cáo chi tiết các khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để Chính phủ, các bộ, ngành tháo gỡ, khai thông nguồn lực về cơ sở hạ tầng, giúp các doanh nghiệp có thể nhanh chóng triển khai theo lộ trình. Trong đó bao gồm các đề xuất liên quan tới ưu đãi thuế, phí, sửa đổi quy chuẩn quốc gia về xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học.

Đáng chú ý, Bộ Công Thương cho biết đến nay, bằng Nghị quyết 19/2026/QH16 của Quốc hội, các loại thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng, dầu, nhiên liệu bay đều đã được giảm về 0 từ ngày 16-4 đến hết 30-6-2026.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn đề xuất cho phép doanh nghiệp đã đầu tư trạm phối trộn được đi thuê phòng thử nghiệm để đủ điều kiện được cấp phép hoạt động cho trạm phối trộn E10. Đồng thời, khi xăng E10 triển khai trên cả nước, cần có quy định cụ thể về xác định các yếu tố cấu thành trong công thức giá cơ sở xăng dầu và công bố giá cơ sở để thực hiện điều hành giá mặt hàng xăng sinh học E10.

Bộ Công Thương cho hay những nội dung trên được quy định tại các nghị định về kinh doanh xăng dầu. Tuy nhiên, nghị định này đang được sửa đổi nên để đảm bảo triển khai lộ trình thực hiện xăng sinh học, bộ đề xuất Chính phủ cần ban hành nghị quyết để đảm bảo tính pháp lý trong triển khai thực hiện.

Giảm tiêu thụ khoảng 1 triệu m3 xăng khoáng/năm

. Thưa ông, để việc triển khai sử dụng xăng E10 đạt hiệu quả thực chất, tránh lặp lại “bài học” như xăng E5, Bộ Công Thương đã, đang và sẽ triển khai những giải pháp tổng thể nào?

+ Bộ Công Thương triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy việc sản xuất, phối trộn và sử dụng xăng sinh học E10. Chúng tôi tập trung truyền thông giúp người dân và xã hội hiểu rõ ý nghĩa của loại nhiên liệu này đối với môi trường. Việc phát triển xăng sinh học góp phần giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Đồng thời, Bộ Công Thương cũng phối hợp với các bộ, ngành liên quan, báo cáo cấp có thẩm quyền ban hành các chính sách về thuế, phí hoặc thay đổi các quy định về kỹ thuật…

Những nỗ lực này nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia sản xuất, phối trộn, phân phối xăng sinh học. Qua đó, người dân sẽ tin dùng và sử dụng xăng sinh học E5, E10.

. Xăng E10 được xem là một trong những giải pháp quan trọng trong lộ trình xanh hóa nhiên liệu, Bộ Công Thương kỳ vọng xăng E10 sẽ đóng vai trò như thế nào trong chiến lược năng lượng sạch và giảm phát thải của Việt Nam trong thời gian tới?

+ Xăng sinh học E10 giúp giảm áp lực khoảng 10% về nguồn cung đối với xăng khoáng. Mỗi năm, việc sử dụng loại nhiên liệu này giúp giảm tiêu thụ khoảng 1 triệu m3 xăng khoáng trên thị trường.

Qua đó, lượng phát thải ra môi trường giảm khoảng 2,5 triệu tấn khí CO2 riêng đối với lĩnh vực động cơ sử dụng xăng. Bộ Công Thương xác định đây là một trong những giải pháp trọng tâm để phát triển giao thông xanh. Bên cạnh việc thúc đẩy phương tiện không dùng nhiên liệu hóa thạch, đóng góp lớn vào lộ trình giảm phát thải của nền kinh tế.

Đây là bước đi quan trọng nhằm tiến tới trung hòa phát thải khí CO2 vào năm 2050 mà Việt Nam đã cam kết với cộng đồng quốc tế.

. Xin cảm ơn ông.

Những giải pháp quan trọng để xăng E10 đi vào cuộc sống

Việc kiểm soát chất lượng phải được siết chặt ở tất cả các khâu, từ nguyên liệu ethanol đến xăng sinh học E10 thành phẩm.

