Áp lực quốc tế
Tuyên bố mới đây của Đại diện thường trực Nga tại Liên hợp quốc Vasily Nebenzya về việc Moscow sẽ đưa ra các điều khoản đàm phán “khắc nghiệt hơn” cho thấy, lập trường của Nga đang gắn chặt với những gì họ coi là lợi thế trên thực địa.
Trong khi đó, phía Ukraine và các đồng minh phương Tây vẫn duy trì các kênh đối thoại, song khoảng cách lập trường giữa các bên chưa có dấu hiệu thu hẹp đáng kể.
Điều đáng chú ý là bối cảnh quốc tế đang thay đổi theo hướng bất lợi hơn cho Kiev. Nhiều chính trị gia và học giả quốc tế cho rằng leo thang căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến Iran, đang buộc Mỹ phải tái phân bổ nguồn lực chiến lược.
Chuyên gia quan hệ quốc tế người Thổ Nhĩ Kỳ Inanc Sancak nhận định, Washington đang ưu tiên những khu vực có tác động trực tiếp hơn tới an ninh năng lượng và lợi ích toàn cầu, khiến mức độ quan tâm đối với Ukraina suy giảm tương đối.
Một số hãng tin phương Tây như Bloomberg và báo chí châu Âu cũng cảnh báo nguy cơ Ukraine thiếu hụt nghiêm trọng các hệ thống phòng không, đặc biệt là tên lửa PAC-3 Patriot, khi nguồn dự trữ bị phân tán để đối phó với các điểm nóng khác. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến năng lực phòng thủ mà còn làm suy yếu vị thế đàm phán của Kiev.
Trong khi đó, tại châu Âu, sự đồng thuận trong việc tiếp tục hỗ trợ Ukraine cũng đang đối mặt với những thách thức rõ rệt. Báo chí EU phản ánh việc một số quốc gia như Hungary và Slovakia bày tỏ sự phản đối đối với các gói viện trợ lớn, trong đó có đề xuất lên tới 90 tỉ USD dành cho Kiev.
Các nhà phân tích cho rằng những khó khăn kinh tế nội tại, áp lực lạm phát và bất ổn chính trị trong từng quốc gia thành viên đang khiến EU gặp trở ngại trong việc duy trì mức hỗ trợ tài chính và quân sự như trước.
Một số chính trị gia châu Âu cũng bày tỏ lo ngại rằng nếu Mỹ giảm mức độ can dự, EU sẽ khó có thể “lấp đầy khoảng trống” cả về tài chính lẫn năng lực quân sự. Điều này làm dấy lên câu hỏi về tính bền vững của chiến lược hỗ trợ dài hạn dành cho Ukraine.
Bài toán trong nước
Không chỉ đối mặt với sức ép từ bên ngoài, chính quyền Tổng thống Volodymyr Zelensky còn đứng trước những thách thức nội tại ngày càng rõ rệt. Nhiều học giả và nhà quan sát quốc tế nhận định xã hội Ukraine đang mệt mỏi sau thời gian dài xung đột, trong khi nền kinh tế chịu áp lực nặng nề do xung đột kéo dài.
Một vấn đề nổi bật là khó khăn trong việc huy động thêm lực lượng quân sự. Truyền thông quốc tế phản ánh rằng các biện pháp tuyển quân ngày càng gặp nhiều phản ứng trong xã hội, trong khi nguồn nhân lực sẵn sàng chiến đấu không còn dồi dào như giai đoạn đầu xung đột. Điều này buộc Kiev phải áp dụng các biện pháp huy động mạnh tay hơn, kéo theo những tranh cãi và bất đồng trong dư luận.
Mặc dù chưa bộc lộ thành khủng hoảng chính trị rõ rệt, những khác biệt quan điểm nội bộ có thể ảnh hưởng đến khả năng đưa ra các quyết định chiến lược trong thời gian tới.
Tổng hợp các yếu tố trên, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Ukraine đang rơi vào thế khó: Vừa cần tiếp tục duy trì năng lực kháng cự trên chiến trường, vừa phải tính toán đến khả năng đàm phán trong bối cảnh nguồn lực hỗ trợ từ bên ngoài có dấu hiệu suy giảm.
Trong khi đó, Nga tiếp tục thể hiện lập trường cứng rắn hơn, coi đàm phán là một phần của chiến lược tổng thể nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra. Sự chênh lệch về kỳ vọng và điều kiện giữa hai bên khiến khả năng đạt được một thỏa thuận toàn diện trong ngắn hạn vẫn còn xa vời.
Tuy nhiên, như nhiều nhà ngoại giao kỳ cựu nhận định, ngay cả trong những giai đoạn căng thẳng nhất, đàm phán vẫn là kênh không thể thiếu để quản lý xung đột. Vấn đề không nằm ở việc có đàm phán hay không, mà là khi nào các bên cảm thấy “chi phí tiếp tục xung đột” vượt quá “lợi ích kỳ vọng”.
Trong bối cảnh hiện nay, khi cả yếu tố chiến trường lẫn môi trường quốc tế đều đang thay đổi, tiến trình đàm phán hòa bình Nga-Ukraine nhiều khả năng sẽ tiếp tục diễn ra trong trạng thái giằng co, phản ánh đúng bản chất phức tạp của một cuộc xung đột không chỉ mang tính khu vực mà còn có ý nghĩa địa chính trị toàn cầu.
Phan Hải