Việc đưa xăng E10 vào sử dụng được xem là bước đột phá quyết liệt của Chính phủ nhằm hiện thực hóa cam kết giảm phát thải. Tuy nhiên, để loại nhiên liệu này đi vào đời sống, các chuyên gia đã hiến kế nhiều giải pháp như Nhà nước có chính sách hỗ trợ về thuế, giá; có cơ chế hiệu quả bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

PGS-TS NGUYỄN THƯỜNG LẠNG, giảng viên cao cấp Trường ĐH Kinh tế Quốc dân:

Cần giám sát, kiểm tra chất lượng tại các cửa hàng xăng

Trước đây, xăng sinh học E5 từng gặp khó khăn khi người dân vẫn ưu tiên chọn xăng khoáng A95. Nay việc dừng bán A95 được xem là yếu tố then chốt để E10 dễ dàng đi vào thực tiễn.

Mặt khác, bối cảnh hiện nay đã khác trước đây. Tại các đô thị lớn như Hà Nội, nồng độ bụi trong không khí thường xuyên ở mức báo động do khói xả từ phương tiện giao thông dày đặc. Thực trạng này khiến người dân phải đối mặt với nhiều nguy cơ bệnh tật nghiêm trọng. Nhiều ý kiến nhận định chi phí cho sức khỏe và thuốc men có thể còn lớn hơn cả chi phí chuyển đổi năng lượng. Do đó, đây là thời điểm chín muồi để thực hiện các giải pháp chuyển đổi xanh.

Đặc biệt hiện nay Việt Nam đã có nguồn cung ethanol tốt nhập khẩu từ Mỹ hoặc các nguồn khác, đảm bảo cân đối thương mại và môi trường. Đây là lúc Nhà nước phải quyết tâm thay đổi vì sự tồn tại và chất lượng cuộc sống của cộng đồng.

Tuy nhiên, theo tôi, để thúc đẩy sử dụng xăng E10 một cách hiệu quả và bền vững, ưu tiên hàng đầu là phải đẩy mạnh truyền thông minh bạch dựa trên các căn cứ khoa học. Trong giai đoạn chuyển đổi này, vai trò của Nhà nước là cực kỳ quan trọng. Cơ quan quản lý cần xây dựng các chính sách cụ thể để vừa hỗ trợ doanh nghiệp hoàn thiện hạ tầng cung ứng, vừa đồng hành cùng người dân.

Chẳng hạn, có thể nghiên cứu giảm thuế, phí, hỗ trợ giá đồng thời công tác giám sát, kiểm tra chất lượng tại các điểm bán phải được thực hiện thường xuyên để bảo vệ quyền lợi tối đa cho người tiêu dùng.

PGS-TS ĐỖ VĂN DŨNG, Chủ tịch Hội Ô tô và Thiết bị động lực TP.HCM:

Triển khai đồng bộ các giải pháp

Để xăng E10 đi vào thực tế, hiệu quả và không lặp lại những hạn chế từng xảy ra với E5 trước đây, Nhà nước cần triển khai đồng bộ bảy giải pháp trọng tâm, để người dân yên tâm sử dụng.

Trước hết, cần đẩy mạnh truyền thông một cách liên tục, trực quan và dễ hiểu. Các chiến dịch trên truyền hình, mạng xã hội và ứng dụng xăng dầu nên được triển khai để người dân hiểu rõ loại xe nào có thể sử dụng E10, tác động tiêu hao nhiên liệu chỉ 1%-2%. Đồng thời người dân nhận thức được lợi ích về môi trường và khả năng tiết kiệm khoảng 800 triệu USD ngoại tệ mỗi năm khi sử dụng E10.

Song song đó, việc bảo đảm nguồn cung ethanol ổn định là yếu tố then chốt. Nhà nước cần có chính sách ưu đãi thuế, hỗ trợ vốn cho các nhà máy sản xuất ethanol trong nước từ nguyên liệu như sắn, mía; đồng thời linh hoạt cho phép nhập khẩu ethanol chất lượng cao từ các thị trường như Mỹ, Brazil để tránh nguy cơ đứt gãy nguồn cung.

Về hạ tầng phân phối, các doanh nghiệp đầu mối cần hoàn thiện hệ thống pha trộn cũng như xây dựng bồn chứa riêng cho E10. Công tác kiểm tra cũng phải được thực hiện nghiêm ngặt nhằm tránh tình trạng pha trộn sai quy chuẩn giữa E10 và xăng khoáng.

Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng chính sách giá đủ sức cạnh tranh. Theo đó, giá bán E10 cần thấp hơn hoặc ít nhất tương đương xăng khoáng. Nhà nước có thể xem xét giảm thuế tiêu thụ đặc biệt hoặc hỗ trợ phần chênh lệch ethanol trong giai đoạn đầu để khuyến khích người dân tự nguyện chuyển đổi.

Bên cạnh đó, việc kiểm soát chất lượng phải được siết chặt ở tất cả các khâu, từ ethanol đến xăng E10 thành phẩm. Kết quả kiểm định cần được công khai định kỳ để tạo niềm tin cho người tiêu dùng và doanh nghiệp vận tải.

Đặc biệt, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ người dân và doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi. Các chương trình kiểm tra miễn phí cho xe cũ, tư vấn tình trạng gioăng, ống dẫn, bình xăng hay hỗ trợ thay thế phụ tùng đối với những dòng xe đời quá cũ sẽ giúp người dân yên tâm hơn khi sử dụng E10.

Cuối cùng, cần thiết lập cơ chế giám sát, đánh giá và điều chỉnh kịp thời. Một Ban Chỉ đạo liên ngành nên được thành lập để theo dõi tình hình triển khai hằng tháng và chủ động điều chỉnh chính sách ngay trong ba tháng đầu nếu phát sinh vấn đề liên quan đến nguồn cung, giá bán hay phản hồi từ người sử dụng.

PGS-TS HUỲNH QUYỀN, Hiệu trưởng Trường ĐH Tài nguyên và Môi trường TP.HCM:

Cần bước đi thận trọng và phù hợp với thực tiễn

Việc đưa xăng E10 vào sử dụng được đánh giá là bước đột phá quyết liệt của Chính phủ. Đây là giải pháp trọng tâm nhằm hiện thực hóa mục tiêu giảm phát thải CO2 và đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trên thế giới, nhiều quốc gia đã phổ biến xăng E10, trong khi Việt Nam cũng đã có kinh nghiệm vận hành xăng sinh học E5. Tuy nhiên, để lộ trình này thành công, công tác quản lý nhà nước phải đặt ưu tiên hàng đầu vào chất lượng nhiên liệu.

Thành phần xăng E10 bao gồm 10% cồn phối trộn với xăng khoáng A95. Do đó, cơ quan chức năng phải đảm bảo cả xăng nền và ethanol đều đạt các quy chuẩn kỹ thuật khắt khe nhất. Việc kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn cho phương tiện và tạo niềm tin cho người tiêu dùng.

Một vấn đề đặt ra nữa là các nhà sản xuất ô tô, xe máy Việt Nam cần có trách nhiệm phối hợp cùng cơ quan quản lý nhà nước để hỗ trợ người dùng trong lộ trình chuyển đổi nhiên liệu xanh. Theo đó, tùy theo từng hãng, các đơn vị này phải chịu trách nhiệm hỗ trợ khách hàng khi xảy ra sự cố kỹ thuật không mong muốn. Sự hỗ trợ này tập trung vào việc hướng dẫn kỹ thuật và sửa chữa kịp thời thay vì chỉ đặt nặng vấn đề bồi thường.

Việc đảm bảo quyền lợi cho người dùng xe cũ là yếu tố then chốt để tạo niềm tin trong việc sử dụng nhiên liệu sinh học. Thực tế nhiều người dân vẫn đang sử dụng xe máy cũ hơn 25 năm làm phương tiện sinh kế duy nhất. Bài học từ quá trình triển khai xe điện vừa qua là minh chứng rõ nét cho việc cần phải có những bước đi thận trọng và phù hợp với thực tiễn.

Do đó, các nhà hoạch định chính sách cần có lộ trình đánh giá cụ thể trong khoảng sáu tháng đến một năm. Thời gian này dùng để khảo sát ý kiến người sử dụng và xem xét tình trạng thực tế trước khi đưa ra các giải pháp cuối cùng. Mục tiêu cốt lõi là vừa thực hiện đúng mục tiêu mà Chính phủ đã đề ra đồng thời đảm bảo hài hòa lợi ích giữa người tiêu dùng với nhà sản xuất.

TÚ UYÊN

Nguồn PLO : https://plo.vn/dam-bao-chat-luong-xang-e10-bao-ve-quyen-loi-nguoi-dung-post909551.html